استخوان های شما، حتی همین الان در حال بازسازی اند! از یک طرف، عواملی به طور مداوم در حال تخریب استخوان هستند و از طرف دیگر، عوامل دیگری، استخوان تازه ساخته شده محکم تری را جایگزین آن می کنند اما پیش از آنکه به این موضوع بپردازیم، بهتر است درباره چگونگی تبدیل غضروف به استخوان صحبت کنیم..
هنگامی که شما در رحم مادرتان شناور هستید، بدن در حال رشد تان تازه دارد شکل می گیرد و برای این کار، غضروف تولید می کند. غضروف بافتی است که به سختی استخوان نیست و از آن بسیار انعطاف پذیرتر است و به نوعی می توان گفت که از استخوان فعال تر هم هست. غضروف ماده بسیار خوبی برای قالب گیری بدن انسان است؛ به خصوص برای بخش های ظریف تری مانند بینی و گوش
● رشد استخوان از دوران جنینی تا انتهای بلوغ مقدار زیادی از غضروف جنینی در فرآیندی به نام استخوانی شدن شروع به تبدیل شدن به استخوان می کند. هنگامی که استخوانی شدن رخ می دهد، غضروف (که حاوی املاح یا مواد معدنی نیست) شروع به کلسیمی شدن می کند؛ به این معنا که لایه هایی از املاح کلسیم و فسفات روی سلول های غضروفی تجمع پیدا می کنند. این سلول ها که به وسیله املاح معدنی احاطه می شوند، می میرند. در نتیجه حفره های کوچکی در این غضروف در حال تبدیل شدن به استخوان باقی می ماند و رگ های خونی ظریف به درون این حفره ها رشد می کنند.
سلول هایی تخصصی به نام «استئوبلاست ها» از طریق این رگ های خونی به درون استخوان در حال تکامل مهاجرت می کنند و این سلول ها ماده ای را تولید می کنند که حاوی رشته های کلاژن است. این سلو ل ها هم به تجمع کلسیم کمک می کنند به طوری که املاح کلسیم در طول ماده رشته ای کلاژن رسوب می کند (این روند شبیه ساختن بتن مسلح است که در آن شبکه ای از میله های فلزی با مخلوط سیمان پوشیده می شود.) پس از مدتی، خود استئوبلاست ها هم بخشی از این مخلوط می شوند و به سلول هایی با میزان فعالیت کمتر به نام استئوسیت تبدیل می شوند. استئوسیت ها را می توان نوعی استئوبلاست بازنشسته شده نامید که مختصر فعالیتی دارد اما از رگ های خونی زیاد دور نمی شود.
این شبکه استئوسیت ها به شکل گرفتن چارچوب متخلل استخوان اسفنجی کمک می کند. استخوان اسفنجی نرم نیست اما مقطع آن مانند اسفنج به نظر می رسد. فضاهای درون آن به پخش شدن فشار های خارجی در تمام استخوان کمک می کند و این فضاها حاوی مغز استخوان هم هستند. مجراهای کوچکی به نام «کانالیکول» در سراسر بخش های کلسیمی شده استخوان وجود دارد که امکان انتقال مواد مغذی، اکسیژن و دی اکسید کربن و مواد زاید را فراهم می کند.
استئوبلاست ها قبل از تبدیل به استئوسیت، استخوان قشری (کورتیکال) هم تولید می کنند. برای اینکه این روند را درک کنید، آجرکاری را در نظر آورید که درون حفره ای به اندازه انسان درون سازه خودش به دام افتاده است. کارگر پس از ایجاد یک غلاف سخت (استخوان قشری) خودش آن حفره را پر می کند. هوا درون آجر راه می یابد و آجرکار متلاشی می شود.
در استخوان، این بخش از این روند را سلول هایی به نام استئوکلاست ها انجام می دهند که به درون بخش کلسیمی شده غضروف راه می یابند و استخوان را در میانه تنه آن می خورند و جا برای مغز استخوانی که در حال شکل گیری است، ایجاد می کنند.
استئوکلاست ها این کار را با بلعیدن و هضم ماده زمینه ای استخوان با استفاده از اسیدها و آنزیم های هیدرولیزکننده انجام می دهند. بنابراین آجرکار (استئوبلاست) قبر خودش (استخوان قشری) را می سازد و درون قبر خودش می میرد (بدل به استئوسیت می شود) و به مرور زمان متلاشی می شود (به وسیله استئوکلاست ها حل می شود) و باقیمانده های آن ماده ای متخلل (سوراخ دار) درون سنگ قبر باقی می گذارد.
● رشد استخوان پس از بلوغ نهایتا همه غضروف به استخوان بدل می شود به جز غضروف هایی که در انتهای استخوان قرار دارند(غضروف مفصلی) و صفحه های رشد که در دو طرف انتهاهای استخوان را به تنه آن متصل می کنند. غضروف های رشد به بلند شدن استخوان کمک می کنند و نهایتا هنگام بلوغ کلسیمی می شوند و رشدشان متوقف می شود. اما اکنون هم در بدن شما، استئوکلاست هایی وجود دارند که در حال جذب کردن سلول های استخوانی قدیمی هستند و استئوبلاست هایی به ساختن استخوان جدید در آن محل کمک می کنند. این چرخه را «بازسازی» استخوان می نامند. هنگامی که جوان هستید، استئوبلاست های(سازندگان استخوان) شما شمار بیشتری از استئوکلاست ها (تخریب کنندگان استخوان) دارند و در نتیجه بر توده استخوانی شما افزوده می شود. با افزایش سن استئوبلاست ها نسبت به استئوکلاست ها که هنوز با کارایی سلول های استخوانی را حذف می کنند، عقب می افتند و این امر به کاهش توده استخوانی شما و عارضه ای به نام پوکی استخوان می انجامد. دکتر علی ملائکه
چگونگی رشد استخوان ؟
بخشهای مختلف استخوان:
استخوانها:
استخوان جسم جامدی است که تشکیلدهنده اسکلت جانوران و پارهای از دستگاه حرکتی است. استخوان به شکلهای گوناگون و اندازههای بسیار متفاوت در بخشهای مختلف اندام جای گرفته و ساختمان درونی و بیرونی پیچیدهای دارد. بخش بیرونی استخوان سخت بوده و پدید آمده از مواد آلی مانند کلاژن (نوعی رشته پروتئینی) و مواد معدنی چون کسیم فسفات و کلسیم کربنات است. استخوانها دارای وزن کمی هستند ولی محکم و سفتاند و عملکرد بسیاری دارند. تولید گلبولهای سفید و قرمز، ساختن پلاکتها، انبار کردن املاح و بالا بردن توان جابجایی را استخوان انجام میدهد.
در زمان تولد حدود ۲۷۰ استخوان در بدن وجود دارند. با بزرگ شدن کودک و با افزایش سن بعضی از این استخوانها به هم چسبیده و درنهایت ۲۰۶ استخوان را برای یک فرد بالغ ایجاد میکنند. بزرگترین استخوان بدن استخوان ران و کوچکترین آنها گوش میانی هستند.
غضروفها:
غضروف یا کارتیلاژ Cartilage ساختمان قابل ارتجاع از جنس بافت پیوندی است که عمدتاً در انتهای استخوانها، جایی که مفاصل قرار دارند وجود داشته و وظیفه آن تسهیل حرکت مفصل است.
غضروف بافتی زنده و حاوی سلول است و سلولهای تشکیلدهنده آن را کندروسیت Chondrocyte مینامند. این سلولها برخلاف بسیاری بافتهای دیگر بافاصله نسبتاً زیادی از یکدیگر قرارگرفتهاند و بین آنها را مادهای که عمدتاً از پروتئین و نوعی قند تشکیلشده پرکرده است.
این ماده را ماده بین سلولی میگویند.
مفاصل:
محلی که استخوانها در کنار یکدیگر قرارگرفتهاند را مفصل میگویند. مهمترین کارکرد مفاصل امکان حرکت است.
مفاصل موجب میشوند تا استخوانها بتوانند در کنار هم حرکت کنند و این حرکت موجب تغییر شکل اسکلت و به دنبال آن تغییر شکل کل بدن میشود و این تغییر شکل است که به انسان اجاره میدهد تا بتواند بر روی محیط پیرامون خود تأثیر بگذارد و یا موقعیت خود را در مکان جابهجا کند.
معمولاً در محل مفصل استخوانها قدری حجیمتر میشوند تا سطح تماس آنها با یکدیگر بیشتر شود. این افزایش سطح تماس هم موجب حرکت بهتر و هم پایداری بیشتر در حین حرکت میشود.
رباطها:
رباط یا لیگامان یک نوار یا طناب بافتی محکم و قابلانعطاف است که دو استخوان را به هم متصل میکند.
فرایند رشد استخوانها
مقدار زیادی از غضروف جنینی در فرآیندی به نام استخوانی شدن شروع به تبدیل شدن به استخوان میکند. هنگامیکه استخوانی شدن رخ میدهد، غضروف (که حاوی املاح یا مواد معدنی نیست) شروع به کلسیمی شدن میکند؛ به این معنا که لایههایی از املاح کلسیم و فسفات روی سلولهای غضروفی تجمع پیدا میکنند. این سلولها که بهوسیله املاح معدنی احاطه میشوند، میمیرند. درنتیجه حفرههای کوچکی در این غضروف در حال تبدیلشدن به استخوان باقی میماند و رگهای خونی ظریف به درون این حفرهها رشد میکنند. سلولهایی تخصصی به نام «استئوبلاستها» از طریق این رگهای خونی به درون استخوان در حال تکامل مهاجرت میکنند و این سلولها مادهای را تولید میکنند که حاوی رشتههای کلاژن است. این سلولها هم به تجمع کلسیم کمک میکنند بهطوریکه املاح کلسیم در طول ماده رشتهای کلاژن رسوب میکند (این روند شبیه ساختن بتن مسلح است که در آن شبکهای از میلههای فلزی با مخلوط سیمان پوشیده میشود.)
پس از مدتی، خود استئوبلاستها هم بخشی از این مخلوط میشوند و به سلولهایی با میزان فعالیت کمتر به نام استئوسیت تبدیل میشوند. این شبکه استئوسیتها به شکل گرفتن چارچوب متخلل استخوان اسفنجی کمک میکند. استخوان اسفنجی نرم نیست اما مقطع آن مانند اسفنج به نظر میرسد. فضاهای درون آن به پخش شدن فشارهای خارجی در تمام استخوان کمک میکند و این فضاها حاوی مغز استخوان هم هستند.
استئوبلاستها قبل از تبدیل به استئوسیت، استخوان قشری (کورتیکال) هم تولید میکنند. برای اینکه این روند را درک کنید، آجرکاری را در نظر آورید که درون حفرهای بهاندازه انسان درون سازه خودش به دام افتاده است. کارگر پس از ایجاد یک غلاف سخت (استخوان قشری) خودش آن حفره را پر میکند. هوا درون آجر راه مییابد و آجر کار متلاشی میشود. در استخوان، این بخش از این روند را سلولهایی به نام استئوکلاستها انجام میدهند که به درون بخش کلسیمی شده غضروف راه مییابند و استخوان را در میانه تنه آن میخورند و جا برای مغز استخوانی که در حال شکلگیری است، ایجاد میکنند.
بنابراین آجرکار (استئوبلاست) قبر خودش (استخوان قشری) را میسازد و درون قبر خودش میمیرد (بدل به استئوسیت میشود) و بهمرورزمان متلاشی میشود (بهوسیله استئوکلاست ها حل میشود) و باقیماندههای آن مادهای متخلل (سوراخدار) درون سنگقبر باقی میگذارد.
نهایتاً همه غضروف به استخوان بدل میشود بهجز غضروفهایی که در انتهای استخوان قرار دارند (غضروف مفصلی) و صفحههای رشد که در دو طرف انتهاهای استخوان را به تنه آن متصل میکنند. غضروفهای رشد به بلند شدن استخوان کمک میکنند و نهایتاً هنگام بلوغ کلسیمی میشوند و رشدشان متوقف میشود.
همانطور که قبلاً اشاره شد استخوانها عمدتاً از ۲ بخش آلی و معدنی تشکیلشدهاند.
مواد معدنی شامل یون سیترات، فسفات، فلوراید، سدیم، پتاسیم و البته کلسیم است.
مواد آلی شامل انواع رشتههای پروتئینی، (رشتههای کلاژن، کشسان و …) است.
منابع کلسیم:
شیر بهترین منبع کلسیم است. یک فنجان شیر ۲۳۰ گرمی کمچرب یا پرچرب یا سرشیردار ۳۰۰ میلیگرم کلسیم دارد. شیر دوست ندارید؟ یک فنجان حاوی حدود ۲۵۰ گرم ماست هم همان مقدار کلسیم دارد. حدود ۳۰ گرم پنیر سوئیسی هم همان مقدار کلسیم دارد. حتی اگر به لاکتوز حساسیت دارید، میتوانید بدون هیچ مشکلی ماست و پنیر بخورید یا از محصولات لبنی بدون لاکتوز استفاده کنید. جدا کردن لاکتوز از شیر و لبنیات از کلسیم آنها کم نمیکند.
شیر و لبنیات تنها راه دریافت کلسیم نیستند. ساردینها منبع عالی دیگری از کلسیم هستند.
شاید از شنیدن اینکه بعضی از سبزیجات غنی از کلسیم هستند تعجبزده شوید. از غذاهایی که با کلمپیچ درست میشوند استفاده کنید. گیاه کلارد و شلغم که زیاد در غذاهای سنتی استفاده میشدند هم سرشار از کلسیم هستند.
ماهی قزلآلا و دیگر ماهیهای پرچرب حاوی مواد مغذی تقویتکننده عضلات هستند. این ماهیها ویتامین دی دارند که برای جذب کلسیم در بدن استفاده میشود. این ماهیها مقادیر زیادی اسید چرب امگا ۳ هم دارند که برای استخوان مفید است.
مغزها و دانهها به شکلهای مختلف سلامتی استخوان را حفظ میکنند. گردو و بذر کتان، غنی از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند. بادامزمینی و بادام حاوی پتاسیم هستند که جلوی از دست رفتن کلسیم در ادرار را میگیرد. مغزها حاوی پروتئین و سایر مواد مغذی هم هستند که نقش حمایتی برای ساختن استخوانهای قوی را دارند.
منابع فسفر:
یک فنجان (۱۴۰ گرم) مرغ رست شده یا گوشت بوقلمون حاوی تقریباً ۳۰۰ میلیگرم فسفر است و بیش از ۴۰ درصد نیاز روزانهی بدن به این مادهی معدنی را برطرف میکند.
جگر یا مغز منابع عالی فسفر قابلجذب محسوب میشوند. با خوردن ۸۵ گرم مغز گاو، ۵۰ درصد از نیاز روزانهی بدنتان به فسفر تأمین میشود. ۸۵ گرم جگر مرغ هم به برطرف شدن ۵۳ درصد از نیاز بدن به فسفر کمک میکند.
بسیاری از غذاهای دریایی جزء منابع خوب فسفر به شمار میروند. تخمآفتابگردان و کدوحلوایی حاوی مقدار زیادی فسفر هستند.
پروتئین:
یکی از بهترین منابع پروتئین، کرهی بادامزمینی است که قیمت مناسبی هم دارد.
تقریباً همه میدانیم تخممرغ، یکی از غنیترین منابع پروتئین است. ماهی منبعی عالی برای پروتئین است و تن ماهی نیز دقیقاً چنین ویژگیای دارد. ماهی ساردین ممکن است غذای محبوبی نباشد؛ ولی این نوع ماهی سرشار از پروتئین است.
تخمهی آفتابگردان ظاهر کوچکی دارد؛ اما حاوی مقدار زیادی پروتئین است و تقریباً هر ۲۸ گرم آن، ۶ گرم پروتئین دارد.
بوقلمون را بهجرئت میتوان یکی از بهترین انواع گوشتها ازنظر داشتن پروتئین دانست. تقریباً در هر ۲۸ گرم از گوشت بوقلمون، ۸ گرم پروتئین از نوع عالی وجود دارد و این در حالی است که کالریِ همین میزان گوشت بوقلمون، فقط ۱۹۵ است.
روشهای تقویت استخوانها در کودکان و نوجوانان
مهم ترین مساله ای که باید برای تقویت استخوان های کودکمان در نظر داشته باشیم، توجه به تغذیه و نوع مواد غذایی است که در روز استفاده می کند. در ادامه به برخی از مواد غذایی در دسترس که برای تقویت استخوان کودکان مفید است مورد بررسی قرار گرفته است.
1. کلسیم موجود در سبزیجات سبز
موثق ترین پاسخ را خود طبیعت به ما می دهد! به حیواناتی که استخوان های بسیار بزرگ و قوی دارند مانند گاو، فیل و اسب بنگرید. آنها چه می خورند؟ بنابراین می توان اینگونه استنباط نمود که خوردن سبزیجات و برگ های سبز می تواند کمک شایانی برای داشتن استخوان های قوی تر و متراکم تر نماید.سبزیجاتی مانند کلم پیچ، شلغم، بروکلی مقادیر زیادی از نیاز روزانه به کلسیم را تامین می کنند و علاوه بر کلسیم، حاوی ویتامین K نیز هستند که نقش مهمی در جلوگیری از پوکی استخوان دارد.
۲. ویتامین D آفتاب
علاوه بر کلسیم، ویتامین D را نباید فراموش کرد. ویتامین دی برای استحکام استخوانها بسیار ضروری است و مهم ترین و اصلی ترین منبع آن نور آفتاب و مکمل های حاوی ویتامین دی است.علاوه بر نور آفتاب مستقیم و مکمل ها، ماهی قزل آلا و انواع دیگر ماهی های چرب مجموعه ای از مواد مغذی تقویت کننده استخوان را ارائه می دهند که ویتامین D و اسیدهای چرب امگا 3 مهم ترین آنها هستند.
3. مصرف منیزیم و پتاسیم
دو ماده مغذی کمتر شناخته شده که به حفظ سلامت استخوان ها کمک می کنند، منیزیم و پتاسیم هستند. کمبود منیزیم در بدن، تعادل ویتامین دی را بر هم می زند. پتاسیم اسید موجود در بدن را خنثی می کند که این مساله باعث خروج کلسیم از استخوان ها می شود.یکی از راه های بسیار ساده برای دریافت منیزیم و پتاسیم، خوردن سیب زمینی شیرین متوسط پخته شده بدون نمک است که دارای 31 میلی گرم منیزیم و 542 میلی گرم پتاسیم است.
۴. ویتامین C مرکبات
ویتامین C یک ماده معدنی ضروری برای جذب بهتر کلسیم در استخوان هاست که در بسیاری از مکمل های کلسیم نیز در نظر گرفته شده. مرکبات مانند پرتقال، گریپ فروت و لیموشیرین دارای ویتامین C هستند. یک گریپ فروت حدود 88 میلی گرم ویتامین C دارد که مقدار کل ویتامین سی مورد نیاز بدن در یک روز را تامین می نماید.
5. پروتئین حیوانی و گیاهی
رژیم غذایی متعادل همراه با مصرف کافی پروتئین، بدون توجه به منبع حیوانی یا گیاهی آن، برای سلامت استخوان ها مفید است.
یافته های محققان نشان می دهد که مصرف پروتئین موجب بالا رفتن تراکم استخوان ها می شود و ریسک شکستگی لگن در سنین میانسالی و پیری را تا حدود زیادی کاهش می دهد.
6. انجیر
انجیر در صدر لیست میوه های کلسیم دار و مفید برای استخوان ها قرار دارد. پنج عدد انجیر تازه متوسط حدود 90 میلی گرم کلسیم و سایر مواد مغذی محافظ اسکلت مانند پتاسیم و منیزیم را داراست. در فصولی که انجیر تازه یافت نمی شود می توانید از انجیر خشک استفاده کنید.
7. شیرین کننده های مفید
برخلاف شکر سفید، ملاس منبع کلسیم است.ملاس یک نوع شیرین کننده است که به عنوان یک محصول جانبی از فرایند ساخت قند تشکیل می شود.
فرایند تهیه شکر به این صورت است که ابتدا عصاره نیشکر و چغندر قند استخراج می شود سپس جوشانده شده و به شکل کریستال های شکر در می آید. مایع باقیمانده از کریستال ها، ملاس است. تنها در 1 قاشق غذاخوری از ملاس، 41 میلی گرم کلسیم وجود دارد که می تواند به عنوان یک شیرین کننده بسیار بهتر و مفیدتر از شکر مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر ملاس، می توان به جای شیرین کننده های مضر از شیره انگور، عسل و خرما استفاده نمود.ملاس برای استخوان مفید است
8. مغزها و آجیل
مغزها و دانه های چرب انواع مختلفی دارند که به روش های متفاوت می توانند استخوان های بدن فرزند مارا تقویت نمایند. به عنوان مثال گردو غنی از اسیدهای چرب امگا۳ و بادام زمینی و بادام درختی حاوی پتاسیم هستند که جلوی از دست رفتن کلسیم در ادرار را میگیرند. در کنار همه اینها، از پروتئین موجود در دانه های چرب نیز نمی توان چشم پوشی نمود.
9. ورزش
وقتی که افراد در سنین کودکی، نوجوانی و جوانی ورزش می کنند و فشار بیشتری به استخوان ها وارد می نمایند، آنها قوی تر می شوند. زیرا فشار بیشترباعث می شود که سیستم تخریب و بازسازی استخوان ها، مواد بیشتری را صرف ساخت استخوان های قویتر نماید.
به بیان دیگر ورزش باعث می شود تا کلسیم های دریافتی در بدن به مصرف استخوان ها برسند و به جای اینکه تبدیل به مواد دفعی شوند در ساختار استخوان ها مورد استفاده قرار گیرند.
به همین دلیل یکی از نگرانی های اصلی پزشکان در دوران کرونا و خانه نشینی کودکان و نوجوانان و دوری آنها از محیط های اجتماعی، مدرسه، زمین های ورزشی و … علاوه بر بالا رفتن میزان چاقی در آنها، تحلیل رفتن استخوان ها نیز هست. ورزش برای تقویت استخوان کودکان
10. پرهیز از نمک
نمک همانند نوشابه های گازدار باعث عدم جذب کلسیم در استخوان ها می شود. هر چه مصرف نمک بالاتر رود میزان دفع کلسیم با ادرار نیز افزایش می یابد.
راه های افزایش قد چیست؟
ژنها مشخص میکنند که قد ما در چه محدودهای میتواند رشد کند اما اینکه به این پتانسیل ژنتیکی برسیم یا نه، کاملا به سبک زندگی ما بستگی دارد. اگر در سن رشد هستید، چند راهکار علمی میتواند به شما کمک کند که بیشترین پتانسیل رشد قدیتان را فعال کنید:
تغذیه متعادل: مصرف غذاهای سرشار از پروتئین، کلسیم، ویتامین D، منیزیم و روی
ورزش منظم: فعالیتهایی مثل شنا، بسکتبال، والیبال و حرکات کششی
خواب کافی: هورمون رشد در خواب عمیق ترشح میشود. نوجوانان باید حداقل ۸ تا ۱۰ ساعت در شب بخوابند.
پرهیز از استرس و دخانیات: استرس مزمن و مصرف سیگار یا الکل در نوجوانی میتواند رشد را مختل کند.
وضعیت بدنی خوب: صاف ایستادن و نشستن، تمرینهای اصلاحی و دوری از کیف یا کولهپشتیهای سنگین به بلندتر دیده شدن و کاهش فشار بر ستون فقرات کمک میکند.
افزایش قد در کودکان
ژنها بیشترین نقش را در تعیین قد کودک دارند. با این حال، ژنتیک تنها عاملی نیست که بر قد تأثیر میگذارد. بسیاری از عوامل خارجی، مانند شرایط زندگی و رژیم غذایی سالم، میتوانند بر رشد قد کودکان تأثیر زیادی بگذارند. بنابراین، این امکان برای والدین وجود دارد که با روشهای ساده، شانس رشد و قد بلند شدن فرزندان خود را افزایش دهند.
افزایش قد نوجوانان
نوجوانان هنوز در مرحلهای هستند که بدنشان میتواند رشد کند، به شرطی که شرایط مناسبی برای آن فراهم شود. بهترین راه افزایش قد در این سن، تمرکز روی سلامت کلی بدن است. وعدههای غذایی باید سرشار از پروتئین (مثل گوشت، حبوبات و لبنیات)، ویتامین D (از طریق نور خورشید و تخممرغ) و کلسیم (مثل شیر و سبزیجات برگسبز) باشند.
ورزشهای کششی، خواب کافی شبانه، و محدود کردن زمان استفاده از موبایل و نشستن طولانی هم میتواند به رشد بهتر کمک کند. در این سن، خودمراقبتی و نظم در سبک زندگی خیلی مهم است.
راه های افزایش قد در ۱۲ سالگی
سن ۱۲ سالگی یکی از نقاط اوج شروع جهش رشد بلوغ در بسیاری از بچهها است. در این سن، باید تغذیه کامل و پرانرژی داشت. خوردن صبحانه سالم، استفاده از منابع غنی پروتئین، کلسیم و ویتامین D و داشتن تحرک روزانه مثل دویدن، طنابزدن، یا شنا کمک زیادی میکند. همچنین خواب شبانه منظم و بین ۹ تا ۱۰ ساعت برای این گروه سنی ضروری است.
راه های افزایش قد در ۱۳ سالگی
در ۱۳ سالگی، بدن با سرعت بیشتری وارد مراحل رشد بلوغ میشود. در کنار تغذیه خوب و ورزش، نوجوان باید یاد بگیرد چطور به خوابش اهمیت بدهد. زیرا در این سن، بسیاری از نوجوانها شبها بیدار میمانند یا با موبایل سرگرماند و این اتفاق باعث اختلال در ترشح هورمون رشد میشود.
پیشنهاد میشود نوجوانان حداقل ۹ ساعت خواب شبانه در اتاق تاریک و ساکت داشتهباشند. برنامهی ورزشی موثر هم میتواند شامل دویدن، حرکات کششی، یوگا یا بسکتبال باشد. همچنین مهم است که استرسهای مدرسه یا اجتماعی با کمک والدین و مشاور کاهش پیدا کند.
راه های افزایش قد در ۱۴ سالگی
در ۱۴ سالگی، افراد ممکن است در اوج جهش رشد باشند یا کمی از آن عبور کرده باشند. اما هنوز فرصت برای رشد بیشتر وجود دارد. ورزشهای مقاومتی سبک مثل تمرین با وزن بدن (مثل بارفیکس یا اسکوات بدون وزنه) همراه با تغذیه کامل، میتواند به ساختار استخوانی و عضلانی کمک کند.
از نظر تغذیه، مصرف شیر، ماست، تخممرغ، گوشت، ماهی و سبزیجات تازه اهمیت زیادی دارد. در کنار آن، قرار گرفتن در نور آفتاب ملایم (برای دریافت ویتامین D) و ترک عادتهای ناسالم مثل دیر خوابیدن یا نشستن زیاد پشت میز، میتونه تفاوت زیادی ایجاد کنه.
راه های افزایش قد در ۱۵ سالگی
در ۱۵ سالگی، هنوز صفحات رشد استخوانی بهطور کامل بسته نشدهاند و فرصت خوبی برای تقویت رشد باقی مانده است. در این سن، نوجوانان باید حتما تغذیهای متنوع و سرشار از پروتئین، کلسیم و ویتامین D داشتهباشند.
ورزشهای ترکیبی شامل کشش، قدرتی سبک (مثل شنا و بارفیکس) و هوازی، مثل دویدن یا دوچرخهسواری، برای این گروه سنی بسیار مفید است. خواب شبانه منظم، دوری از تنقلات فرآوریشده و تمرکز بر وضعیت بدنی (صاف ایستادن، طرز صحیح نشستن) هم به رشد کمک میکنند.
راه های افزایش قد در ۱۶ سالگی
در سن ۱۶ سالگی، برای بسیاری از نوجوانان هنوز جهش رشد ادامه دارد، بهویژه در پسران. اگرچه ممکن است رشد کندتر شده باشد، اما متوقف نشده است. تغذیه متعادل با تمرکز روی منابع حیوانی و گیاهی پروتئینی، لبنیات، مغزها و سبزیهای برگسبز ضروری است.
ورزشهای روزانه، مثل حرکات کششی، بسکتبال و تمرینات یوگا به تقویت قامت و انعطافپذیری کمک میکند. خواب کافی هم در این سن اهمیت دوچندان دارد، زیرا ترشح هورمون رشد در خواب عمیق شبانه اتفاق میافتد.
راه های افزایش قد در ۱۷ سالگی
در این سن، برخی ممکن است احساس کنند رشدشان متوقف شده، اما هنوز برای رشد قد دیر نیست. در پسرها بهویژه ممکن است صفحات رشد هنوز بسته نشدهباشند. برنامه غذایی باید همچنان شامل شیر، تخممرغ، ماهی، حبوبات و مغزها باشد. پیشنهاد میشود از تکنولوژی دوری شود. ورزشهای متناوب کششی و هوازی، مثل طنابزدن، شنای سبک و تمرینهای مقاومتی میتوانند تأثیرگذار باشند.
راه های افزایش قد در ۱۸ سالگی
در ۱۸ سالگی، بیشتر نوجوانان در مراحل پایانی رشد قدی قرار دارند اما رشد هنوز ممکن است ادامه داشتهباشد. استفاده منظم از تمرینات کششی، اصلاح حالت بدن و پرهیز از کمتحرکی، میتواند حتی بدون رشد استخوانی باعث بهبود قامت شود.
راه های افزایش قد در ۱۹ سالگی
در این سن، برای برخی افراد (بیشتر پسرها)، ممکن است هنوز پنجرهی کوچکی از رشد باقی مانده باشد. اما حتی اگر رشد استخوانی تمام شده باشد، هنوز میتوان با ورزش و اصلاح فرم بدن، ظاهر قد را بهبود داد. تمرینهای پیلاتس، یوگا و حرکات کششی صبحگاهی مفید هستند. تغذیه همچنان کلیدی است و حذف نوشابهها و غذاهای آماده میتواند جذب کلسیم و مواد مغذی را بهبود دهد.
افزایش قد در ۲۰ سالگی
در ۲۰ سالگی که احتمال رشد طبیعی استخوانی بسیار کم است، چه کار کنیم قدمان بلند شود؟ تمرینات فیزیکی خاص میتوانند عضلات پشت و وضعیت بدن را بهبود دهند و درنتیجه فرد را بلندتر نشان دهند. ورزشهایی مانند پیلاتس، بارفیکس، کشش ستون فقرات و ورزشهای تعادلی توصیه میشوند.
افزایش قد در سن ۲۱ و ۲۲ سالگی
در این سن، صفحات رشد استخوانی تقریبا در همهی افراد بسته شدهاند، بنابراین رشد قدی طبیعی عملا متوقف شده است. اما هنوز میتوان با بهبود فرم بدن، تقویت عضلات نگهدارندهی ستون فقرات، و اصلاح وضعیت ایستادن و نشستن، ظاهر بلندتری داشت.
افزایش قد در بزرگسالی
بعد از بلوغ، صفحات رشد بسته میشوند و بدن بافت استخوانی جدیدی تولید نمیکند. اگرچه بیشتر افراد پس از بسته شدن صفحات رشد بلندتر نمیشوند اما برخی افراد ممکن است در اوایل بزرگسالی تا سن ۲۰ تا ۲۱ سالگی چند سانتیمتر رشد کنند.
با پیشرفت تکنولوژیکی در زمینه ارتوپدی، امروزه یک راه حل دائمی و ثابتشده برای برطرف کردن کوتاهی قد در بزرگسالان وجود دارد. تنها راه دائمی برای افزایش قد پس از بلوغ، افزایش طول اندام است. افزایش طول اندام یک روش جراحی برای بلند کردن استخوانهای پا یا بازو است. این روش را میتوان برای اصلاح ناهماهنگیهای طول اندام یا برای اهداف زیبایی انجام داد.
رشد قد افرادی که بلوغ زودرس دارند چگونه است؟
کودکان مبتلا به بلوغ زودرس ممکن است در ابتدا به سرعت رشد کنند و در مقایسه با همسالان خود قد بلندی داشته باشند. اما، از آنجایی که استخوانهای آنها سریعتر از حد معمول بالغ میشوند، رشد آنها اغلب زودتر از حد معمول متوقف میشود. این میتواند باعث شود که آنها در بزرگسالی کوتاهتر از حد متوسط باشند.
رشد قد تا چه سنی ادامه دارد؟
رشد قد در بیشتر افراد تا حدود سن ۱۸ تا ۲۰ سالگی ادامه دارد. در دختران معمولا چند سال زودتر (حدود ۱۶ سالگی) و در پسران گاهی تا ۲۰ یا حتی ۲۱ سالگی هم ممکن است ادامه یابد. زمانی که صفحات رشد استخوانها (صفحات اپیفیزیال) بسته شوند، دیگر امکان افزایش طبیعی قد وجود ندارد.
افزایش قد تا ۲۰ سانت در یک هفته ممکن است؟
بهطور علمی و عملی، خیر. بدن انسان دارای محدودیتهای بیولوژیکی است و چنین رشد شدیدی فقط از طریق جراحی طولسازی و آن هم طی چند ماه ممکن است، نه در یک هفته.
عوامل موثر بر افزایش قد در سنین مختلف چیست؟
قبل از بررسی راههای افزایش قد، بیایید بررسی کنیم که چه عواملی بر رشد انسانها تاثیر میگذارند. اصلیترین عامل رشد قد در سنین مختلف ژنتیک است. با این حال، بسیاری از عوامل دیگر از جمله تغذیه، هورمونها و شرایط پزشکی میتوانند بر رشد قد تأثیر بگذارند.
نوزادان و کودکان به طور مداوم رشد میکنند. این به دلیل تغییرات در صفحات رشد استخوانهای بلند بازوها و پاهای آنهاست. همانطور که صفحات رشد فعالیت میکنند، استخوانهای بلند بلندتر میشوند و در نتیجه قد کودک بلندتر میشود.