براي داشتن استخوان هاي قوي بايد كليسم و ويتامين دي كافي در بدن وجود داشته باشد. به غير از اين، مواد فوق را براي سلامت قلب، ماهيچه ها، اعصاب و براي اين كه خونريزي از زخم هاي مان بند بيايد نياز داريد، اگر بخواهيم به شما با توجه به سنتان توصيه كنيم لازم است بگوييم:
کلسیم چیست؟
بیش از ۹۹ درصد از استخوان و دندان از کلسیم تشکیل شده است و در خون، عضلات و سایر بافتهای بدن نیز یافت میشود. کلسیم موجود در استخوانها میتواند بهعنوان کلسیم ذخیرهای قرار بگیرد و در صورت لزوم آزاد شود.
غلظت این ماده معدنی در بدن با افزایش سن (بهخصوص در زنانی که در دوران یائسگی و کاهش سطح استروژن در بدن قرار میگیرند) کاهش پیدا میکند و نیاز به افزایش مصرف کلسیم از طریق موادغذایی و داروها احساس میشود. مصرف میزان لازم از کلسیم به بازسازی و استحکام استخوان کمک میکند.
شناسنامه دارویی
توضیحات
کلسیم چیست؟
کلسیم (calcium) یک مکمل غذایی است که مصرف آن برای داشتن استخوانهای سالم، عضلات قوی و عملکرد صحیح سیستم عصبی و قلب لازم است.
10 تا 20 سالگي
بانك استخوان تان را با ذخيره كليسم سرشار كنيد. به نظر مي رسد استخوان هاي نوجوانان براي جذب كليسم ساخته شده است. استخوان هاي نوجوان ها براي آن است كه كليسم را جذب كنند و از آن استفاده كنند. در استخوان ها ابتدا داربست هايي از پروتئين به طور ميكروسكوپي ساخته مي شود و بعد اين داربست ها به وسيله كليسم، پر و انباشته مي شود. بدين ترتيب استخوان هاي متراكم ما ساخته مي شود.
در اين سال ها براي ساختن استخوان هاي قوي به حداقل 1200 ميلي گرم كليسم نياز داريد. سعي كنيد به جاي انواع و اقسام نوشابه ها، (روزانه 3 ليوان) شير بنوشيد. همچنين از منابع ديگري كه كليسم دارند مثل ماست، پنير، سبزي ها با برگ سبز تيره زياد مصرف كنيد. دوشيزه ها بايد بدانند كه داشتن قاعدگي هاي منظم براي جلوگيري از پوكي استخوان مهم است. اگر شما 16 ساله ايد و هنوز قاعده نشده ايد يا قاعدگي شما نامنظم است به پزشك مراجعه كنيد.
نیاز كلسيم در سنین مختلف
20 تا 35 سالگي
گرچه دراين سال ها به راحتي استخوان ساخته نمي شود، ولي استخوان هاي شما در همين سن به حداكثر قدرت خود خواهند رسيد. مهم است كه در اين سالها ورزش كنيد و دريافت كليسم كافي داشته باشيد. شما تقريبا روزانه 1200 ميلي گرم كليسم نياز داريد. شركت در ورزش هايي كه در آن ها پاهاي تان وزن شما را تحمل مي كنند شما را در ساختن استخوان هاي محكم تر كمك مي كند.
35 تا 50 سالگي
ممكن است به تدريج شروع به از دست دادن استخوان هاي تان كرده باشيد. در چنين مرحله اي از زندگي دريافت مقدار كليسم كافي (1000 ميلي گرم) و ورزش براي در حداقل نگه داشتن سطح كاهش قدرت استخوان ضروري است. بيشتر زنان در 55-42 سالگي يائسه مي شوند. اگر قبل از اين سنين قاعدگي شما نامنظم شده يا علائمي از يائسگي داريد، در رابطه با پوكي استخوان نيز با پزشك تان مشورت كنيد. در ضمن شايد لازم باشد در مورد روش هاي سنجش تراكم استخوان كه مقدار پوكي آن را نشان مي دهند، از پزشك تان سؤال كنيد.
بالاي 50 سال:
زناني كه وارد مرحله يائسگي شده اند، ممكن است سالانه 1 تا 6 قسمت از صد قسمت قدرت استخوان شان را از دست بدهند. از پزشك تان سؤال كنيد:
آيا براي جلوگيري از پوكي استخوان و كمتر شدن بيماري نياز به دارو داريد يا نه؟
چه نوع داروهايي براي شما مي تواند مناسب باشد؟
دريافت مقدار كليسم كافي و ورزش هنوز مهم اند. شما بايد حداقل 1000 ميلي گرم كليسم دريافت كنيد. بايد سعي كنيد به اندازه كافي در معرض نور آفتاب باشيد تا ويتامين دي لازم را دريافت كنيد. حداقل 20 دقيقه در روز و سه بار در هفته پياده روي داشته باشيد. بعضي افراد به داروهاي داراي كليسم نياز دارند كه دراين باره مي توانيد با پزشك تان مشورت كنيد.
البته ما روزانه مقداري از كليسم بدن مان را از راه مواد دفعي بدن، پوسته هايي كه به طور طبيعي از پوست مان مي ريزد، ناخن ها و موهاي مان، از دست مي دهيم. بنابراين مخصوصا براي جلوگيري از پوكي استخوان بايد در مواد غذايي كه مصرف مي كنيم، كليسم كافي وجود داشته باشد (پروتئين، منيزيوم، روي، ويتامين آ و ويتامين ث همه براي سلامت استخوان ضروري اند)
دوز مصرف و میزان نرمال کلسیم در زنان و مردان چقدر است؟
میزان مورد نیاز کلسیم در بدن هر فرد به سن و جنسیت او بستگی دارد. بهطور کلی دوز مورد نیاز روزانه در افراد سالم بهصورت زیر است:
۰ تا ۶ ماه: ۲۰۰ میلیگرم
۷ تا ۱۲ ماه: ۲۶۰ میلیگرم
۱ تا ۳ سال: ۷۰۰ میلیگرم
۴ تا ۸ سال: ۱۰۰۰ میلیگرم
۹ تا ۱۸ سال: ۱۳۰۰ میلیگرم
۱۹ تا ۵۰ سال: ۱۰۰۰ میلیگرم
۵۱ تا ۷۰ سال: ۱۰۰۰ میلیگرم برای مردان و ۱۲۰۰ میلیگرم برای زنان
۷۱ سال به بالا: ۱۲۰۰ میلیگرم
زنان باردار و شیرده باتوجه به سن: ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ میلیگرم
در صورت مصرف خوراکی، مصرف ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم کلسیم در روز بیخطر است.
بدن به چه میزان کلسیم نیاز دارد؟
بدن به چه میزان کلسیم نیاز دارد؟
میزان نیاز به کلسیم بسته به سن متغیر است. هیئت غذا و تغذیه آکادمی ملی موسسه پزشکی برای میزان مورد نیاز دریافت کلسیم در روز دستور العمل هایی را فراهم آورده است.
میزان توصیه شده روزانه به میلیگرم
جمعیت بر اساس مرحله زندگی دوز روزانه توصیه شده کلسیم
زنان و مردان 9 تا 18 ساله 1300 میلیگرم
زنان و مردان 19 تا 50 ساله 1000 میلیگرم
زنان 51 تا 70 ساله 1200 میلیگرم
مردان 51 تا 70 ساله 1000 میلیگرم
زنان و مردان بالای 70 سال 1200 میلیگرم
زنان باردار و شیرده 14 تا 18 سال 1300 میلیگرم
زنان باردار و شیرده 19 تا 50 سال 1000 میلیگرم
ميزان كليسم مورد نياز افراد
از 11 تا 24 سالگي 1200-500 ميلي گرم
از 25 تا 49 سالگي (شامل زنان غيريائسه 1000 ميلي گرم)
از 50 تا 64 سالگي (شامل زنان يائسه 1500- 1000 ميلي گرم)
در بعد از 65 سالگي 1500 ميلي گرم
زنان باردار يا شيرده 1500-1200 ميلي گرم
بهترين راه به دست آوردن كليسم، خوردن غذاهاي پركليسم است مانند: لبنيات: شير، پنير و ماست (انواع كم چربي را انتخاب كنيد و نگران نباشيد كه كليسم كمتري را به دست مي آوريد، زيرا كليسم اين غذاها همراه چربي آنها نيست). اگر نمي توانيد شير را تحمل كنيد، ماست و پنير جايگزينهاي خوبي هستند. ماهي هاي نرم استخوان: نظير ماهي آزاد، ساردين، كيلكا، سبزي هاي تازه، خشكبار، حبوبات و سويا.
منابع غذایی سرشار از کلسیم
انتخاب غذاهای غنی از کلسیم یک راه برای رسیدن به میزان کافی کلسیم مورد نیاز روزانه است. اینجا برخی از منابع غذایی اصلی کلسیم را برای کمک کردن به تعیین رژیم غذایی شما آورده ایم.
غذا
میلیگرم به ازای هر وعده
درصد ارزش روزانه*
ماست ساده کم چرب، 8 اونسی
415
42
آبمیوه پرتقال غنی شده با کلسیم، 6 اونسی
375
38
ماست میوه ای کم چرب، 8 اونسی
338-384
34-38
پنیر موزارلا نیم چرب، 5/1 اونسی
333
33
ساردین با استخوان کنسرو شده در روغن، 3 اونسی
325
33
پنیر چدار، 5/1 اونسی
307
31
شیر بدون چربی، 8 اونسی**
299
30
شیر کم چرب (چربی 2%)، 8 اونسی
293
29
شیر، دوغ پس از کره گیری، 8 اونسی
282-350
28-35
شیر پر چرب (25/3% چربی)، 8 اونسی
276
28
توفو سفت، ساخته شده با کلسیم سولفات نصف لیوان***
253
25
سالامون صورتی کنسروی با استخوان، 3 اونسی
18
18
پنیر کوتاژ با 1% چربی به اندازه یک لیوان
138
14
توفو نرم، ساخته شده با کلسیم سولفات نصف لیوان***
138
14
نوشیدنی صبحانه فوری در طعم ها و برند های مختلف به صورت پودر آماده با آب، 8 اونسی
105-250
10-25
ماست یخ زده وانیلی نرم شده به اندازه نصف لیوان
103
10
غلات آماده به مصرف غنی شده با کلسیم به اندازه یک لیوان
100-1000
10-100
سبزی شلغم، تازه، جوشیده به اندازه نصف لیوان
99
10
کلم پیچ تازه پخته شده به اندازه یک لیوان
94
9
کلم پیچ خام خورد شده به اندازه یک لیوان
90
9
بستنی وانیلی نصف لیوان
84
8
نوشیدنی سویا غنی شده با کلسیم، 8 اونسی
80-500
8-50
کلم چینی (بوک چوی) خام ریز شده یک لیوان
74
7
نان سفید یک تکه
73
7
پودینگ شکلاتی، آماده خوردن، یخچالی، 4 اونسی
55
6
تورتیلا (نان ذرت)، ذرت آماده به طبخ با قطر 6 اینچی
بهترین راه برای دریافت Calcium، دریافت آن از منابع طبیعی در رژیم غذایی است. منابع غذایی بیشتر و بهتر از مکملها، جذب بدن میشوند. غذاهای غنی از این ماده، حاوی مواد مغذی مهم دیگری هستند که بدن شما به آن نیاز دارد، مانند پروتئین، آهن، ویتامین A، ویتامین D و ویتامین C. در جدول زیر، برخی از بهترین منابع غذایی برای تامین کلسیم مورد نیاز بدن را میآوریم.
غذا
اندازه مصرف
مقدار کلسیم (میلی گرم)
اسفناج
نصف فنجان
۱۲۳
ماست کم چرب
۲۲۰ گرم
۴۱۵
آب پرتقال
یک فنجان
۳۴۹
پنیر چدار
۴۵ گرم
۳۰۷
شیر بدون چربی
یک فنجان
۲۹۹
توفو غنی شده با کلسیم
نصف فنجان
۲۰۰
ماهی سالمون
۹۰ گرم
۱۸۱
سرییل یا غلات
یک فنجان
۱۵۰
بادام
یک چهارم فنجان
۱۰۰
کلم
یک فنجان
۹۵
ماهی ساردین
دو ماهی
۹۲
دانه چیا
یک قاشق غذاخوری
۷۶
لوبیا چیتی
یک و نیم فنجان
۵۴
سیب با پوست
یک عدد متوسط
۱۰
بروکلی
یک فتجان
۲۱
۱۱ ماده غذایی سرشار از کلسیم
شاید شما هم مثل خیلی از افراد فکر میکنید که کلسیم تنها در لبنیات و شیر موجود است، اما بهتر است بدانید که این ماده معدنی در گیاهان و مواد غذایی متنوعی یافت میشود. به طور کلی ۹۹ درصد از استخوانها و دندانها و همچنین یک درصد از خون و بافتهای نرم بدن ما از کلسیم ساخته شده است. مصرف کلسیم به بهبود رشد و افزایش استحکام استخوانها کمک میکند و یک ماده مغذی مهم برای بهبود عملکرد عضلانی و عصبی است. اگر نمیدانید کدام مواد غذایی کلسیم دارد، در این بخش میتوانید با لیست مواد غذایی سرشار از کلسیم آشنا شوید.
۱- کنجد
کنجد یکی از بهترین منابع کلسیم است که با مصرف هر قاشق (۹ گرم) از آن میتوانید ۷ درصد نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کنید. جالب است بدانید که در ۱۰۰ گرم کنجد حدود ۹۷۵ میلیگرم کلسیم وجود دارد، در حالی که یک لیوان شیر تنها ۳۰۰ میلیگرم کلسیم دارد. به طور کلی مقدار کلسیم کنجد حدود ۳ برابر بیشتر از شیر است. به خاطر داشته باشید که کنجد پوست نکنده مقدار کلسیم بیشتری دارد.
۲- پنیر
پنیر یکی دیگر از بهترین منابع کلسیم است. پنیر پارمسان در میان انواع پنیرها، بیشترین میزان کلسیم را دارد. در هر ۲۸ گرم پنیر پارمسان، حدود ۲۴۲ میلیگرم کلسیم وجود دارد که میتواند ۱۹ درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کند. بعد از پنیر پارمسان، پنیر چدار یکی دیگر از بهترین منابع کلسیم محسوب میشود. به طور کلی درصد کلسیم موجود در پنیرهای نرم معمولا کمتر است. برای افزایش جذب کلسیم میتوانید از پنیرهای غنی شده استفاده کنید.
۳- ماست
ماست سرشار از کلسیم و پروبیوتیک است و از همین رو مصرف آن به سلامت استخوانها، تقویت سیستم ایمنی بدن و همچنین سلامت قلب کمک میکند. یک فنجان (۲۴۵ گرم) ماست ساده میتواند ۲۳ درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کند. جالب است بدانید که ماست کم چرب کلسیم بیشتری نسبت به ماست پرچرب دارد و یک فنجان از آن حدود ۳۴ درصد از نیاز روزانه بدن را تامین میکند.
۴- لوبیا و عدس
لوبیا و عدس سرشار از فیبر، پروتئین و کلسیم هستند. هر یک فنجان (۱۷۹ گرم) لوبیا سفید میتوانید ۱۲ درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کند. دیگر انواع لوبیا معمولا کلسیم کمتری نسبت به لوبیا سفید دارند. هر فنجان از آنها حدود ۳ تا ۴ درصد از نیاز روزانه بدن را تامین میکند. هر ۱۰۰ گرم عدس حاوی ۱۹ میلیگرم کلسیم و مقدار زیادی پروتئین و فیبر است.
۵- بادام
یکی دیگر از مواد غذایی سرشار از کلسیم، بادام است. بادام در میان تمام مغزها، بیشترین میزان کلسیم را دارد. هر ۲۸ گرم بادام (حدود ۲۳ عدد) میتواند ۶ درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کند. از طرف دیگر بادام سرشار از پروتئین و چربیهای مفید، منیزیم، منگنز و ویتامین E است و مصرف آن به کاهش چربی و تنظیم فشار خون نیز کمک زیادی میکند.
۶- مواد غذایی غنیشده
امروزه برخی از غذاها با کلسیم غنی میشوند و از همین رو مصرف این نوع غذاها، یک راهکار ساده برای جذب کلسیم مورد نیاز بدن است. برای تامین کلسیم مورد نیاز بدن میتوانید از لبنیات غنیشده، آرد، آرد ذرت و انواع کراکر غنیشده با کلسیم استفاده کنید.
۷- انجیر
انجیر سرشار از آنتیاکسیدان و فیبر است و مقدار کلسیم زیادی دارد. مصرف یک وعده (۴۰ گرم) انجیر خشک میتواند ۵ درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم را تامین کند. مقدار کلسیم این میوه نسبت به سایر میوهها بیشتر است و از همین رو به عنوان یکی از اصلیترین منابع سرشار از کلسیم شناخته میشود.
۸- شیر
شیر یکی از بهترین منابع کلسیم است که یک فنجان از آن با توجه به میزان چربی، بین ۳۰۶ تا ۳۲۵ میلیگرم کلسیم دارد. کلسیم شیر به خوبی در بدن جذب میشود و از همین رو این ماده غذایی از بهترین منابع کلسیم در هر سنی محسوب میشود.
۹- اسفناج
اسفناج سرشار از کلسیم است و در هر ۱۰۰ گرم از آن حدود ۱۴۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. از آن جایی که اسفناج اگزالات زیادی دارد، جذب کلسیم در آن بسیار پایین است و بدن تنها میتواند نیمی از این کلسیم را جذب کند.
۱۰- کلم پیچ
کلم پیچ یکی از سبزیجات مفید و سرشار از کلسیم است. مصرف ۲ فنجان کلم پیچ خرد شده خام حاوی ۱۸۰ میلیگرم کلسیم است. برای تامین کلسیم مورد نیاز بدن میتوانید از این کلم در انواع سالاد و سوپ استفاده کنید.
۱۱- کلم بروکلی
کلم بروکلی یکی از مفیدترین انواع کلم است که به خاطر کلسیم و آنتیاکسیدانهای فراوانی که دارد، برای سلامت بسیار مفید است. هر فنجان کلم بروکلی حاوی ۳۵ میلیگرم کلسیم است.
مکمل کلسیم را چگونه مصرف کنیم؟
مکمل کلسیم را چگونه مصرف کنیم؟
در افرادی که اسید معده کمی دارند، کربناتکلسیم باید همراه با غذا مصرف شود تا بهتر جذب شود.
سیتراتکلسیم برای جذبش کمتر از کربناتکلسیم به اسید معده وابسته است، بنابراین میتوان آن را بدون غذا هم مصرف کرد.
بهطور کلی، چه اسید معده فرد مصرفکننده کم باشد و چه نرمال، جذب مکملهای کلسیم زمانی که با غذا مصرف میشوند، بیشتر میشود.
درصد جذب کلسیم از مکملها هم، مثل غذاها، نه تنها به منبع کلسیم بلکه به کل مقدار کلسیم عنصری مصرف شده در یک نوبت هم وابسته است.
بیشترین میزان جذب، از مکملهایی با دوزهای 500 میلیگرم یا کمترکلسیم است. بنابراین اگر در حال حاضر از طریق مصرف مکمل، ۱۰۰۰ میلیگرم کلسیم در روز دریافت میکنیم، بهتر است به جای آن که یکباره 1000 میلیگرم مصرف کنیم، دوز کمتری (مثلا 500 میلیگرم) را دو بار در روز مصرف کنیم.
از دسته مکملهای موجود در بازار دارویی کشورمان میتوانیم به مکمل بونآرکو (®Bonarco) اشاره کنیم که هرکدام از قرصهای آن حاوی ترکیبی سهگانه و قدرتمند(کلسیم، ویتامین دی۳ و ویتامین کا۲) با حداکثر میزان جذب از کلسیم ست.
مکمل بونآرکو داروسازی دکتر عبیدی، برای کمک به درمان پوکی استخوان و پیشگیری از آن، بدون نگرانی از رسوب کلسیم در عروق، در دسترس عموم قرار گرفته است.
سوالات متداول درباره کلسیم
بهترین زمان مصرف مکمل کلسیم چه موقع است؟
جذب مکملهای کلسیم زمانی که با غذا مصرف میشوند، بیشتر میشود.
کلسیم بهتر است از غذا تأمین شود یا مکمل؟
به این دلیل که غذاها مجموعهای از مواد مغذی و مفید برای سلامتی ما را فراهم میکنند، لازم است نیازهای تغذیهای خود را در درجه اول با غذاها تامین کنیم.
بهطور کلی غذاهای غنیشده و مکملهای غذایی زمانی مفیدند که تامین نیاز بدن به یک یا چند ماده مغذی به دلایلی غیرممکن باشد (مثلاً در مراحل خاصی از زندگی مثل بارداری).
ویتامین D با مصرف کلسیم چه ارتباطی دارد؟
ویتامینD به دلیل نقشی که در جذب کلسیم دارد، در سلامت اسکلتی بدن ما نقش مهمی دارد. اهمیت ویتامین D برای سلامت استخوان و پیشگیری از بیماری راشیتیسم (نرمی استخوان) از سالها پیش شناخته شده است. نقش ویتامین دی در افزایش کارایی روده کوچک در جذب کلسیم هم به اثبات رسیده است؛ کلسیم در حضور ویتامین D بهطور فعال از روده کوچک جذب می شود و در نهایت به همراه فسفر منجر به تقویت استخوانها میشود. بنابراین، داشتن یک رژیمغذایی حاوی ویتامین D و کلسیم کافی برای تقویت استخوانها لازم است.
نقش کلسیم در دوران یائسگی چیست؟
بهطور متوسط، زنان بعد از یائسگی (به دلیل کاهش تولید استروژن در بدن) سالانه حدود یک درصد از تراکم مواد معدنی استخوان خود را از دست میدهند. این تغییرات به مرور زمان به کاهش توده استخوانی و شکنندگی استخوانها منجر میشود. به همین دلیل مقدار کلسیم توصیهشده روزانه برای زنان بالای پنجاه سال 1200 میلیگرم است، در حالی که همین میزان برای زنان جوانتر 1000 میلیگرم است. این توصیه برای کاهش تحلیل استخوان بعد از یائسگی است.
نقش کلسیم در دوران بارداری چیست؟
پرهاکلامپسی با علائم فشار خون بالا و دفع پروتئین در ادرار مشخص میشود و یکی از دلایل اصلی مرگومیر در زنان باردار و نوزادان تازه متولد شده در سراسر جهان است.
شواهد نشان میدهند که مکملهای کلسیم به پیشگیری از پرهاکلامپسی و زایمان زودرس کمک میکنند و خطر مرگ مادر یا مشکلات جدی مرتبط با فشار خون بالا در بارداری را، بهخصوص در زنانی با رژیمهایی بدون دریافت کلسیم کافی، کاهش میدهد.
بدانيد كه اگر كسي در نيمه اول زندگي، كليسم، خوب مصرف نكند، به سختي مي تواند آن را در نيمه دوم زندگي جبران نمايد.