بررسی ارتباط پروتئین و پوکی استخوان !
آیا پروتئین باعث دفع کلسیم از بدن می شود ؟ آیا رژیمهای پر پروتئین می تواند به بیماری پوکی استخوان منجر شود ؟
تصورات غلط بسیاری در مورد رژیمهای پر پروتئین و آثار آن بر سلامتی افراد وجود دارد . حتی بسیاری از پزشکان غیرمطلع ، دانشمندان و کارشناسان معمول تغذیه هم در مورد آثار منفی رژیمهای پر پروتئین بر کاهش آب بدن ، مشکلات کلیوی و تضعیف استخوانها به افراد هشدار می دهند .
آنها بر این باورند که رژیمهای پر پروتئین بطور خطرناکی باعث افزایش اسیداوریک و اوره خون می شود ( این دو ماده در پی متابولیسم پروتئین تولید می شوند ). نگرانی آنها از این است که بدن باید برای دفع اسید اوریک و اوره تولید شده ، مقدار زیادی آب را از کلیه ها پمپ کند برای کمک به تخلیه آنها از طریق ادرار ، در نتیجه بدن دچار کم آبی می شود و مینرالهای مهمی از جمله کلسیم را از دست می دهد که در دراز مدت می تواند به پوکی استخوان منجر شود .
همچنین نگرانند که این کار اضافی کلیه ، برای دفع مواد زاید به آسیب کلیه ها و حتی نارسایی و ازکار افتادگی آنها منجر شود . اثر پروتئین بر افزایش مقدار ادرار ، چندان دور از واقعیت نیست ( به همین دلیل همواره توصیه می کنیم بعنوان یک بدنساز باید از آب زیادی استفاده کنید )، ولی شواهد علمی محکمی وجود ندارد که نشان دهنده از دست رفتن مینرالها یا آسیب کلیه ها در پی رژیمهای پر پروتئین باشد . ضمن اینکه حتی تحقیقات ، نشان دهنده آثار متضاد با این است ، از جمله تحقیقات سازمان تغذیه و کشاورزی آمریکا نشان داده که حتی پروتئینها می توانند برای سلامت استخوانها مفید هم باشند .
دانشمندان گزارش کرده اند که هم رژیمهای با مقدار پروتئین نرمال و هم با مقدار پروتئین زیاد ، تأثیر منفی بر فاکتورهای سلامتی استخوانها ندارد . مطالعات متعدد دیگری هم چنین نتیجه گیری کردند که پروتئین در واقع می تواند جذب کلسیم را افزایش دهد .
در مطالعه ای ، مردان و زنانی که مقدار پروتئین دریافتی روزانه خود را تا حدود ۵۸ گرم در روز افزایش دادند مورد بررسی قرار گرفتند ، و در نهایت ۲۵ درصد سطح بالاتری از فاکتورهای رشد استخوان و سطح پایین تری از تخریب استخوانها در موردشان مشاهده شد . برخی محققان توصیه می کنند این می تواند بواسطه افزایش سطوح ۱-IGF باشد که با دریافت روزانه مقدار بیشتر پروتئین در ارتباط است . ۱-IGF نه تنها برای حفاظت از استخوانها ضروریست ، بلکه در تقویت رشد عضلانی هم موثر است .
واضح است رژیمهای پر پروتئین برای موفقیت در بدنسازی الزامی است . شاید حتی این رژیمها برای سلامتی هم مفید باشد . ولی باید همواره پیش از استفاده از چنین رژیمهایی از سلامت ارگانهای داخلی خود مطمئن باشید و ضمناً در کنار آنها آب زیادی بنوشید ( حداقل ۴ لیتر در روز ).
منبع : فلکس

چه عواملی خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهند؟
از جمله عواملی که خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهند شامل موارد زیر هستند:
جنسیت
زنان نسبت به مردان بسیار بیشتر به پوکی استخوان مبتلا میشوند. زنان حداکثر توده استخوانی کمتری دارند و استخوانهای کوچکتری نسبت به مردان دارند. در هر صورت شانس مردان نیز برای ابتلا به این بیماری قابل توجه است.
سن
با افزایش سن سرعت تخریب استخوانها افزایش مییابد و ساخت استخوانهای جدید نیز کند میشود. این به طور بالقوهای میتواند شانس ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد.
اندازه بدن
زنان و مردان لاغر و استخوانی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پوکی استخوان هستند، زیرا در مقایسه با زنان و مردان درشت اندام، استخوان کمتری برای از دست دادن دارند.
نژاد
تحقیقات نشان میدهند که زنان سفیدپوست و آسیایی بیشتر در معرض خطر هستند. مردان سفید پوست نیز در معرض خطر بیشتری نسبت به مردان آمریکایی، آفریقایی و مکزیکی تبار هستند.
سابقه خانوادگی
محققان دریافتهاند که اگر یکی از والدین شما سابقه پوکی استخوان یا شکستگی لگن داشته باشد، خطر ابتلا به پوکی استخوان و شکستگی استخوان ممکن است افزایش یابد.
تغییرات هورمونی
سطح پایین برخی هورمونها میتواند احتمال ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد. سطح پایین استروژن در زنان پس از یائسگی و سطح پایین تستوسترون در مردان از مهمترین این موارد هستند.
رژیم غذایی
نقش تغذیه در پیشگیری و درمان پوکی استخوان غیر قابل انکار است. در تمامی سنین، رژیم غذایی کم کلسیم و ویتامین D میتواند خطر ابتلا به پوکی استخوان و شکستگی استخوان را افزایش دهد. رژیم غذایی دارای مقادیر زیاد از حد یا کم پروتئین ممکن است خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد.
ویتامین دی برای درمان پوکی استخوان مفید است
در سالهای اخیر بر اهمیت مصرف ویتامین دی و خطرات کمبود این ویتامین در بدن تأکید بسیار زیادی شده است. این ویتامینِ محلول در چربی در سلامت استخوانها نیز اثر پررنگی دارد. ویتامین دی هم از طریق رژیم غذایی و هم بهدنبال قرار گرفتن زیر نور آفتاب قابل جذب است؛ ولی در اکثر افراد این مقدار پاسخگوی نیاز بدن نیست و افراد باید با مصرف قرصهای مکمل، ویتامین دی مورد نیاز بدن را کسب کنند.
منابع ویتامین د
مهمترین نقش ویتامین دی در سلامت استخوان اثر آن بر جذب کلسیم است. بهترین روشهای جذب ویتامین دی عبارتاند از:
یکی از سادهترین روشهای جذب ویتامین دی قرار گرفتن زیر نور آفتاب است. به این منظور دوبار در هفته و هربار به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه دستها، صورت و کمر خود را زیر نور آفتاب قرار دهید. توجه کنید که استفاده از کرمهای ضدآفتاب مانع از جذب ویتامین دی میشود؛ پس در زمان جذب ویتامین دی از این محصولات استفاده نکنید.
مصرف شیر غنیشده با ویتامین دی نیز در تأمین ویتامین دی مؤثر است.
سفیدهی تخم مرغ نیز از منابع ویتامین دی محسوب میشود.
ماهی تن، خالمخالی و سالمون نیز حاوی این ویتامین هستند.
توجه:
بزرگسالان به روزانه ۱۰ میکروگرم ویتامین دی نیز دارند. شما میتوانید با انجام آزمایش خون از سطح ویتامین دی بد خود مطلع شوید. درصورتیکه به کمبود ویتامین دی دچار هستید با مشورت پزشک مصرف مکملهای این ویتامین را شروع کنید.
یادتان باشد که مصرف بیرویهی ویتامین دی بهمرور زمان منجر به عوارض مختلفی میشود. پیش از مصرف این ویتامین بهصورت مکمل حتماً با یک متخصص تغذیه مشورت کنید.
الکل
مصرف بیش از حد نوشیدنیهای الکلی میتواند باعث افزایش شانس ابتلا به پوکی استخوان شود.
عوامل مؤثر در ابتلا به پوکی استخوان
تحقیقات انجام شده نقش تغذیه در درمان و پیشگیری از پوکی استخوان را نشان میدهند. این به این معنی است که مصرف برخی از مواد خوراکی و خوردن و نوشیدن برخی از خوراکیها میتواند باعث تسریع ابتلا شما به پوکی استخوان شود. برخی از مهمترین این موارد شامل موارد زیر هستند.
مصرف زیاد غذاهای شور
میزان سدیم بالای موجود در غذاها میتواند باعث شود بدن شما کلسیم از دست بدهد و در نهایت منجر به پوکی استخوان شود. بنابراین سعی کنید میزان مصرف غذاهای فرآوری شده، غذاهای کنسروی و نمک اضافه شده به غذاهایی که هر روز میخورید را محدود کنید. برای اطلاع از اینکه آیا غذایی سدیم بالایی دارد یا خیر، به برچسب اطلاعات تغذیهای آن نگاه کنید. اگر ۲۰٪ یا بیشتر برای درصد ارزش روزانه ذکر شده باشد، سدیم بالایی دارد. سعی کنید بیش از ۲۳۰۰ میلیگرم سدیم در روز مصرف نکنید.
الکل
مصرف بیش از حد الکل یکی از مهمترین ریسک فاکتورهای ابتلا به پوکی استخوان به حساب میآید.
کافئین
قهوه، چای و نوشابه (سودا) حاوی کافئین هستند که ممکن است جذب کلسیم را کاهش داده و به پوکی استخوان کمک کند. این نوشیدنیها را در حد اعتدال مصرف کنید.
اگر پوکی استخوان دارید نوشیدنی گازدار نخورید
مطالعات بسیار زیادی نشان دادهاند که نوشابهها و نوشیدنیهای حاوی فسفوریک اسید برای سلامت استخوان مضر هستند.[۵] نوشیدنیهای غیرالکلی و حاوی فسفوریک اسید بر تراکم استخوان اثر منفی میگذارند و سبب بروز پوکی استخوان میشوند.
آمارها نشان دادهاند افرادی که دائماً از نوشیدنیهای گازدار استفاده میکنند بیشتر دچار شکستگی استخوان میشوند.
نوشیدنیهای حاوی کافئین برای استخوان مضر هستند
مصرف کافئین باعث میشود دفع کلسیم از طریق ادرار افزایش پیدا کند. ازدستدادن کلسیم باعث ایجاد نوعی عدم تعادل در بدن میشود؛ بنابراین اگر عادت به نوشیدن قهوه، نوشیدنیهای انرژیزا یا مصرف قرصهای کافئین دارید بهتر است در کنار آن مصرف روزانهی کلسیم خود را نیز افزایش دهید.
چای نیز از نوشیدنیهای حاوی کافئین است؛ اما کافئین موجود در چای نسبتبه قهوه بسیار کمتر است.؛ بااینحال اگر در طول روز زیاد چای مینوشید یا عادت به نوشیدن چای تیره دارید میتوانید با پزشک خود در مورد سطح کلسیم بدنتان مشورت کنید.
قهوه/چای
نوشیدن بیش از سه فنجان قهوه در روز ممکن است در جذب کلسیم اختلال ایجاد کند و باعث پوکی استخوان شود.
آیا افراد در سنین پایین دچار پوکی استخوان میشوند؟
اگرچه ابتلای کودکان و نوجوانان به پوکی استخوان نادر است اما این اتفاق در مواردی میافتد که آن را تحت عنوان پوکی استخوان نوجوانان میشناسند. پوکی استخوان در کودکان و نوجوانان به طور عمدهای ناشی از یک بیماری یا بیماری زمینهای یا داروهایی است که کودک مصرف میکند.
کلسیم مورد نیاز بدن روزانه چقدر است؟
مقدار نیاز كلسیم بستگی به سن دارد.
| سن | مقدار کلسیم پیشنهادی |
|---|---|
| 0 تا 6 ماه | 200 میلی گرم |
| 7 تا 12 ماه | 260 میلی گرم |
| 1 تا 3 سال | 700 میلی گرم |
| 4 تا 8 سال | 1000 میلی گرم |
| 9 تا 18 سال | 1300 میلی گرم |
| 19 تا 50 سال | 1000 میلی گرم |
| 51 تا 70 سال(مردان) | 1000 میلی گرم |
| 51 تا 70 سال(زنان) | 1200 میلی گرم |
| 71 سال به بالا | 1200 میلی گرم |
مصرف کلسیم تا چه اندازه در درمان پوکی استخوان تاثیر دارد؟
کلسیم و ویتامین D بخشی از ماتریکس معدنی استخوان را به صورت فسفات کلسیم(کریستالهای هیدروکسی آپاتیت) تشکیل میدهند و برای استحکام استخوان مورد نیاز هستند. به همین دلیل نیز در صورتی که کلسیم شما کاهش پیدا کند شانس بیشتری برای ابتلا به پوکی استخوان خواهید داشت. در نتیجه بسیار مهم است که مقادیر کافی از کلسیم را مصرف کنید.
بهترین راه برای دستیابی به مصرف کافی کلسیم، رعایت یک رژیم غذایی سالم و مصرف غذاهای غنی از کلسیم مانند لبنیات، ماهی، حبوبات، میوهها و سبزیجات هستند. با این حال در صورتی که منابع غذایی کافی نباشند میتوانید از مکملهای کلسیم نیز استفاده کنید.
مواد غذایی سرشار از کلسیم بخورید
کلسیم از جمله مواد معدنی است که بدن ما همواره به آن نیاز دارد و از ضروریات رژیم غذایی روزانه است. بزرگسالان به روزانه ۷۰۰ میلیگرم کلسیم نیاز دارند.
کلسیم نهتنها در سلامت استخوانها و دندانها مهم است؛ بلکه در عملکرد ماهیچهها و اعصاب نیز نقش دارد. در شرایطی که مقدار کلسیم در دسترس بدن از حد نیاز کمتر شود، بدن شروع به تجزیهی استخوانها و دندانها میکند. این روند بهمرور باعث پوکی شدید استخوانها میشود. بههمیندلیل بسیار مهم است که ما بهطور روزانه کلسیم مصرف کنیم.
بهترین منابع کلسیم
اکثر افراد میتوانند کلسیم مورد نیاز بدن خود را از طریق رژیم غذایی جذب کنند و نیازی به مصرف مکملها ندارند. بهترین منابع کلسیم عبارتاند از:
لبنیات
سبزیهای برگدار و سبز مانند کلم بروکلی، کلم، انجیر خشکشده و بامیه
دانهی سویا
توفو
آجیل
نانهای تهیهشده با آرد غنیشده
ماهیهایی که با خار مصرف میشوند: مانند ساردین، پیلچارد و سالمون
توجه:
اسفناج منبع خوبی برای کلسیم نیست؛ چراکه حاوی مقادیر زیادی اگزالات است و اگزالات در جذب کلسیم اختلال ایجاد میکند.
نمک نیز از جمله ترکیباتی است که بر جذب کلسیم اثر منفی میگذارد. در ادامه بیشتر به مضرات نمک و اثر آن بر پوکی استخوان میپردازیم.

بهترین روش جلوگیری از پوکی استخوان
موارد زیادی وجود دارند که میتوانند بر روی سلامت استخوانهای شما تاثیر بگذارند. این در واقع به این معنی است که میتوانید با برخی از روشها و تغییراتی در سبک زندگی خود از پوکی استخوان جلوگیری کنید. برخی از مهمترین این روشها شامل موارد زیر هستند.
- ورزش منظم
ورزش منظم در کنار فواید بسیاری که برای بدن دارد میتواند از بروز پوکی استخوان نیز جلوگیری کند. توصیه میشود افراد بزرگسال بین ۱۹ تا ۶۴ سال در هر هفته حداقل ۲ ساعت و ۳۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط، مانند دوچرخهسواری یا پیادهروی سریع داشته باشند، همچنین ورزشهای تحمل وزن و ورزشهای مقاومتی میتوانند به طور ویژهای باعث تقویت استخوانها شوند و از بروز پوکی استخوان جلوگیری کنند.
- تغذیه سالم
جالب است بدانید که نقش تغذیه در پیشگیری از پوکی استخوان بسیار پررنگتر از موارد دیگر است. داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل برای همه توصیه میشود. این رژیم غذایی میتواند به جلوگیری از بسیاری از بیماریهای جدی، از جمله بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از انواع سرطان و همچنین پوکی استخوان کمک کند.
کلسیم برای حفظ سلامت استخوانها مهم است. بزرگسالان روزانه به ۷۰۰ میلیگرم کلسیم نیاز دارند که باید بتوانید آن را از رژیم غذایی روزانه خود دریافت کنید. در صورتی که منابع غذایی نتوانند این مقدار را برای شما تأمین کنند ضروری است که به سراغ مکملهای کلسیم بروید.
- ویتامین D
ویتامین D برای سلامت استخوانها و دندانها مهم است زیرا به بدن شما در جذب کلسیم کمک میکند. همه بزرگسالان باید روزانه ۱۰ میکروگرم ویتامین D مصرف کنند. دریافت ویتامین D کافی از غذاها به تنهایی میتواند دشوار باشد. بنابراین، مصرف روزانه یک مکمل حاوی ۱۰ میکروگرم ویتامین D توصیه میشود.
- ترک سیگار و الکل
کاهش مصرف و یا قطع مصرف الکل و سیگار میتواند به طور مفیدی خطر ابتلا به پوکی استخوان را کاهش دهد.
برای پیشگیری از پوکی استخوان چه رژیم غذایی مناسب است؟
- شیر و فرآوردههای آن
- ویتامین D
- سبزیها
- شیرینیها
- روزانه 4-2 قسمت شیر یا فرآوردههای آنرا بخورید.
- گوشت زیاد نخورید.
- از سیگار و الكل استفاده نكنید.(سیگار باعث اختلال در رشد سلوهای سازنده استخوان میشود و الكل باعث دفع كلسیم از بدن میگردد)
- نمک زیاد مصرف نكنید.
املاح ضروری برای سلامت استخوانها
در ساختمان استخوانها مقادیر قابل توجهی از املاح و مواد معدنی وجود دارد که در استحکام استخوانها نقش مهمی ایفا میکنند. برخی از مهمترین این املاح شامل موارد زیر هستند.
- کلسیم
کلسیم مهمترین املاح مورد نیاز استخوانها است. این ماده معدنی در هر بار جذب نمیتواند بیش از ۵۰۰ میلی گرم جذب شود به همین دلیل نیز لازم است کلسیم را در بازههای مختلف استفاده کنید. همچنین در حالت طبیعی میزان طبیعی کلسیم مورد نیاز بدن شما باید توسط رژیم غذایی تأمین شود با این حال اگر دارای کمبود کلسیم هستید لازم است از مکملهای کلسیم استفاده کنید.
- منیزیم
بدن شما به ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلی گرم منیزیم در هر روز نیاز دارد. این مقدار ممکن است توسط غذاهای روزانه تأمین نشود. به همین دلیل نیز میتوانید از مکملها استفاده کنید. به طور معمول میزان منیزیم موجود در مولتی ویتامینها میتواند نیاز بدن را برطرف کند با این حال اگر با کمبود شدید منیزیم رو به رو باشید احتمال دارد پزشک به شما توصیه کند از مکملهای جداگانه منیزیم با دوز بالاتر استفاده کنید.
- بور
بور دارای نقش مهمی در سلامت و استحکام استخوانهای شما است. این در حالی است که میزان نرمال بور در بدن شما کم است و بدن به مقادیر زیادی از این عنصر نیاز ندارد.
- سیلیسیم
سیلیسیم برای رشد تاندونها، استخوانها و رباطها ضروری است. در صورتی که دارای کمبود سیلیسیم هستید مصرف روزانه ۲۵ تا ۵۰ میلی گرم سیلیسیم میتواند کمککننده باشد.
ویتامینهای مورد نیاز برای استحکام استخوانها
برخی از ویتامینها وجود دارند که مصرف آنها میتواند بر کاهش شانس ابتلا به پوکی استخوان بسیار موثر باشد. مهمترین این ویتامینها شامل موارد زیر هستند.
- ویتامین D
ویتامین D برای جذب کلسیم در بدن ضروری است و در صورتی که در بدن شما مقادیر کافی از ویتامین D وجود نداشته باشد کلسیم کافی نیز در بدن شما جذب نخواهد شد و در نتیجه ممکن است به پوکی استخوان مبتلا شوید. ویتامین D به طور کلی با قرار گرفتن در معرض نور خورشید ساخته میشود و در بسیاری از غذاها وجود ندارد. به همین دلیل نیز بسیاری از افراد با کمبود ویتامین D رو به رو هستند و لازم است از مکملهای ویتامین D استفاده کنند.
- ویتامین K
هر فرد بالغ به مصرف ۱۵۰ میکروگرم ویتامین K در روز نیاز دارد. ویتامین K به اتصال کلسیم به استخوانها کمک میکند و از این رو مقادیر پایین آن ممکن است با پوکی استخوان دارای ارتباط باشد.
بهترین میوهها برای استحکام استخوانها
اگر به دنبال استفاده از نقش تغذیه در پیشگیری و درمان پوکی استخوان هستید و میخواهید یک برنامه غذایی مناسب تنظیم کنید که بتواند به سلامت ماندن استخوانهای شما کمک کند و از پوکی استخوان جلوگیری کند یکی از مواردی که باید آن را در رژیم غذایی خود بگنجانید میوه هاو سبزیجات هستند. میوهها و سبزیجات زیر از مهمترین مواردی هستند که لازم است مقادیر کافی از آنها را مصرف کنید.
کلم، شلغم، بامیه، کلم چینی، برگ خردل و کلم بروکلی: این سبزیجات منابع غنی از کلسیم به حساب میآیند.
اسفناج، برگ چغندر، بامیه، محصولات گوجه فرنگی، کنگر فرنگی، موز سبز، سیب زمینی، سیب زمینی شیرین، کلم برگ، آلو و کشمش: این میوهها و سبزیجات میتوانند به عنوان منبع غنی از منیزیم مورد استفاده قرار بگیرند.
محصولات گوجه فرنگی، آلو خشک، کشمش، سیب زمینی، اسفناج، سیب زمینی شیرین، پاپایا، پرتقال، آب پرتقال، موز و موز سبز: این خوراکیها میتوانند میزان کافی از پتاسیم را برای بدن شما تأمین کنند.
فلفل قرمز، فلفل سبز، پرتقال، گریپ فروت، کلم بروکلی، توت فرنگی، کلم بروکسل، پاپایا و آناناس: این خوراکیها دارای مقادیر قابل توجهی از ویتامین C هستند و باید مقادیر کافی از آنها را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
بهترین مغزهای استخوان ساز برای جلوگیری از پوکی استخوان
برخی از مغزیجات میتوانند تأثیر بسیاری بر روی استحکام استخوانها داشته باشند. برخی از مهمترین مغزهای استخوان ساز شامل موارد زیر هستند.
- بادام درختی
بادام درختی سرشار از امگا ۳ و کلسیم و پروتئین است که به طور مستقیم بر روی سلامت و استحکام استخوانها نقش دارند۲. گردو
گردو سرشار از مواد مغذی مانند امگا ۳، کلسیم، منیزیم، ویتامین B۱۲، ویتامین B۶، فسفر و فولات است که میتوانند در جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان موثر باشند.
- بادام زمینی
بادام زمینی سرشار از پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی مانند فسفر، آهن، کلسیم، چربیهای سالم و فیبر است که بر روی سلامت استخوانها تأثیر دارند.
- بادام هندی
بادام هندی سرشار از کلسیم، منیزیم، آهن، روی و فولات است که میتوانند برای سلامت استخوان بسیار مفید باشند. البته لازم است به این نکته توجه کنید که این مغز دارای کالری بسیار زیادی نیز هست که لازم است در هنگام مصرف به آن توجه کنید.
جمعبندی
پوکی استخوان یکی از مشکلات شایع به خصوص در افراد سالمند به حساب میآید. نقش تغذیه در درمان و پیشگیری از پوکی استخوان بسیار مهم است. مصرف مقادیر کافی از کلسیم، منیزیم، ویتامین D و مواد دیگر که بر سلامت و استحکام استخوانها اثر گذارند میتواند به پیشگیری از پوکی استخوان کمک شایانی کند.
