کراتین چیست و چگونه تهیه می شود ؟
مونوهیدرات کراتین ( Creatine monohydrate ) یکی از معروفترین و موثرترین مکمل های بدن سازی در بازار می باشد .هرکس که بطور مداوم کراتین مصرف نماید ، نتیجه عالی و حیرت انگیزی می گیرد.
به همین دلیل ۳ نفر از ۴ برنده مدال در بازیهای المپیک تابستان سال ۹۶ از کراتین استفاده می نمودند . دانشمند فرانسوی برای اولین بار کراتین را در سال ۱۸۳۲کشف کرد و در سال ۱۹۲۳ دانشمندان کشف کردند بیش از ۹۵درصد کراتین در بافت ماهیچه ایی ذخیره می شود.
کراتین چیست؟
کراتین یک پروتئین غیر ضروری است که از آرژنین، گلیسین و متیونین گرفته می شود. کبد، کلیه ها و پانکراس به طور ذاتی در حدود ۱ الی ۲ گرم کراتین در روز تولید می کنند . ۱ الی ۲ گرم کراتین دیگر نیز از طریق مواد غذایی مصرف شده و به طور عمده از طریق ماهی و گوشت قرمز کسب می شود.
این مقادیر کراتین اخذ شده از مواد غذایی روزانه و تولید شده توسط بدن با یکدیگرترکیب شده تا نیازهای طبیعی بدن را که روزانه ۲ گرم کراتین است را برآورده سازند. تقریباً ۹۵ درصد کراتین بدن در عضلات اسکلتی به کراتینین تبدیل شده و بعد در چرخش توسط کلیه ها به میزان ۲ گرم در روز دفع می شود.

خیلی مهم است که کراتین با کراتینین اشتباه گرفته نشود. در عضله اسکلتی کراتین نقش مهم و حیاتی به عنوان منبع انرژی آنی و در دسترس برای انقباض عضله بازی می کند. کراتین با فسفوکراتین در یک تعادل قابل برگشت قرار دارد. عضله به آدنوزین تری فسفات (ATP) برای انرژی نیاز دارد و ATP ذخیره شده در عضلات تقریباً برای ۴ ۳ ثانیه انقباض کفایت می کند و بعد از آن تمام می شود.
همان طوری که ذخایر ATP در حین انقباضات عضلانی شدید و انفجاری تخلیه می شود فسفوکراتین درون عضله برای تولید مجدد ATP به کراتین و فسفات آزاد تجزیه می شود. این فعل و انفعالات نقش مهمی برای حفظ انرژی عضله در حین ۱۰ الی ۲۰ ثانیه اول از فعالیت های بی هوازی شدید بازی می کنند . بعد از ۱۰ الی ۲۰ ثانیه نخست, گلیکولیز بی هوازی و فسفو لارسیون هوازی منابع متعددی برای تولید ATP عضلانی می باشند.
در حین دوره برگشت به حالت اولیه بعد از تمرین (ریکاوری) نیز مسیرهای تولید انرژی هوازی غالب هستند و مقدار زیادی ATP تولید می کنند. در این دوره (ریکاوری) فسفوکراتینِ تخلیه شده، به سرعت تجدید و احیا می شود. در حقیقت بیش از ۹۰ درصد فسفو کراتین بعد از ۳ الی ۴ دقیقه در حین دوره ریکاوری مجدداً تولید می شود.
به طور خلاصه فسفوکراتین (pcr) یک منبع انرژی مهم و غالب در حین ثانیه های نخست از تمرینات بی هوازی شدید بیشینه می باشد و به طور سریع در دوره ریکاوری توسط مسیرهای هوازی مجدداً تولید می شود. هدف از مصرف مکمل های کراتینی بیشینه سازی ذخایر کراتین و فسفو کراتین عضله می باشد. ذخایر pcr بیشتر، سوبسترای در دسترس بیشتری تولید می کند و این باعث تولید سریعتر ATP در حین ۱۰ الی ۲۰ ثانیه نخست فعالیت های شدید و بی هوازی خواهد شد. این امر همچنین به طور بالقوه برای بافر کردن اسید لاکتیک و به تأخیر انداختن خستگی مناسب است.
کراتین چکار می کند و چه مطالعات علمی آن را تایید می کند؟
کراتین مکمل نهایی بدن سازی است. بطورعمده در طی دو هفته باعث افزایش توده ماهیچه ایی می شود . همچنین کراتین ، مسئول بهبود کارایی در تمرینات سخت ، افزایش سطح انرژی ، سرعت بخشیدن بر میزان بازیافت می باشد.خیلی تعجب آور نیست ورزشکارانی که از کراتین استفاده می کنند قدرت وتوانمندی بیشتری نسبت به کسانی که استفاده نمی کنند ، دارند.
بزودی تمام ورزشکارانی که به مسابقات می روند اگر تابحال از این ماده استفاده نمی کردند ،از این به بعد از ان استفاده خواهند کرد. کراتین ، برای افزایش ذخیره انرژی در ماهیچه ها از عمل سنتز پروتین ماهیچه ها ،هنگامی که ذرات پروتین را می شکند ، استفاده می کند . کراتین سبب افزایش رشد ماهیچه ها و بزرگترو قوی شدن ماهیچه ها می شود.
تا کنون مطالعات اندکی در مورد چگونگی عملکرد کراتین انجام گرفته است .مطالعات کنترل شده پلاسیبو( placebo controlled studies ) بر روی کراتین در ۵ سال گذشته ثابت کرده که باعث افزایش سطح انرژی شده و در نتیجه موجب افزایش قدرت ، میزان استقامت ،سرعت بازیافت می شود،از دیگر مزیت های غیرمنتظره کشف شده آن، سرعت بخشیدن به لاغر شدن و از دست دادن چربی می باشد.
چه کسانی به کراتین احتیاج دارند و از علایم کمبود کراتین چیست؟
در مرحله نخست ، هرکسی که میخواهد انرژی بیشتری داشته باشد، سریعتر ماهیچه بسازد و استقامت بیشتری داشته باشد، باید برنامه خود را با مونوهیدرید کراتین کامل کند.در مرحله بعد هرکسی که میخواهد همراه افزایش وزن ، حجم ماهیچه ها نیز افزایش یابد و سریعتر بدن فرم مطلوب بگیرد و سریعتر توده های چربی ریز را از بین ببرد باید با از مکمل مونوهیدرید کراتین در برنامه اش استفاده کند.در مرحله اخر ، هر کسی که با فعالیت های فیزیکی سخت ، درگیر است و فشارهای فیزیکی را تجربه می کند و خسته می شود و دوست دارد با نتیجه باورنکردنی روبرو شود از مونوهیدرید کراتین استفاده می کند.
مصرف کراتین از نقطه نظر آماری
کراتین یکی از رایج ترین مکمل های بهبود بخش اجرای ورزشی است که مورد استفاده قرار می گیرد. تقریباً ۲۵۰۰ تن کراتین در سال ۱۹۹۹ مصرف شده است. در سال ۱۹۹۷ یک بررسی ملی بر روی ورزشکاران آماتور ایالات متحده آمریکا نشان داد که بیش از ۳۰ درصد از آنها در طی یک سال گذشته مکمل های کراتینی مصرف کرده اند . تقریباً ۱۰ درصد از ورزشکاران دبیرستانی از مکمل های کراتینی استفاده می کنند.
مصرف کنندگان مرد از زنان بیشتر هستند. اکثر مصرف کنندگان بر این باورند که مصرف مکمل های کراتینی اجرای ورزشی آنها را بهبود می بخشد. با وجود این مصرف کنندگان کراتین به خوبی در مورد آن اطلاعات لازم را ندارند. همچنین بیشتر از ۷۵ درصد از مصرف کنندگان نمی دانند که چه مقدار کراتین باید مصرف کنند و مقادیر بیشتری نسبت به مقدارهای پیشنهاد شده مصرف می کنند.
چه مقدار کراتین باید مصرف شود؟ آیا عوارض جانبی دارد؟
نتایج مطلوب و شگرف استفاده کراتین به دو صورت مختلف مشاهده شده است .اولین روش که بارگذاری نامیده می شود، برای کسانی که قبلا از کراتین استفاده نکرده اند خوب جواب می دهد.همانطور که از نام آن پیدا است ،در این روش ماهیچه ها با کراتین بارگذاری و اشباع می شوند.در طی ۴ روز اول هفته ، هر روز۲۰ تا ۳۰ گرم استفاده می شود.
در استفاده کراتین از اب میوه های غیر اسیدی یا اب استفاده کنید.اب انگور بسیار مناسب است.بعد از این دوره زمانی برای اشباع نگه داشتن ماهیچه ها باید به طور منظم هر روز پنج الی پانزده گرم کراتین استفاده کنید.( به میزان بیشتر احتیاج نیست.)
روش دیگر ، دستیابی بسیار تدریجی به مکمل منوهیدرید کراتین می باشد.در این روش فرد بجز زمان تمدید شده ، اساسا بجز دوره بارگیری هر روز از پنج الی پانزده گرم مکمل باید استفاده کند. وقتی کراتین با کربوهیدراتی مثل دکستروز (گلوکز) امیخته می شود و حدود یک ساعت و نیم قبل از ورزش استفاده می شود، نتیجه خیلی بهتری می دهد .
بهترین موردی که در مورد کراتین می توان بیان کرد این است که در بررسی ها هیچ اثر مضری درمورد کراتین به دست نیامده . کراتین کاملا بی خطر و موثراست.
با این وجود، همچون موارد دیگر استفاده بیش از اندازه مکمل برای ماهیچه هایی که با کراتین اشباع شده اند، توصیه نمی شود.این بدان معنی است که مقدار تجویز شده دارو استفاده شود تا از ماهیچه های خوب ،قوی ، پرانرژی و بالاترین استقامت ممکن بهره مند شوید.
تأثیر کراتین بر رشد عضلات و افزایش تودهی عضلانی
کراتین مونوهیدرات یکی از مؤثرترین مکملها برای افزایش حجم عضلانی در کوتاهمدت و بلندمدت است. تحقیقات معتبر نشان میدهد:
-
بررسی سال ۲۰۲۲ تأیید کرده است که مصرف کراتین مونوهیدرات در بزرگسالان باعث افزایش تودهی عضلانی میشود.
-
یک مطالعهی معتبر در سال ۲۰۱۹ نشان داد که حتی بدون تمرین نیز کراتین به حفظ یا افزایش عضله در افراد مسن کمک میکند.
-
مطالعات قدیمیتر نیز گزارش کردهاند که رشد فیبر عضلانی در افراد مصرفکنندهی کراتین ۲ تا ۳ برابر بیشتر از افراد بدون مصرف بوده است.
دلیل این تأثیر چشمگیر، افزایش ذخایر فسفوکراتین و در نتیجه سرعت بالاتر تولید ATP، افزایش توان و حجم تمرین، بهبود ریکاوری و کاهش تجزیهی عضلات است. به همین دلیل کراتین همچنان «قویترین مکمل برای افزایش تودهی عضلانی» شناخته میشود.
بهترین روش مصرف کراتین مونوهیدرات
کراتین مونوهیدرات یکی از معدود مکملهایی است که روش مصرف آن روی نتیجه نهایی تأثیر مستقیم دارد. در ادامه، دو روش اصلی مصرف (با بارگیری و بدون بارگیری) بهصورت علمی و ساده توضیح داده شده است.
روش بارگیری (Loading Phase)
این روش برای سریعتر پر شدن ذخایر کراتین عضلات استفاده میشود.
مقدار مصرف:
-
۲۰ گرم در روز
-
در ۴ وعده ۵ گرمی
-
به مدت ۵ تا ۷ روز
مزیت اصلی:
-
افزایش سریع قدرت، حجم عضله و توان در ۴–۷ روز اول
نکته:مصرف هر وعده همراه آب کافی یا نوشیدنیهای حاوی کربوهیدرات/پروتئین جذب را افزایش میدهد.
روش مصرف بدون بارگیری
اگر نمیخواهید فشار گوارشی یا مصرف بالای روزانه داشته باشید، روش معمول را انتخاب کنید.
مقدار مصرف:
-
۳ تا ۵ گرم در روز
زمان اثرگذاری:
-
معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول میکشد تا ذخایر کراتین عضله به سطح ایدهآل برسد.
بهترین زمان مصرف کراتین
تحقیقات نشان میدهد مهمترین عامل، مصرف منظم روزانه است؛ اما در برخی زمانها اثربخشی کمی بیشتر میشود:
قبل از تمرین (۳۰–۶۰ دقیقه قبل)
-
افزایش انرژی
-
بهبود توان بیهوازی
-
کمک به حرکات سنگین و انفجاری
بعد از تمرین
-
بهبود ریکاوری
-
جایگزینی سریعتر ذخایر کراتین
-
پشتیبانی از سنتز پروتئین
نکته مهمهمیشه کراتین را با یک لیوان آب کافی مصرف کنید. در طول روز هیدراته بمانید تا جذب و عملکرد آن بیشتر شود.
عوارض کراتین؛ واقعیتها و سوءتفاهمها
کراتین یکی از ایمنترین و پژوهششدهترین مکملهای جهان است. بیش از ۳۰ سال تحقیق علمی نشان داده که مصرف کراتین مونوهیدرات در افراد سالم هیچگونه آسیب کلیوی، کبدی یا هورمونی ایجاد نمیکند. بسیاری از تصورات غلط دربارهی عوارض کراتین ناشی از اطلاعات قدیمی یا مصرف نادرست آن است.
با این حال، مانند هر مکمل دیگری، در برخی شرایط باید با احتیاط مصرف شود.
| آیا کراتین برای کلیه مضر است؟ | |
| پاسخ کوتاه | خیر، کراتین برای کلیهها مضر نیست — مگر در افراد دارای بیماری زمینهای. |
| کراتین باعث افزایش «کراتینین» در خون میشود که یک نشانگر آزمایشگاهی است، نه نشانهی آسیب کلیه. این افزایش، طبیعی و ناشی از متابولیسم کراتین است. | |
| در افراد سالم |
|
| با احتیاط مصرف کنند |
این گروه باید مصرف کراتین را زیر نظر پزشک و با آزمایش دورهای انجام دهند.
|
توصیههای مهم برای گروههای خاص
برخی افراد شرایط فیزیولوژیک متفاوتی دارند و بهتر است قبل از مصرف کراتین با متخصص مشورت کنند:
بیماران کبدی
کبد در متابولیسم بخشی از کراتین نقش دارد، بنابراین مصرف آن باید تحت نظر پزشک باشد.
زنان باردار و شیرده
مطالعات کافی درباره مصرف کراتین در بارداری انجام نشده است.
→ بهتر است مصرف نشود مگر با تجویز پزشک.
نوجوانان زیر 18 سال
در افراد بالغ بیخطر است اما درباره نوجوانان دادهی کافی وجود ندارد.
→ بهتر است مصرف کراتین برای نوجوانان فقط با نظر پزشک یا مربی متخصص باشد.
فواید علمی کراتین برای عضلهسازی و عملکرد ورزشی
۱. افزایش انرژی و توان ورزشی
کراتین باعث افزایش توان، قدرت و استقامت در یک جلسه تمرینی میشود؛ موضوعی کلیدی برای رشد بلندمدت عضلات زیرا امکان تمرین بیشتر و فشار بالاتر را فراهم میکند.
۲. بهبود سیگنالدهی سلولی
مصرف کراتین باعث بهبود ارسال سیگنالهای عضلانی میشود؛ فرآیندی ضروری برای ترمیم بافت آسیبدیده و تشکیل عضله جدید.
۳. افزایش هورمونهای آنابولیک
تحقیقات نشان میدهد کراتین میتواند سطح IGF-1 را افزایش دهد؛ هورمونی مهم برای افزایش حجم عضلانی، بهبود ریکاوری و کاهش چربی بدن.
۴. افزایش آبرسانی سلولی (Cell Volumization)
کراتین آب بیشتری وارد سلولهای عضلانی میکند؛ این افزایش حجم، محیطی آنابولیکتر و مناسب برای رشد ایجاد میکند.
۵. کاهش تجزیه پروتئین
کراتین با کاهش تخریب بافت عضلانی، موجب افزایش توده عضلانی خالص شده و ریکاوری را تسریع میکند.
۶. کاهش سطح میوستاتین
میوستاتین پروتئینی است که رشد عضلات را محدود میکند. شواهد علمی نشان میدهد مصرف کراتین میتواند سطح آن را کاهش دهد و امکان رشد بیشتر عضلات را فراهم کند.
مصرف روزانه مهمتر از زمانبندی است؛ اما:
-
قبل از تمرین → افزایش انرژی و توان
-
بعد از تمرین → بهبود ریکاوری و جایگزینی ذخایر
-
همراه آب کافی → جذب بهتر
ضروری نیست، اما اگر میخواهید سریعتر نتیجه بگیرید:
-
۲۰ گرم در روز (۴ وعده ۵ گرمی) به مدت ۵–۷ روز
-
سپس ۳–۵ گرم روزانه
بدون بارگیری، رسیدن به سطح اشباع ۳–۴ هفته طول میکشد.
آیا کراتین مونوهیدرات برای همه افراد مناسب است؟
کراتین برای ورزشکاران بالای ۱۸ سال در حالت کلی ایمن است. اما افراد زیر باید با مشورت پزشک مصرف کنند:
-
بیماران کلیوی یا کبدی
-
افراد با سابقه سنگ کلیه
-
زنان باردار یا شیرده
-
نوجوانان در حال رشد
کراتین باعث افزایش آب داخل سلولی میشود، نه چربی. پف ظاهری ناشی از هیدراتاسیون عضلات است، نه افزایش چربی بدن.
کراتین مونوهیدرات مؤثرتر، ایمنتر و مقرونبهصرفهتر است. HCL فقط حلالیت بیشتری دارد؛ اثرگذاری بیشتر ثابت نشده است.
بله، چون ذخایر کراتین پایینتر است. مصرف روزانهی ۳–۵ گرم میتواند انرژی و عملکرد ذهنی را بهبود دهد.
بله؛ کاملاً سازگار است و ترکیب آن با پروتئین یا کربوهیدرات میتواند جذب را افزایش دهد.
-
با بارگیری: ۴–۷ روز
-
بدون بارگیری: ۲–۴ هفته
