هورمون رشد تأثیر اساسی روی حجم عضلات، متابولیسم کربوهیدرات، پروتئین و چربیها دارد. اول از همه باید گفت که هورمون رشد حجم خالص عضلانی بدن را به واسطه تحرک سنتز پروتئین و افزایش احتباس نیتروژن اضافه میکند.
بخشی از این تأثیر به خاطر این است که هورمون رشد انتقال آمینواسیدهای خاصی به داخل سلولهای عضلانی بهبود میدهد. افرادی که این هورمون را در بدن خود کم دارند نسبتاً درصد چربی بدنشان بالا است. هورمون رشد به واسطه افزایش پروتئین بدن و عمدتاً عضلات، میزان چربی بدن را کاهش میدهد.
گاهی اوقات بهویژه بعد از یک دوره فقدان گلوکز، هورمون رشد دارای تأثیری مثل هورمون انسولین میشود بهطوری که جذب گلوکز و مصرف آن را افزایش میدهد. این تأثیر خیلی سریع از بین میرود و دلیل فیزیولوژیک آن هنوز نامشخص است. بعد از حدود دو ساعت متابولیسم گلوکز در عضله و بافت چربی متوقف میشود. بدینترتیب در استفاده گلوکز کاهش دیده میشود در نتیجه ذخایر گلیکوژن عضلات حفظ میشوند چرا که متابولیسم گلوکز متوقف میشود. هورمون رشد در بافت چربی تخریب تریگلیسیرید (چربی بدن) را بهبود داده، و سطح اسیدهای چرب آزاد خون را افزایش میدهد.
از آنجائیکه استفاده از گلوکز توسط هورمون رشد سرکوب میشود، سنتز چربی نیز سرکوب میگردد. این تأثیرات وقتی با هم ترکیب میشوند نتیجهاش میشود کاهش خالص چربی بدن.
چیزی که باید به خاطر بسپارید این است که هورمون رشد جذب و مصرف گلوکز را کاهش میدهد و گلیکوژن را حفظ میکند. در نتیجه مصرف چربیها را با متابولیزه کردن ذخایر چربی افزایش میدهد و سنتز پروتئین را بیشتر میکند. تأثیر خالص آن میشود ساخته شدن بدن عضلانیتر و کمچربیتر.
ترشح هورمون رشد بهواسطه خواب، استرس، پائین بودن سطح گلوکز خون، افزایش برخی آمینواسیدهای مشخص (بهویژه آرژنین، لیوسین، والین و ارنتتین) و ورزش تحریک میشود بهطور طبیعی این هورمون در بیشترین مقادیر حین خواب عمیق ترشح میشود.
هورمون رشد در هیپوفیز جلوئی سنتز و ذخیره میشود و سطح آن در پلاسمای خون به واسطه مقدار ترشحش کنترل میشود. میزان ترشح هورمون رشد توسط دو هورمون دیگر از ۱. هیپوتالاموس GHRH و ۲. سوماتوستاتین کنترل میشود. ترشح هورمون رشد دقیقه به دقیقه تحت کنترل سیستم عصبی میباشد.
ترشح این هورمون در سن بلوغ به فعالترین حد میرسد و تا بسته شدن صفحات رشد استخوانها در همان حد میماند و ترشح آن بهتدریج در مردها و زنها بین سنهای ۲۰ و ۴۰ کاهش مییابد.
ترشح بیش از حد این هورمون باعث رشد بیش از حد بدن میشود و وقتی میبینید فردی بیش از ۲۴۰ سانتیمتر بلندی قامت دارد نتیجهای از ترشح بیش از حد هورمون رشد میباشد.
ترشح بیش از حد این هورمون در بزرگسالان نتیجهای است از تومور هیپوفیز، یا تزریق مصنوعی آنکه باعث بروز پدیده آکرومگالی میگردد. آکرومگالی با رشد فک و آرواره ضخیم شدن جمجمه، بزرگ شدن استخوانهای دست و پاها قابل تشخیص است. همچنین با مصرف مصنوعی این هورمون رشد غیر عادی در قفسه سینه، کبد و طحال دیده میشود و پوست بدن هم ضخیم میگردد. اگر به ترشح طبیعی این هورمون در بدن متکی هستید هرگز نمیخواهد که نگران آکرومگالی باشید چرا که با سوءاستفاده از داروی مصنوعی آن است که آکرومگالی رخ میدهد.
شما بهطور طبیعی میتوانید به حد کافی میزان هورمون رشد بدن را بالا ببرید تا حجم عضلاتتان اضافه و میزان چربیهای بدنتان کم شود.
● چگونه ترشح هورمون رشد را اضافه کنیم؟
چندین راه برای افزایش طبیعی هورمون رشد در بدن وجود دارد.
۱) اول از همه پیروی از رژیم غذائی که در آن بهازاء هر کیلوگرم از وزن بدن ۲/۲ گرم پروتئین به بدن برسد. یک وعده پرپروتئین باعث افزایش ترشح هورمون رشد میشود.
۲) دومین روش این است که از مکملهای آزادکننده هورمون رشد استفاده کنید (آنهائی که حاوی آرژنین پیروگلوتامیت و لیسین مونوهیدروکلراید هستند) از این مکملها قبل از خواب و قبل از تمرین استفاده کنید و همیشه آنها را با معده خالی مصرف کنید.
۳) راه سوم این است که خواب کافی داشته باشید حداکثر ترشح هورمون رشد طی خواب عمیق اتفاق میافتد. چنانچه مقدور است بعدازظهر هم چرتی بزنید.
راه آخر اینکه زیرکانه تمرین کنید. تمرین سنگین با تکرارهای کم راهی مؤثر برای افزایش قدرت است. احتمالاً دلیلش این است که میزان تستوسترون در این نوع تمرین افزایش مییابد و تمرین روی سیستم عصبی تأثیر میگذارد. تمرین با تکرارهای زیاد و وزنههای متوسط بیشتر برای ترشح هورمون رشد مؤثر است. بنابراین کار اشتباهی است اگر تکرارهای زیاد را از برنامههای خود حذف کنید. ترشح هورمون رشد نتیجهای است از تمرینات پرمقدار که همچنین باعث تحریک چربیسوزی هم میشود البته لازم است که برای داشتن پیشرفتی مداوم هم با تکرارهای کم و هم با تکرارهای زیاد تمرین کنید.
نوشته: جان پاریلو
ترشح هورمون رشد چگونه به حداکثر میرسد؟
اهکارهای اثباتشده برای افزایش هورمون رشد و جوانسازی
در ادامه راهکارهایی برای افزایش هورمون رشد و جوان ماندن معرفی میکنیم که با انجام آنها میتوانید از پیر شدن جلوگیری کنید.
۱. چربی بدنتان را کم کنید
درصد و میزان چربی بدن شما با تولید هورمون رشد در بدنتان، رابطه معکوس دارد. افرادی که میزان چربی بدنشان زیاد است دچار نقص در تولید این هورمون شده و احتمال بروز بیماری در آنها زیاد خواهد شد.
ژورنال علمی pubmed پژوهشی را منتشر کرده که در آن دو گروه افراد، یک گروه دارای چربی شکمی و یک گروه با شکم صاف را از نظر ترشح هورمون رشد بررسی کرده است.
طبق این مطالعه، افرادی که مقدار چربی دور شکمشان سه برابر گروه دیگر (گروهی با شکم صاف) بود. میزان هورمون رشدی که در خونشان ترشح میشد، تقریباً نصف بود؛ که این مقدار کاهش ترشح بسیار قابل توجه و چشمگیر است! بنابراین نتیجه میگیریم که یکی از مهمترین راهها برای افزایش هورمون رشد، کم کردن درصد چربی بدن است.
چطور چربی بدنم را کم کنم؟
با رعایت رژیم غذایی سالم و ورزش منظم میتوان به خوبی چربی بدن را کاهش داد و به وزن مناسب رسید. اگر برنامه غذایی مخصوص خودتان ندارید میتوانید همین حالا از مشاوره رایگان با مربی و کارشناس تغذیه فیتامین استفاده کنید!
نکته: بسیار جالب توجه این است که برطبق تحقیقات، اثر منفی چاقی شکمی روی هورمون رشد در مردان بسیار بیشتر از زنان بوده است. اما به هر صورت اگر میخواهید میزان هورمون رشدتان بیشتر شود باید به فکر سوزاندن چربی های اضافه باشید.
افزایش سطح هورمون رشد با کاهش توده چربی
مقدار توده چربی ارتباط مستقیمی با میزان هورمون رشد دارد. افزایش توده چربی به ویژه در ناحیه شکمی تولید هورمون رشد در بدن را کاهش داده و احتمال ابتلا به بیماری ها را افزایش می دهد. جالب است بدانید این اثر در آقایان بیشتر از خانم ها است.
در برخی از مطالعات نشان داده شده است که کاهش توده چربی در افراد چاق در تنظیم سطح هورمون رشد موثر است.
افزایش سطح هورمون رشد با کاهش مصرف قندهای ساده
مصرف قندهای ساده و کربوهیدرات تصفیه شده باعث افزایش ترشح هورمون انسولین می شود که این افزایش اثرات منفی بر روی ترشح هورمون رشد دارد. مطالعات نشان می دهند که سطح هورمون رشد در افراد مبتلا به دیابت 4-3 برابر کمتر از افراد سالم است، بنابراین توصیه می شود برای تنظیم ترشح هورمون رشد مصرف قندهای ساده را به حداقل برسانید.
۲. با شدت بالا ورزش کنید
ورزش یکی از کلیدی ترین و موثرترین فاکتورهای موجود برای افزایش هورمون رشد است. البته میزان این افزایش کاملاً بستگی به شدت تمرین، میزان غذای مصرفی و خصوصیات بدنی شما دارد.
همانطورکه در شکل زیر می بینید، فیلدهای سیاه رنگ که نشان دهنده تمرینات شدتیتر و با استراحت کمتر است، میزان ترشح هورمون رشد را تا حد قابل توجهی نشان میدهد. علت این اثربخشی فوقالعاده ورزش روی هورمون رشد بهخاطر افزایش متابولیسم و بیشتر شدن لاکتیک اسید موجود در خون است.
یکی از بهترین ورزشها برای افزایش هورمون رشد تمرینات هیت است! اگر مایل بودید بیشتر با تمرینات هیت آشنا شوید سری به مقاله اصلی فیتامین ۹ تمرین هیت برای افزایش چربی سوزی بزنید.
شکل زیر سطح هورمون رشد بعد از تمرین با وزنه بدون استراحت یا تمرین با وزنه با استراحت کوتاه را نشان میدهد.
همچنین یک پیشنهاد فوقالعادهتر برای زدن دو نشان با یک تیر استفاده از یک برنامه تمرینی هیت با وزنه است! در این حالت شما هم درصد چربی بدنتان را کاهش میدهید (موثر در ترشح هورمون رشد) و هم از مزایای تمرین هیت برای بالا بردن سطح هورمون HGH بهره ببرید.
افزایش سطح هورمون رشد با انجام فعالیت های ورزشی با شدت بالا
انجام فعالیت های ورزشی راهی موثر جهت افزایش ترشح هورمون رشد است. این افزایش به نوع ورزش، شدت و غذای مصرفی قبل از ورزش بستگی دارد ولی به هر حال افزایش اسید لاکتیک در اثر ورزش نقش موثری در افزایش ترشح هورمون رشد دارد.
۳. روزه بگیرید
مطالعات نشان داده است که روزهداری (منظور از روزهداری در اینجا نخوردن غذا به مدت نهایت ۱۲ ساعت است که البته نوشیدن آب و مایعات مجاز است) با افزایش میزان ترشح HGH در بدن ارتباط مستقیمی دارد. در یکی از تحقیقاتی که توسط کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده منتشر شده این نتیجه شگفتانگیز بهدست آمد: «افرادیکه سه روز پشت سرهم روزه گرفته بودند، سطح هورمون رشدشان ۳۰۰% برابر نسبت به افرادی که روزه نبودند بیشتر شده بود!»
جالب اینجاست که یک هفته روزهداری میزان این افزایش را به ۱,۲۵۰% رسانده بود! مطالعات زیادی در این زمینه صورت گرفت تا همه شکها برطرف شود. طبق نتیجه بهدست آمده از همه این تحقیقات، ۲ تا ۳ روز روزه داری در ماه، میزان ترشح هورمون رشد را ۳ برابر میکند.
البته روزهداری از دو جهت به کمک افزایش هورمون رشد در بدنتان خواهد آمد. یکی اینکه به چربیسوزیتان کمک کنید. دیگر اینکه گرسنگیِ ناشی از روزه بر سطح هورمونهای گرلین و انسولین تاثیرگذار است که هرکدام به نوعی ترشح این هورمون را افزایش میدهند.
۴. لطفا خوبِ خوب بخوابید
نقش خواب در سطح هورمون رشد انکارنشدنی است. به نقل از مرکز ملی اطلاعات زیست فناوری ایالات متحده میزان ترشح هورمون رشد در ساعات اولیه خواب بسیار بالاست. نظم در خواب و داشتن خواب کافی، بهخصوص برای کودکان بسیار مهم است. چون کودکی که دچار کمبود خواب است در رشد او اختلال بهوجود میآید.
میزان ترشح هورمون رشد در خواب به ساعت داخلی بدن و ریتم شبانه روزی آن بستگی دارد. بیشترین میزان ترشح هورمون رشد پیش از نیمه شب است و هرچه به سمت صبح میرود ترشح این هورمون کمتر میشود.
پس حتما سعی کنید دیروقت نخوابید. چند راهکار ساده برای تنظیم خواب:
عصر به بعد کافئین مصرف نکنید؛
دمای اتاق خود را تنظیم کنید؛
قبل از خواب شام سنگین نخورید؛
با موبایل به رختخواب نروید.
عدم زیاده روی در دریافت غذا قبل از خواب
معمولا هورمون رشد در اوایل شب ترشح می شود و زیاده روی در دریافت غذا قبل از خواب، با افزایش ترشح هورمون انسولین، ترشح هورمون رشد را کاهش می دهد به همین دلیل توصیه می شود جهت تنظیم ترشح هورمون رشد در مصرف مواد غذایی قبل از خواب زیاده روی نکنید.
۵. مصرف قند و شکر را کم کنید
یادتان باشد که افزایش میزان انسولین ترشح شده در بدن مساوی با کاهش تولید HGH خونتان خواهد بود. این در حالی است که مصرف کربوهیدرات تصفیه شده و شکر سطح انسولین را تاحد زیادی افزایش داده و در نتیجه سطح هورمون رشد در خون پایین خواهد آمد.
مطالعات نشان داده است که میزان ترشح هورمون رشد در افراد سالم ۳ تا ۴ برابر افراد دیابتی یا افراد دارای اختلالات انسولینی است. همچنین مصرف شکر و فراوردههای قندی ارتباط مستقیم با افزایش وزن و چاقی خواهد داشت. همانطور که در نکته اول هم گفتیم، چاقی دشمن ترشح هورمون رشد به صورت طبیعی است.
۶. با شکم پر نخوابید
بدنتان به صورت طبیعی علی الخصوص شب هنگام، میزان HGH زیادی تولید خواهد کرد. پرخوری و زیادهروی باعث افزایش بیشازحدِ میزان انسولین ترشحی میشود. به همین خاطر متخصصان توصیه میکنند که دقیقاً قبل از خواب، غذا میل نکنید و خوردنِ شام را به ساعات ابتدایی شب موکول کنید.
چندین تحقیق نشاندهنده تأثیر پرخوریهای شبانه با کاهش میزان ترشح هورمون رشد بوده است. پس بهتر است در ساعات انتهایی شب شام سرشار از کربوهیدرات یا پرووتئین نخورید.
افزایش سطح هورمون رشد با بهبود کیفیت خواب
همانطور که در بالا نیز اشاره شد ترشح هورمون رشد در ساعات اولیه شب صورت می گیرد. برخی از مطالعات نشان داده اند که سطح هورمون رشد در افرادی که کیفیت خواب مناسبی ندارند کمتر از سایرین است. درحقیقت موثرین راهکار جهت افزایش ترشح هورمون رشد خواب کافی ( 10-7 ساعت ) و با کیفیت مناسب است.
۷. از مکمل آرژنین بهرهمند شوید
زمانی که آرژنین به تنهایی مصرف شود، احتمال افزایش هورمون رشد وجود دارد. هرچند که بسیاری از ورزشکاران عادت دارند که همراه با ورزش از آمینو اسیدی همانند آرژنین استفاده کنند. اما نتایج مطالعات نشان داده که مصرف آرژنین بعد از ورزش اثر قابل توجهی روی میزان ترشح هورمون رشد نشان نمیدهد.
مصررف آرژنین هم بدون ورزش میتواند میزان این هورمون استثنایی را در بدنتان تا حد قابل توجهی افزایش دهد. میزان دوز مصرفی آرژنین هم از اهمیت بالایی برخوردار است. به صورتیکه تنها در مطالعاتی که شرکتکنندگان دوز ۴۵ یا ۱۱۴ میلیگرم به ازای هر نیم کیلو وزنشان یا ۶-۱۰، ۱۵-۲۰ گرم در روز دریافت کرده، شاهد افزایش هورمون رشد بودند.
برطبق مطالعات مصرف میزانهای کمتری از آرژنین هیچ اثرگذاری خاصی نداشته و تنها در دوزهای بالا میزان ترشح هورمون رشد فرد در حین خواب تا ۶۰% افزایش یافته بود.
افزایش سطح هورمون رشد با مصرف مکمل ال- آرژنین
ال -آرژنین یک اسید آمینه نیمه ضروری است که در سنتز سایر اسید های آمینه و پروتئین ها نقش اساسی دارد. آرژنین باعث تحریک ترشح هورمون رشد، انسولین و گلوکاگون می شود.
به نظر می رسد دریافت ال – آرژنین زمانی در ترشح هورمون رشد موثر باشد که در دوزهای بالا ( 10-6 گرم ) مصرف شود. برخی از مطالعات افزایش ترشح هورمون رشد تا 60 % بر اثر مصرف دوز های بالای این مکمل را نشان داده اند .
۸. مکمل گابا مصرف کنید
گابا آمینو اسید غیرپروتئینی است که بر روی عملکرد پیامرسانهای عصبی، فرستنده سیگنالها و پیامهای مغزی اثر مستقیم دارد. این مکمل بیشتر به منظور آرامش بخش بودن و بهبود خواب مورد مصرف قرار میگیرد. ولی بررسیها نشان داده که مصرف آن به افزایش سطح هورمون HGH کمک خواهد کرد.
مطالعات نشان داده که مصرف مکمل گابا، میزان ترشح هورمون رشد را در وضعیت استراحت فرد تا٪۴۰۰ افزایش داده و اگر بعد از ورزش مصرف شود این میزان به %۲۰۰ حالت طبیعی خواهد رسید.
یکی دیگر از نکات مثبت مصرف مکمل گابا این است که دیگر خیالتان از بابت خوابتان راحت میشود. تا این حد که هنوز سرتان را روی بالشت نگذاشتید، خوابتان میبرد.
افزایش سطح هورمون رشد با مصرف مکمل GABA
گابا نوعی انتقال دهنده عصبی است که علاوه بر بهبود کیفیت خواب به افزایش ترشح هورمون رشد نیز کمک می نماید. برخی از مطالعات نشان داده اند که دریافت مکمل گابا 400 % ترشح هورمون رشد را در هنگام استراحت افزایش می دهد.
9. افزایش سطح هورمون رشد با مصرف مکمل بتاآلانین
دریافت مکمل بتاآلانین ارتباط مستقیمی با افزایش سطح کارنوزین داخل عضلات دارد و در به تاخیر انداختن خستگی و بهبود عملکرد ورزشی به ویژه در ورزش های بی هوازی نقش موثری دارد. برخی از مطالعات نشان داده اند که این مکمل می تواند در افزایش ترشح هورمون رشد نیز موثر باشد .
سایر مکمل های افزایش دهنده هورمون رشد
برخی از مطالعات نشان داده اند که دریافت مکمل هایی نظیر گلوتامین، کراتین، اورنی تین، ال – دوپا و گلایسین نقش موثری در ترشح هورمون رشد دارد. البته اثبات قطعی آن به مطالعات بیشتری نیاز دارد.