معمولا بیشتر قرص های کلسیم و مولتی ویتامین ها دارای یک دوز مناسبی از ویتامین D هستند. پس اگر شما مکمل های دیگری را استفاده می کنید، برچسب آن را مرور نمایید تا ببینید چه مقدار ویتامین D دریافت نموده اید. این را در نظر داشته باشید که هم کودکان و هم بزرگسالان نباید بیش از 2000 واحد بین المللی ویتامین D در روز دریافت نمایند.
افراد در معرض خطر کمبود ویتامین D که به مصرف مکمل آن نیازمندند:
* نوزادانی که شیر مادر می خورند.
شیر مادر حاوی ویتامین D کافی برای تامین نیازهای یک نوزاد نمی باشد. از طرفی معمولا نوزادان در معرض نور آفتاب قرار نمی گیرند تا خودشان ویتامین D لازم را در بدنشان بسازند.
آکادمی طب اطفال آمریکا این گونه توصیه می کند: نوزادانی که با شیر مادرشان تغذیه می شوند، باید مکمل ویتامین D که حاوی 400 واحد بین المللی از این ویتامین است را به صورت روزانه دریافت نمایند.
* افرادی که به مقدار کافی در معرض آفتاب قرار نمی گیرند.
افرادی که خانه نشین هستند یا این که معمولا از خانه خارج نمی شوند، احتمالا به کمبود ویتامین D دچار می شوند.
* افرادی که گیاهخوار محض یا Vegan هستند.
افرادی که جزء این دسته از گیاهخواران می باشند، میوه ها ، سبزیجات، حبوبات، دانه ها و آجیل ها را مصرف می نمایند. در این نوع رژیم گیاهخواری، تمام منابع غذایی حیوانی مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم مرغ، شیر، پنیر و دیگر محصولات لبنی از رژیم حذف می شود. حذف ماهی و تخم مرغ و شیر موجب می شود که این افراد نتوانند به مقدار کافی ویتامین D دریافت کنند.
* افرادی که عدم تحمل لاکتوز دارند و یا نسبت به شیر آلرژی دارند.
شیرهای غنی شده با ویتامین D یک منبع خوب این ویتامین می باشند. اما اگر شما نیاز دارید که به جای شیر یک انتخاب دیگر مثل شیر سویا را جایگزین نمایید، حتما اطمینان حاصل نمایید که آن فراورده نیز با ویتامین D غنی شده باشد.
* افرادی که بیش از50 سال سن دارند.
افراد بالای 50 سال، به دو دلیل به ویتامین D بیشتری نیازمند هستند:
اول این که هر چه ما مسن تر می شویم، توانایی پوست مان برای ساخت ویتامین D کمتر می شود.
دوم این که کلیه ها قسمتی از توانایی خودشان را(برای تبدیل ویتامین D به فرم خاصی که بدن ما می تواند از آن استفاده نماید) از دست می دهند.
* افرادی که پوست تیره دارند.
هر چقدر پوست تیره تر باشد، ملانین(رنگدانه های پوستی) بیشتری در آن وجود دارد. هر چقدر ملانین بیشتر باشد، ویتامین D کمتری در پوست تولید می شود.
* افرادی که چاق هستند.
ویتامین D ، یک ویتامین محلول در چربی است و می تواند در بافت های چربی ذخیره شود. لذا افرادی که چربی بیشتری دارند(یعنی چاق هستند)، ویتامین D بیشتری را در بدنشان ذخیره می کنند. در نتیجه ممکن است دسترسی به ویتامین D آزاد، هنگامی که به آن نیاز است، کاهش یابد.
* کسانی که از کرم های ضد آفتاب استفاده می کنند.
البته نباید به دلیل نگرانی از کمبود ویتامین D، مصرفضد آفتاب ها را محدود کرد، زیرا معمولا حتی اگر از ضد آفتاب ها هم استفاده شود، مقدار کمی ویتامین D در پوست ساخته می شود، زیرا اغلب افراد:
– همه پوست خود را به طور کامل با ضد آفتاب نمی پوشانند.
– آن مقدار ضدآفتابی را که باید استفاده کنند، مصرف نمی کنند.
– ضد آفتاب خود را در آن فاصله زمانی که باید، تجدید نمی کنند.
* افرادی که به بیماری های کبدی مبتلا هستند و یا این که بدنشان به میزان کافی، چربی جذب نمی کند.
از آن جایی که ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی می باشد، افرادی که بدنشان تحمل چربی را ندارد یا نمی توانند به اندازه کافی چربی دریافت نمایند، ممکن است نتوانند آن مقدار از ویتامین D را که به آن نیاز دارند، جذب نمایند.
کمبود این ویتامین می تواند موجب شکننده شدن استخوان ها و در نتیجه پوکی استخوان شود.
تحقیقات اخیر ارتباط بین کمبود ویتامین D را با پیشروی سرطان سینه نشان داده اند.
از این رو به رژیم غذایی خود توجه نمایید و ببینید در طول روز چقدر در معرض نور مستقیم آفتاب قرار می گیرید؟ سپس با پزشک خود مشورت نمایید تا ببینید آیا به مکمل ویتامین D نیاز دارید یا خیر؟
افرادی که به مکمل ویتامین d نیاز دارند
سطح نرمال و دچار کمبود ویتامین D در آزمایش خون
سطح نرمال ویتامین D (۲۵-هیدروکسی ویتامین D) معمولاً بین ۳۰تا ۵۰ نانوگرم بر میلیلیتر است. اگر آزمایش خون شما کمتر از این میزان باشد، یعنی بدن شما دچار کمبود ویتامین D است.
این جدول بر اساس محدودههای رایج در تفسیر آزمایش ۲۵-هیدروکسی ویتامین D (که در آزمایش خون اندازهگیری میشود) تهیه شده است. بنابراین ممکن است این ارقام بر اساس دستورالعملهای هر آزمایشگاه یا کشور کمی متفاوت باشند:
سطح ویتامین D در خون (ng/mL)
وضعیت
توضیح
کمتر از ۱۲
کمبود شدید
خطر بالای مشکلات استخوانی مانند نرمی استخوان و ضعف عضلانی
۱۲تا کمتر از ۲۰
کمبود
ممکن است علائم خستگی، درد استخوان و ضعف ظاهر شود
۲۰تا کمتر از ۳۰
ناکافی (Insufficient)
برای سلامت مطلوب کافی نیست، ولی کمبود شدید هم محسوب نمیشود
۳۰تا ۵۰
سطح مطلوب
بهترین محدوده برای سلامت استخوان، عضله و ایمنی
بیش از ۵۰ تا ۶۰
بالاتر از نیاز
معمولاً بیضرر، اما نیازی به افزایش بیشتر نیست
بیش از ۱۰۰
مسمومیت احتمالی
خطر رسوب کلسیم در بافتها، آسیب کلیوی و مشکلات قلبی
به گفته کارشناسان تغذیه، نیاز بدن به ویتامین D با افزایش سن تغییر میکند و مقادیر توصیه در واحدهای بینالمللی ارائه میشوند که عبارتند از:
تولد تا یک سالگی: ۴۰۰ واحد بینالمللی
یک سالگی تا ۷۰ سال و همچنین زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی به سر میبرند: ۶۰۰ واحد
۷۱ سالگی و بالاتر: ۸۰۰ واحد
میتوانید ویتامین D را از طریق مصرف مولتیویتامینها به سرعت دریافت کنید. اغلب مولتیویتامینها ۴۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D دارند.
همچنین از طریق رژیم غذایی یا با افزایش قرار گرفتن در معرض نور خورشید، سطح ویتامین D بدن افزایش مییابد. با این حال، ممکن است متخصصان به دلیل خطر سرطان پوست و مضرات قرار گرفتن طولانیمدت زیر نور خورشید، آن را توصیه نکنند.
به گزارش ایندیپندنت، یکی دیگر از موارد تامین ویتامین D رژیم غذایی سالم است. البته بسیاری از مواد غذایی، حاوی ویتامین D نیستند اما با آن غنی شدهاند. برخی منابع غذایی مفید این ویتامین عبارتند از ماهیهای چرب مانند قزل آلا، تخم مرغ و جگر گاو.
از غذاهای غنیشده با ویتامین D هم میتوان به بیشتر شیرها از جمله شیر گاو، شیر بادام و سویا، غلات صبحانه و آب پرتقال و آب میوههای دیگر اشاره کرد.
البته بعید به نظر میرسد که تنها از طریق نور خورشید و رژیم غذایی، ویتامین D زیادی دریافت کنید. با این حال، هنگام مصرف مکملها حتما باید به میزان واحد آن توجه کنید زیرا مصرف بیش از حد این ویتامین برای بدن خطر دارد. ویتامین D بیش از حد، سطح کلسیم خون را افزایش میدهد و به کلیهها، بافتهای نرم و استخوانها آسیب میرساند.
علائم افزایش ویتامین D در بدن عبارتند از کماشتهایی، تشنگی بیش از حد، دفع ادرار مکرر و بیشتر از حد طبیعی، کمآبی بدن، یبوست، تحریکپذیری، خستگی، ضعف عضلانی، استفراغ و فشار خون بالا.
ما چه مقدار ویتامین دی در روز نیاز داریم؟
ویتامین دی گاهی اوقات به عنوان «ویتامین آفتاب» شناخته میشود؛ هنگامی که در معرض نور خورشید قرار میگیرید، نوع طبیعی این ویتامین در پوست شما تولید میشود.
در شهرها یا کشورهایی که نور خورشید به اندازه کافی وجود ندارد (مخصوصا در فصلهای پاییز و زمستان)، پزشکان توصیه میکنند همه افراد بالای یک سال از ماه مهر تا اسفند روزانه ۱۰ میکروگرم (IU ۴۰۰) ویتامین دی مصرف کنند.
برخی از افراد بیش از سایرین در معرض خطر کمبود ویتامین d هستند. این افراد در تمام طول سال باید از مکمل ویتامین دی به میزان ۱۰ میکروگرم (IU ۴۰۰) در روز استفاده کنند. البته باید پیش از مصرف هر نوع مکمل ویتامین دی حتما با پزشک مشورت کنید.
افراد زیر معمولا بیشتر در معرض کمبود ویتامین دی قرار دارند:
زنان باردار یا شیرده.
کودکان ۱ تا ۴ ساله.
افراد بالای ۶۵ سال (بدن سالمندان در تولید ویتامین دی ضعیف عمل میکند).
افرادی که زمان زیادی در فضای پوشیده مثل خانه یا اداره، محصور هستند.
افرادی که باید به دلایل فرهنگی پوست خود را بپوشانند و حجاب داشته باشند.
افرادی که پوست تیره دارند (بدن آفریقاییها یا اهالی آسیای جنوبی قادر به تولید ویتامین دی از نور خورشید نیست).
زندگی در مناطقی که نور خورشید به اندازه کافی وجود ندارد.
افراد مبتلا به چاقی و اضافه وزن.
افرادی که بهطور مداوم از کرمهای ضدآفتاب با SPF بالا استفاده میکنند.
افراد مبتلا به بیماری سلیاک (این بیماری مانع جذب طبیعی مواد مغذی میشود).
همچنین در صورت ابتلا به بیماریهای خاص روده، کلیه یا کبد، پزشک ممکن است به شما توصیه کند در تمام طول سال مکمل ویتامین دی مصرف کنید.
نوزادان از بدو تولد تا یک سالگی باید قطره ویتامین دی مصرف کنند که روزانه بین ۸.۵ تا ۱۰ میکروگرم ویتامین دی به بدنشان میرساند. نوزادانی که ۵۰۰ میلیلیتر یا بیشتر شیر خشک در روز مصرف میکنند نیازی به مکمل ندارند، زیرا شیر خشکها غنی شده با ویتامین دی هستند.
نحوه دریافت ویتامین دی
اگر پوست روشنی دارید، ۲ تا ۳ بار در هفته و هر بار به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زیر نور خورشید بخوابید. نور خورشید باید بهطور مستقیم روی پوست برهنه بتابد (نوری که از پشت پنجره میتابد، ویتامین دی بدن شما را تامین نخواهد کرد).
اگر پوست تیرهتری دارید، همچنان میتوانید از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید مقداری ویتامین در بسازید. البته به احتمال زیاد نمیتوانید نیاز روزانه خود را تنها از نور خورشید و رژیم غذایی به دست آورد، بنابراین باید در تمام طول سال مکمل ویتامین دی مصرف کنید.
به این نکته مهم توجه کنید که قرار گرفتن بیش از حد در معرض اشعههای خورشید میتواند آسیبزا باشد و احتمال ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد. بنابراین باید مراقب آفتابسوختگی باشید.
برخی از غذاها نیز حاوی ویتامین دی هستند که با اضافه کردن آنها به رژیم غذایی خود میتوانید میزان این ویتامین را در بدنتان افزایش دهید.
سوالات متداول
وقتی ویتامین دی بدن ما کم باشد چه اتفاقی میافتد؟
کمبود ویتامین دی میتواند منجر به از دست رفتن تراکم استخوان شود. وقتی استخوانها تراکم کافی نداشته باشند، با هر ضربهای میشکنند و مشکلات زیادی برای فرد ایجاد میکنند. کمبود شدید این ویتامین بیماریهای دیگری مثل راشیتیسم در کودکان و استئومالاسی در بزرگسالان میشود.
چگونه میتوانیم سطح ویتامین دی خود را به سرعت بالا ببریم؟
شما میتوانید سطح ویتامین دی خود را با ۳ روش افزایش دهید: آفتاب گرفتن و استفاده از نور خورشید ۳ بار در هفته و هر بار به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، مصرف مواد غذایی حاوی این ویتامین مثل ماهیهای چرب، زرده تخممرغ، گوشت قرمز و جگر و همچنین مصرف مکملهای ویتامین دی که به صورت قطره، قرص و آمپول در بازار موجود هستند.
مصرف بیش از حد ویتامین دی چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
اگر ویتامین دی دریافتی فرد بیشتر از دوز توصیه شده روزانه باشد، میتواند منجر به هایپرویتامینوز D یا مسموم شدن بدن با این ویتامین شود. تشنگی و ادرار بیش از حد، کم آبی بدن، فشار خون بالا، حالت تهوع و استفراغ از نشانههای مسمومیت بدن با ویتامین دی است. هیپرویتامینوز D اگر زمان زیادی طول بکشد میتواند باعث مشکلات جدی از جمله اختلالات قلبی عروقی، کلسیفیکاسیون شریانها و بافتهای نرم و مشکلات کلیوی شود.
از کجا بفهمیم کمبود ویتامین دی داریم؟
مطمئن ترین راه برای تشخیص کمبود ویتامین D از طریق آزمایش خون است که سطح ۲۵ هیدروکسی ویتامین D (۲۵(OH)D) را اندازهگیری میکند. سطح کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلیلیتر (۵۰ نانومول در لیتر) معمولاً کمبود ویتامین دی در نظر گرفته میشود، در حالی که سطوح بین ۲۰ نانوگرم در میلیلیتر و ۳۰ نانوگرم در میلیلیتر مقدار ناکافی این ویتامین در نظر گرفته میشود.
آیا کمبود ویتامین دی خطرناک است؟
بله، کمبود ویتامین D میتواند خطرناک باشد، به خصوص اگر درمان نشود. کمبود این ویتامین منجر به ضعیف شدن استخوانها، ضعف عضلانی، افزایش خطر شکستگی و در موارد شدید شرایطی مانند استئومالاسی (نرم شدن استخوانها) یا راشیتیسم در کودکان میشود. ویتامین D همچنین در عملکرد سیستم ایمنی نیز تاثیرگذار است و کمبود آن حساسیت به عفونتها و بیماریهای مزمن را افزایش میدهد.
کمبود ویتامین دی باعث چه بیماری می شود؟
کمبود ویتامین دی باعث ابتلا به استئومالاسی (در بزرگسالان) و راشیتیسم (در کودکان)، پوکی استخوان، بیماریهای قلبی عروقی، بیماریهای خودایمنی، افسردگی و افزایش خطر ابتلا به عفونتهای مختلف میشود.
آیا کمبود ویتامین دی باعث کهیر می شود؟
هیچ مدرکی وجود ندارد که اثبات کند کمبود ویتامین D منجر به ایجاد کهیر میشود. با این حال، کهیر میتواند ناشی از سایر بیماریهای زمینهای باشد، که برخی از آنها به مشکلات سیستم ایمنی که ویتامین D در آن نقش دارد نیز مرتبط است.
آیا کمبود ویتامین دی باعث زانو درد میشود؟
بله کمبود ویتامین D منجر به دردهای اسکلتی عضلانی، از جمله درد مفاصل مانند درد زانو میشود. این ویتامین به جذب کلسیم کمک کرده و کمبود آن بر سلامت استخوانها و ماهیچهها تأثیر میگذارد.
آیا کمبود ویتامین دی باعث جوش صورت می شود؟
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد کمبود ویتامین دی با آکنه مرتبط است؛ زیرا ویتامین D در تنظیم ایمنی و التهاب نقش دارد. با این حال، رابطه بین ویتامین D و آکنه به طور کامل شناخته نشده است و تحقیقات بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.
آیا کمبود ویتامین دی باعث خونریزی می شود؟
کمبود ویتامین دی به طور معمول با خونریزی همراه نیست. با این حال، ویتامین D در سلامت استخوانها نقش دارد و کمبود شدید آن منجر به شکستگی استخوان یا سایر مشکلاتی میشود که به طور غیر مستقیم باعث خونریزی خواهند شد.
کمبود ویتامین دی در نوزادان چه عوارضی دارد؟
کمبود ویتامین دی در نوزادان باعث راشیتیسم، تاخیر در رشد و تکامل، افزایش خطر ابتلا به عفونت و تشنج میشود.
آیا کمبود ویتامین دی باعث لاغری می شود؟
کمبود ویتامین دی به طور مستقیم باعث کاهش وزن نخواهد شد. با این حال، برخی تحقیقات نشان دادهاند که سطوح پایین ویتامین D ممکن است با مشکلات متابولیک، از جمله افزایش خطر چاقی مرتبط باشد.
آیا کمبود ویتامین دی باعث سردرد می شود؟
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد سطوح پایین ویتامین D منجر به سردرد، از جمله میگرن میشود. مکانیسم دقیق آن به خوبی شناخته نشده اما نقش ویتامین D در عملکرد مغز و التهاب ممکن است نقشی در این اتفاق داشته باشد.
آیا کمبود ویتامین دی باعث حالت تهوع می شود؟
حالت تهوع معمولاً با کمبود ویتامین D مرتبط نیست. با این حال، برخی از افراد ممکن است حالت تهوع را به عنوان نشانه یک بیماری زمینهای مرتبط با کمبود این ویتامین مانند عدم تعادل کلسیم یا درد استخوان، تجربه کنند.
آیا کمبود ویتامین دی باعث بالا رفتن قند خون می شود؟
شواهدی وجود دارد که نشان میدهد سطوح پایین ویتامین D ممکن است با سطوح بالاتر قند خون و افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط باشد. ویتامین D در ترشح و حساسیت انسولین نقش دارد، بنابراین کمبود آن ممکن است متابولیسم گلوکز را تحت تاثیر قرار دهد. (اگرچه تحقیقات بیشتری برای تایید قطعی این رابطه مورد نیاز است.)