کلسترول چیست؟ حقایقی درباره کلسترول

کلسترول چیست؟ حقایقی درباره کلسترول

کلسترول برای بدن ضروری است.این چربی در کبد بیوسنتز شده و در صفرا به روده ترشح میشود. کلسترول نقش مهمی در جذب چربیها و بعضی از ویتامینها را از دستگاه گوارش انجام میدهد.

از الکلهای استروئیدی در لیپیدها مهمترین آن کلسترول است که در تمامی سلولهای بدن بویژه در سلولهای عصبی وجود دارد. کلسترول تماما در بافت جانوری یافت شده و گیاهان فاقد این نوع الکل هستند.
کلسترول برای بدن ضروری است. این چربی در کبد بیوسنتز شده و در صفرا به روده ترشح میشود. کلسترول نقش مهمی در جذب چربی ها و بعضی از ویتامینها را از دستگاه گوارش انجام میدهد. بسیاری ار هورمونهایی که در بدن بیوسنتز میشوند برای ساختن خود نیاز به کلسترول دارند.

البته مقدار زیاد آن در بدن خطرناک است. کلسترول خود نوعی چربی است و در خون حل نمیشود بدین جهت برای اینکه بتواند در خون انتقال یابد به موادی نیاز دارد که حامل و ناقل آن در خون باشد،این مواد ناقل لیپوپروتئین هستند. از مهمترین لیپو پروتئین ها دو نوع هستند:
۱) LDL
۲) HDL

بطور کلی میزان کلسترول را در بدن در این مقیاس اعلام میکنند:

کلسترول کامل …………………………..کمتر از ۲۰۰ mg/dl
HDL زن……………………………..۴۰_۵۰ mg/dl
مرد…………………………….۵۰_۶۰ mg/dl
LDL مقدار مطلوب…………………۱۳۰ mg/dl
تری گلیسیرید…………………………….۱۷۰_۲۰۰ mg/dl

کلسترول (Cholesterol) یک نوع چربی طبیعی در بدن است که برای تولید هورمون‌ها، ویتامین D و صفرا برای هضم چربی‌ها ضروری است.
حدود ۷۵٪ از کلسترول بدن توسط کبد ساخته می‌شود و تنها ۲۵٪ آن از طریق رژیم غذایی تأمین می‌گردد.

کلسترول یک ماده مومی شکل است که در خون یافت می‌شود و نقش مهمی در سلامت بدن دارد. بدن برای ساخت سلول‌های سالم به کلسترول نیاز دارد، کلسترول نقش کلیدی در حفظ سلامت غشای سلولی، تولید هورمون‌های جنسی و استروئیدها، و همچنین ساخت ویتامین D و اسیدهای صفراوی ایفا می‌کند.

علاوه بر نقش‌های بالا، کلسترول برای عملکرد طبیعی سیستم عصبی و تولید سلول‌های عصبی نیز اهمیت دارد و کمبود آن می‌تواند بر حافظه و عملکرد مغز تأثیر بگذارد.
با این حال، سطح بالای کلسترول می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد. خوشبختانه، با تغییر سبک زندگی و در صورت نیاز دارو، می‌توان سطح آن را کنترل کرد.

کلسترول چیست؟ و آیا به طور مطلق مضر است؟
نام کلسترول ریشه‌ای یونانی متشکل از کول (به معنای صفرا) و استریوز (به معنای جامد) دارد. کلسترول ماده‌ای موم‌مانند است که توسط کبد برای پیشبرد فرآیندهای درونی بدن تولید می‌شود. در واقع بدن انسان همواره به مقداری کلسترول برای فعالیت‌هایی مثل رشد عضلات یا ترمیم آن‌ها نیاز دارد. بر خلاف تصور عام این ماده به ‌صورت مطلق مضر نیست. چیزی که برای بدن خطرناک است، افزایش مقدار کلسترول خون از حد مشخص است. به این حالت کلسترول بالا گفته می‌شود. بدن برای تولید موارد زیر همواره به مقداری کلسترول نیاز دارد:

ویتامین D
هورمون استروید
نمک صفراوی
هورمون‌های جنسی
کلسترول همچنین بخشی از غشا سلول‌های بدن را تشکیل می‌دهد و از این جهت هم ضروری به‌ حساب می‌آید.

تعریف کلسترول بالا چیست؟
کبد انسان هر روز بین یک تا دو گرم کلسترول در حالت عادی تولید می‌کند. زمانی که غذاهای کلسترول‌دار می‌خوریم، مقدار تولید کلسترول کبد کاهش پیدا کرده و وقتی غذاهای بدون کلسترول وارد بدن می‌شوند، این تولید افزایش پیدا می‌کند. این ماده نمی‌تواند با خون ترکیب شود. برای همین توسط یک لیپوپروتئین در بر گرفته شده و جابه‌جا می‌شود. جالب است بدانید مشکل اصلی خود مولکول کلسترول نبوده و این حمل‌کننده‌ها هستند که مشکلات قلبی و ‌عروقی را ایجاد می‌کنند. پروتئین حمل‌کننده کلسترول سه نوع دارد:

HDL: لیپوپروتئین با چگالی بالا که به «کلسترول خوب» معروف است و وظیفه بازگرداندن کلسترول اضافی به کبد (برای دور ریختن) را دارد.

LDL: لیپوپروتئین با چگالی پایین که آن را به «کلسترول بد» می‌شناسند. وظیفه اصلی این لیپوپروتئین رساندن کلسترول چربی از کبد به جاهای دیگر بدن است. اما چرا آن را کلسترول بد می‌نامند؟ دلیل این نام‌گذاری حضور پررنگ این نوع از لیپوپروتئین در مشکلات قلبی و عروقی است. LDL بسیار مستعد اکسید شدن است و ماده اصلی را در گرفتگی رگ تشکیل می‌دهد.

LP(a): این لیپوپروتئین به ترمیم رگ‌های آسیب دیده در بدن کمک می‌کند. اما اگر مقدار زیادی از این لیپوپروتئین در بدن وجود داشته باشد، قابلیت تمرکز روی رگ‌های آسیب‌دیده از LP(a) گرفته شده و در عوض به گرفتگی رگ‌ها کمک می‌کند.
کلسترول هرچه بالاتر برود، شانس مرگ زودهنگام بر اثر گرفتگی رگ‌های قلب افزایش پیدا می‌کند. در کشورهای پیشرفته میانگین کلسترول خون ۲۱۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است. این مقدار کلسترول در خون باعث افزایش شانس مرگ زودهنگام تا ۵۰ درصد می‌شود. اگر ۲۱۰ را به ۲۶۰ برسانیم، ۵۰ درصد تبدیل به ۵۰۰ درصد احتمال مرگ زودهنگام خواهد بود. بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ را شرایط عادی (نرمال) از نظر کلسترول خون می‌نامند.

البته در همین بازه هم، احتمال حمله قلبی برای فرد وجود دارد. در واقع توصیه پزشکان و متخصصان بر نگه‌داشتن کلسترول خون زیر ۱۵۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است. البته باید بدانید که کلسترول پایین هم برای بدن مشکل‌آفرین است و باعث افسردگی و خون‌ریزی داخلی مغز می‌شود. همان‌طور که در ابتدای مقاله گفته شد، کلسترول ماده‌ای لازم برای فعالیت‌های اساسی بدن مثل رشد عضله است و در غشای سلول وجود دارد اما میزان آن همواره باید کنترل شود.

علل کلسترول بالا
سطح بالای کلسترول می‌تواند ناشی از ترکیبی از سبک زندگی، بیماری‌ها و عوامل ژنتیکی باشد. این عوامل را می‌توان به دو دسته قابل تغییر و غیرقابل تغییر تقسیم کرد.

۱. عوامل قابل تغییر
۱٫ رژیم غذایی پرچرب
o مصرف بیش از حد چربی‌های اشباع و ترانس می‌تواند سطح LDL (کلسترول بد) و تری‌گلیسیرید را افزایش دهد و خطر بیماری قلبی را بالا ببرد.
o منابع چربی‌های اشباع شامل گوشت‌های چرب، لبنیات پرچرب و برخی خوراکی‌های فرآوری شده است.

۲٫ کم‌تحرکی و ورزش نکردن
o فعالیت بدنی کم باعث افزایش LDL و کاهش HDL (کلسترول خوب) می‌شود و در نتیجه پلاک شریان‌ها بیشتر تجمع می‌یابد.

۳٫ چاقی و اضافه وزن
o افراد دارای وزن زیاد معمولاً LDL و تری‌گلیسیرید بالاتر و HDL پایین‌تر دارند و در نتیجه در معرض خطر بالاتری از بیماری‌های قلبی قرار می‌گیرند.

۴٫ استعمال دخانیات
o سیگار شامل ماده‌ای به نام آکرولئین است که مانع عملکرد HDL در انتقال کلسترول از رگ‌ها به کبد می‌شود.
o این امر باعث افزایش LDL، تجمع پلاک در شریان‌ها و تصلب شرایین می‌گردد.

۵٫ مصرف الکل
o مصرف زیاد الکل می‌تواند سطح کلسترول کل و تری‌گلیسیرید را افزایش دهد.
o محدود کردن مصرف الکل، به ویژه برای افرادی با کلسترول بالا، بسیار مهم است.

۲. بیماری‌ها و شرایط پزشکی
برخی بیماری‌ها می‌توانند باعث افزایش کلسترول شوند، از جمله:
• فشار خون بالا و دیابت
• بیماری‌های کلیوی و کبدی
• کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)
• سندرم متابولیک و آپنه خواب

۳. عوامل غیرقابل تغییر (ثابت)
۱٫ سابقه خانوادگی و ژنتیک
o افرادی که والدین یا نزدیکانشان در سنین پایین به بیماری‌های قلبی یا سکته مغزی دچار شده‌اند، خطر بالاتری دارند.
o هایپرکلسترولمی فامیلی یک اختلال ژنتیکی است که باعث سطح بالای LDL از بدو تولد می‌شود و این افراد در سنین جوانی مستعد تصلب شرایین و بیماری‌های کرونری قلب هستند.

۲٫ سن
o با افزایش سن، شریان‌ها انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند و توانایی کبد در حذف LDL کاهش می‌یابد.

۳٫ جنسیت
o مردان معمولاً در سنین پایین‌تر نسبت به زنان در معرض حمله قلبی هستند.
o پس از یائسگی، خطر بیماری قلبی در زنان افزایش می‌یابد.

۴٫ نژاد و تبار ژنتیکی
o برخی تبارها، مانند افراد هندی، پاکستانی، بنگلادشی و سری‌لانکایی، در معرض خطر بالاتر ابتلا به بیماری‌های قلبی هستند.

عوامل بالا رفتن کلسترول چیست؟
چربی های اشباع شده
این «چربی های اشباع شده» هستند که سطح کلسترول خون شما و در نتیجه احتمال بروز بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش می‌دهند. در یک شرایط ایده‌آل، باید زیر ۱۰ درصد کالری‌های روزانه شما از این چربی‌ها دریافت شود. هرچه چربی سخت‌تر باشد، اشباع شدگی آن بیشتر است. اکثر چربی گوشت گاو و چربی لبنیات، از چربی‌های اشباع تشکیل شده است. روغن‌های مایع مثل روغن زیتون و کلزا اشباع‌ نشده تک‌حلقه‌ای و روغن‌هایی شبیه روغن سویا و ذرت، اشباع نشده چند‌حلقه‌ای هستند. استثنائاتی هم مثل روغن هسته خرما و روغن نارگیل وجود دارند. این‌ها با وجود مایع و گیاهی بودن، به شدت اشباع‌ شده‌اند.

زمانی که رژیم غذایی شما سرشار از چربی‌های اشباع شده است، میزان LDL یا همان کلسترول بد همزمان با کاهش HDL یا همان کلسترول خوب افزایش می‌یابد. این یعنی بازی دو سر باخت برای بدن و عروق. یعنی جمع‌کننده کلسترول‌های اضافی ضعیف‌تر شده و میزان ماده‌‌ی اصلی موثر در گرفتگی رگ‌ها افزایش می‌یابد. چربی‌های اشباع شده در چربی حیوانی، کره، خامه، چربی شیر و کره گیاهی موجودند.

چربی‌های ترانس

تولیدکنندگان مواد غذایی برای برای خامه‌ای کردن روغن‌های مایع گیاهی، چربی‌های اشباع نشده را طی عملیات «هیدروژناسیون» به چربی‌های اشباع تبدیل می‌کنند. این تغییر در ساختار مولکولی باعث به وجود آمدن ساختار «ترانس» در چربی‌های غیراشباع باقی‌مانده می‌شود. چربی‌های ترانس به وجود آمده، تاثیر بیشتری نسبت به چربی‌های اشباع شده در بالا رفتن کلسترول دارند. این چربی‌ها به حدی خطرناک‌اند که FDA تصمیم گرفته تا پایان ۲۰۲۰ آن‌ها را به‌ طور کامل از سبد خرید مردم حذف کند. این نوع چربی در بسیاری از کیک‌ها، کلوچه‌ها، بیسکوییت‌ها، کره‌های گیاهی، بستنی‌ها و پاپ‌کورن‌ها یافت می‌شوند. لازم است به‌ طور جدی دوری کردن از اینگونه مواد را خصوصا در سنین بالا و با وجود سابقه بیماری قلبی و عروقی، در نظر بگیرید.

● خصوصیات لیپیدها:
لیپیدها از مهمترین مواد تولید کننده انرژی در بدن هستند بطوریکه از سوختن ۱ گرم لیپید ۹ کییلو کالری انرژی آزاد میشود ولی از سوختن ۱ گرم قند ۴ کیلو کالری انرژی آزاد خواهد شد.
لیپیدها از ترکیبات ذخیرهای در بدن هستند و این مواد ذخیره ای در بدن خیلی سریع پس از هضم متابوایزه میشوند و در دسته ذخیره های بلند مدت به حساب می آیند،یعنی نیاز انرژی در گرسنگی را در مدتهای طولانی نظیر روزه داری جبران میکنند در صورتی که قندها ذخیره بصورت گلیکوژن دارند . تامین انرژی کوتاه مدت هستند.از طرف دیگر لیپیدها در بافتهای چربی بصورت ذخیره در مقابل سرما، تحریکات عصبی و مکانیکی و تامین کننده انرژی در بافتهای ماهیچه ای هستند.
بدیهی است هر چه مقدار لیپید در غشا سلولی و نه در کل بدن زیاد شود عمل حفاظتی آن هم بیشتر میشود بطوریکه در غشا سیستم عصبی ۸۰ تا ۷۰ درصد لیپید وجود دارد.

باید به خاطر داشت که اگر شما اضافه وزن دارید و مقدار کلسترول خونتان بالاست، کاهش وزن می‌تواند به پایین آوردن کلسترول خون شما کمک کند. برای کسانی که به درمان پیشرفته تری نیاز دارند، درمان های دارویی مؤثر در دسترس می‌باشد.
مصرف منابع محتوی فیبر موجب کاهش کلسترول خون می شوند. انواع مختلف فیبرها (مواد غیر قابل هضم) درمواد غذایی گیاهی موجودند. ولی نوعی از فیبر که بیشترین اثر را بر کاهش کلسترول خون دارد ، فیبر محلول نام دارد که منابع غنی از آن عبارتند از : سیب ، گلابی ، مرکبات مثل پرتقال ، لیمو و گریپ فروت ، توت فرنگی ، هویج و غلات سبوس دار .

سبوس جو یک منبع غنی از فیبر محلول می‌باشد. نکته‌ای که درباره این ماده مطرح است این است که به نظر می‌رسد این ماده کلسترول بد یا LDL را که سبب رسوب چربی در سرخرگ ها می شود ، کاهش می دهد، ولی سطح کلسترول خوب یا HDL را بالا می‌برد. غذاهای دیگر غنی از فیبرهای محلول شامل انواع لوبیا، عدس و بعضی از میوه‌ها می‌باشند. از آنجا که تمام این غذاها هم کم‌چرب و هم دارای فیبر بالایی هستند، مصرف روزانه آنها مفید است.
باید به خاطر داشت که اگر شما اضافه وزن دارید و مقدار کلسترول خونتان بالاست، کاهش وزن می‌تواند به پایین آوردن کلسترول خون شما کمک کند. برای کسانی که به درمان پیشرفته تری نیاز دارند، درمان های دارویی مؤثر در دسترس می‌باشد.

اعمال تغییرات زیر در رژیم غذایی می‌تواند به کاهش مقدار کلسترول خون کمک کند.

▪ به جای غذاهای سرخ شده، از کباب شده استفاده کنید.
▪ چربی های اضافی را از خوراک ها و غذاهای گوشتی حذف کنید.
▪ بجای پنیر چرب از انواع کم چربی استفاده کنید.
▪ سعی کنید به جای خامه از ماست کم چربی استفاده کنید.
▪ به جای شیر پرچرب از شیر کم‌چربی استفاده کنید.
▪ مصرف شیرینی ها، پای ها، کلوچه ها و کیک ها را محدود کنید.
▪ از قسمت‌ های کم چرب گوشت استفاده کنید و تمام چربی های قابل رویت را جدا کنید و از مرغ و ماهی بیشتر از گوشت قرمز استفاده کنید.
▪ مصرف سبزیجات، حبوبات مانند انواع لوبیا و عدس و غیره را افزایش دهید.
آنچه مسلم است هیچ یک از مواد غذایی به خودی خود مضر نمی‌باشند، بلکه ترکیب غلط آن‌ها در یک رژیم غذایی نامناسب است می تواند مشکل آفرین شودپ

خيلي از مردم بر اين باورند  که کلسترول يک نوع چربي است. در صورتي که کلسترول چربي نيست و ماهيت اصلي آن الکل است و کلسترول را در رديف يا دسته الکل ها طبقه  بندي مي کنند .بدن براي ادامه زندگي، دوام و سلا مت بودن به کلسترول احتياج دارد. بيش از 70 درصد کلسترول در بدن در کبد توليد مي شود. مقداري از کلسترول از طريق غذا و حتي اگر احتياج باشد سلول ها هم مي توانند کلسترول توليد کنند. اهميت کلسترول در بدن به خاطر اين است که بسياري از کارهاي سلا متي و حسي و حرکتي به کلسترول بستگي دارد.

يکي از مهمترين کارهاي کلسترول حفظ ساختمان سلول ها و فرم و شکل سلول ها است. وقتي هر گونه صدمه اي به عروق و رگها وارد شود کلسترول آنها را ترميم مي کند. يک قسمت از ديواره سلول ها را کلسترول تشکيل مي دهد. استحکام  رگها به خاطر وجود کلسترول است. توليد صفرا توسط کلسترول ايجاد مي شود. خيلي از هورمون هاي مغزي رابطه مستقيمي با کلسترول دارند .اعصاب يک رابطه مستقيم با کلسترول دارد. رشد  جنين بدون کلسترول امکان پذير نيست.

توليد خيلي از هورمون ها مانند پروژسترون، استروژن، تستسترون، آدرنالين و خيلي از هورمون هاي ديگر بدون کلسترول ممکن نخواهد بود. پس در نتيجه مي توان گفت کلسترول يک عنصر  لا زم و ضروري براي انسان در ادامه زندگي است .بدن کلسترول را از موادغذايي و کبد مي گيرد تا بتواند تمام اين فعاليت ها را انجام دهد .اسم کلسترول بد در رفته است و گفته مي شود که کلسترول باعث بيماري هاي قلبي مي شود، در صورتي که چنين چيزي نيست.

زيرا کلسترول در بازسازي عروق و سلول هاي صدمه ديده فعاليت مي کند و از کبد توليد مي شود .وقتي کلسترول بالا  است مطمئنا صدمه اي به عروق و سلول هاي ما وارد شده است که کلسترول بيشتري از کبد توليد مي شود .خيلي ها مي گويند کلسترول باعث حملا ت قلبي مي شود در صورتي که اينطور نيست.

تحقيقات نشان داده است که کساني که دچار حملا ت قلبي مي شوند 50 درصد از آنها حتي کلسترول خونشان روي 200 بوده است و نيز حتي آمار در بسياري از کشورهاي آفريقايي و اروپايي نشان مي دهد که انسان هايي هستند با سن بالا ي 90 سال که کلسترول آنها روي 400  است و هنوز هم بدون هيچ مشکلي به زندگي خود ادامه مي دهند .در نتيجه مي توان  خاطرنشان کرد که کلسترول به تنهايي نمي تواند عامل حمله قلبي  باشد. ما بايد در بدن خود به دنبال اين باشيم که به چه دليل کلسترول در بدن ما بالا  رفته است و چرا سلول هاي ما صدمه ديده اند و باعث افزايش کلسترول شده اند .

وقتي که کلسترول وجود نداشته باشد زخم هاي ما به هيچ عنوان بهبود پيدا نخواهد کرد و نيز سلولها بدون کلسترول از فرم و شکل و استحکام خود خارج مي شوند .علتي که کلسترول را يک چربي مي دانند شايد به خاطر اين باشد که وقتي که کلسترول از کبد توليد مي شود و به سمت سلول هاي صدمه ديده مي رود براي ترميم آنها از طريق خون، بايد دوباره بعد از تمام شدن کار باز به کبد برگردد و اين رفت و آمد بايد توسط يک وسيله نقليه انجام شود و اين وسيله نقليه را در بدن که اين کار حمل و نقل را انجام مي دهد لا يپو پروتئين مي نامند. لا يپو از ليپيد مي آيد يعني چربي، پروتئين هم پروتئين است در واقع پروتئيني که داخل آن چربي است و بيرون آن پروتئين  و مولکول کلسترول در داخل لا يپوپروتئين قرار مي گيرد.

راهکارهای کنترل کلسترول چیست؟
ساده‌ترین راهکار کنترل کلسترول جلوگیری از چاقی است. افراد لاغر عموما کلسترول خون پایینی دارند. یادمان نرود کلسترول قابل دفع با ورزش نیست. پس بهترین راه پیشگیری از اضافه ‌وزن با کنترل رژیم غذایی خواهد بود.

میوه‌ها و سبزیجات توانایی کاهش کلسترول خون را دارند. سعی کنید در بین وعده‌های روزانه چند نوبت میوه و همراه با وعده‌ها سبزیجات مختلف میل کنید.

وجود غلات در رژیم غذایی با گرفتگی رگ‌ها و مرگ زودهنگام مبارزه می‌کند. این غلات باید به صورت خام (نه فرآوری شده) باشند. غلات پس از فرآوری و پخته شدن گاهی اثر منفی می‌گذارند.

اندازه یک فنجان حبوبات در رژیم غذایی روزانه خود قرار دهید.

امگا-۳ (موجود در روغن ماهی) برای کاهش سطح LDL خون بسیار کارآمد است.

کلسترول بد با ورزش سوزانده نمی‌شود، اما ورزش به بالا رفتن سطح کلسترول خوب کمک کرده و از این طریق مفید واقع می‌شود.

خوردن شکلات باعث کاهش سطح کلسترول بد در خون می‌شود. البته دقت داشته باشید این مسئله مربوط به خود شکلات (شکلات تلخ) است و فرآورده‌های مختلف مثل بستنی‌های شکلاتی یا کیک‌های شکلاتی را شامل نمی‌شود.

ادویه‌هایی مثل زنجبیل و زردچوبه به گردش خون در بدن کمک می‌کنند و گردش خون بهتر معادل دفع بهتر کلسترول‌های اضافی خواهد بود. از سیر و سرکه هم غافل نشوید.

خوردن گوشت را تا حد ممکن محدود کنید. هر چه سن بالاتر برود نیاز به این محدودیت بیشتر خواهد شد. هرچه غذاهای فرآوری شده در رژیم شما بیشتر و غذاهای گیاهی کمتر شوند، شانس ابتلا به بیماری‌های قلبی برای شما افزایش خواهد یافت.

از بین نوشیدنی‌های موثر بر کاهش کلسترول، چایی بهترین کاهش‌دهنده کلسترول خون است. توصیه می‌شود برای کنترل کلسترول روزی چهار لیوان چایی بنوشید. در طرف مقابل قهوه و نوشابه باعث افزایش کلسترول بد در خون خواهند شد. کافئین به ‌تنهایی می‌تواند کلسترول خون را تا ۱۰ درصد افزایش دهد. مصرف نکردن الکل هم راه دیگری برای جلوگیری از ابتلا به کلسترول بالا است.

برای کاهش کلسترول بالا چی بخوریم؟
برخی مواد غذایی به کاهش کلسترول کمک می‌کنند و گنجاندن آن‌ها در رژیم غذایی روزانه بسیار موثر است. این مواد غذایی شامل:
• ماهی‌های چرب: مانند سالمون و ساردین، حاوی امگا۳ که باعث کاهش تری‌گلیسیرید و افزایش کلسترول خوب (HDL) می‌شوند.
• حبوبات و غلات کامل: لوبیا، نخود، عدس، جو دوسر، برنج قهوه‌ای و سبوس گندم برای کاهش LDL و کنترل وزن مناسب‌اند.
• مغزها و دانه‌ها: بادام، گردو و دانه کتان سرشار از چربی‌های سالم و فیبر مفید برای قلب هستند.
• میوه و سبزیجات تازه: پرتقال، سیب، انگور، خیار، گوجه‌فرنگی، ازگیل، کلم، بروکلی، کرفس، کدو سبز و کدو حلوایی باعث کاهش کلسترول و حفاظت از قلب می‌شوند.

• گیاهان و ادویه‌ها: سیر، پیاز، شوید و جعفری به کاهش چربی خون و بهبود سلامت عروق کمک می‌کنند.
• چای سبز و خاکشیر: حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی هستند که به کاهش کلسترول بد (LDL) و حفاظت از قلب کمک می‌کنند.
• محصولات سویا: شیر سویا، توفو و پنیر سویا با کاهش LDL و تری‌گلیسیرید در کنترل کلسترول نقش دارند.
• میوه‌ها و آبمیوه‌های طبیعی: آب انار، آب آلبالو و آبغوره حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند که سلامت قلب را تقویت می‌کنند.
• سبزیجات مفید دیگر: فلفل سبز و سیاه، بادمجان و سایر سبزیجات فیبردار نیز می‌توانند سطح کلسترول را کاهش دهند.

نکته تکمیلی: برای اثرگذاری بهتر، این مواد غذایی را به صورت متنوع و در وعده‌های منظم مصرف کنید و همراه با کاهش مصرف چربی‌های اشباع و ترانس، ورزش منظم و کنترل وزن، سلامت قلب و عروق خود را تضمین کنید.

 

صبحانه مناسب برای کاهش کلسترول
یک صبحانه سالم و متعادل می‌تواند به کاهش کلسترول خون و بهبود سلامت قلب کمک کند. نمونه‌های زیر برای افراد با کلسترول بالا توصیه می‌شوند:

• جو دوسر پخته با آب یا شیر کم‌چرب، همراه با دانه چیا و میوه‌های تازه مانند سیب، توت یا پرتقال. این ترکیب سرشار از فیبر محلول است که LDL (کلسترول بد) را کاهش می‌دهد.
• نان تست سبوس‌دار با آووکادو و تخم‌مرغ آب‌پز؛ آووکادو چربی‌های سالم دارد و تخم‌مرغ منبع پروتئین مفید است.
• ماست یونانی کم‌چرب همراه با میوه‌های تازه و مقداری بادام یا گردو؛ این وعده پروتئین و چربی‌های مفید مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند.

• املت سبزیجات مانند اسفناج، قارچ و گوجه با کمی روغن زیتون؛ این ترکیب هم فیبر و هم آنتی‌اکسیدان دارد و به سلامت عروق کمک می‌کند.
• پنکیک سبوس‌دار یا تهیه شده از آرد جو دوسر، همراه با میوه تازه و کمی عسل طبیعی؛ انتخابی شیرین و سالم که قند خون را نیز کنترل می‌کند.

نکته تکمیلی:
برای اثرگذاری بهتر، صبحانه را بدون مصرف کره یا روغن‌های اشباع و همراه با نوشیدن یک لیوان چای سبز یا آب میوه طبیعی میل کنید. مصرف منظم صبحانه سالم باعث افزایش HDL (کلسترول خوب) و کاهش LDL می‌شود و انرژی کافی برای شروع روز فراهم می‌کند.

غذاهایی که باعث افزایش کلسترول می‌شوند
برخی مواد غذایی حاوی چربی‌های اشباع و ترانس هستند که می‌توانند سطح LDL (کلسترول بد) را بالا ببرند و ریسک بیماری‌های قلبی را افزایش دهند. این مواد غذایی شامل موارد زیر می‌شوند:

• گوشت پرچرب و محصولات فرآوری‌شده مانند سوسیس، کالباس و گوشت‌های دودی
• لبنیات پرچرب مثل پنیر خامه‌ای، شیر پرچرب، ماست پرچرب و خامه
• چربی‌های حیوانی شامل کره، روغن حیوانی، مارگارین، دنبه و چربی گوشت

• غذاهای سرخ‌شده و فست‌فودها مانند سیب‌زمینی سرخ‌کرده، پیتزا، برگر، دونات و سایر خوراکی‌های سرخ‌شده
• شیرینی‌ها و محصولات صنعتی مانند کیک، کلوچه، تارت و بیسکویت‌های آماده

نکته تکمیلی:
داشتن کلسترول بالا یا سابقه بیماری قلبی به معنی ممنوعیت کامل این غذاها نیست؛ بلکه محدود کردن مصرف آن‌ها و جایگزینی با مواد غذایی سالم اهمیت دارد. متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند این نوع مواد را حداکثر دو بار در ماه مصرف کنید و به جای آن‌ها، از غذاهای سرشار از فیبر، سبزیجات، میوه، حبوبات و غلات کامل استفاده نمایید.

همچنین، روش‌های پخت سالم مانند کباب کردن، بخارپز یا آب‌پز کردن جایگزین سرخ‌کردن شود تا اثر منفی بر کلسترول کاهش یابد.

 

کلسترول ها را به سه دسته تقسيم مي کنند
کلسترول LDL که به آن لودنسيتي لا يپو پروتئين مي گويند، در واقع مي توان گفت تراکم پروتئين کم است يا اين گونه مي توان تعريف کرد که اين نوع کلسترول خاصيت چسبندگي دارد و به راحتي  به جدار داخلي ديواره هاي رگها مي چسبد و باعث باريک شدن و در نهايت انسداد مجراي داخلي رگها مي گردد که حتي به اين کلسترول، کلسترول بد مي گويند.

کلسترول ديگر را HDL مي نامند يعني  هاي دنسيتي لا يپوپروتئين، زماني است که تراکم پروتئين زياد است و اينگونه نيز مي توان تعريف کرد اين نوع کلسترول، کلسترول هاي LDL موجود در طول ديواره رگ ها را پيدا کرده و به آنها مي چسبد  و آنها را از جدار رگ ها پاک مي کند و از باريک شدن و انسداد رگ ها جلوگيري مي نمايد به اين نوع کلسترول ، کلسترول خوب مي گويند.

کلسترول ديگري وجود دارد به نام VLDL زماني  است که غلظت و تراکم کلسترول خيلي کم است، و به عبارت يا تعريف ديگري مي توان گفت، اين نوع کلسترول مولکول هاي چربي را از کبد به ديگر قسمت هاي بدن حمل مي کند و بعد از انتقال چربي به بافت ها تبديل به کلسترول LDL مي گردد. عواملي هستند که باعث حمله قلبي مي شوند و باعث بالا رفتن ميزان کلسترول مي شوند.

اضافه وزن، فشار خون، ناراحتي غده تيروئيد، مصرف زياد چربي مثل روغن هاي جامد، استفاده نادرست از غذاهاي ناسالم مثل تنقلا ت باعث بالا رفتن ميزان کلسترول مي شوند . مساله ديگري که باعث بالا رفتن کلسترول مي شود مسائل ژنتيکي کبد است که براي اين منظور بايد بتوانيم از طريق روش غذايي مناسب در تنظيم آنزيم هاي مناسب در امر بازسازي کبد کوشش کنيم.

يکي از مهمترين عوامل افزايش  و يا بالا  رفتن کلسترول وجود استرس بالا  در انسان ها است .کسي که اضافه وزن دارد و کلسترول بالا  هم دارد اين وزن زياد باعث بالا رفتن کلسترول شده است پس بايد تحقيق کرد در امر بالا بودن وزن بدن که حتي گاهي اوقات  کربوهيدرات ها باعث اضافه وزن مي شود، پس نمي توان صد در صد حملا ت قلبي را وجود بالا ي کلسترول دانست.

زماني که فردي داراي فشار خون بالا  است در اثر اين فشار خون کلسترول او هم بالا  خواهد رفت و اگر اين فرد سيگاري هم باشد احتمال خطر حمله قلبي شايد 20 برابر افزايش پيدا کند .افراد مبتلا  به بالا بودن کلسترول بايد در رژيم مواد غذايي دقت بيشتري داشته باشند .تمرينات ورزشي در کاهش کلسترول خون بسيار موثر است، زيرا ورزش باعث کاهش وزن مي شود. در هنگام ورزش مقدار HDL خون افزايش پيدا مي کند و LDL  خون کاهش پيدا مي کند. به طور طبيعي کلسترول خون بايد زير 200 ميلي گرم باشد.

 

پرسش‌های متداول
کلسترول خوب و کلسترول بد چیست؟
کلسترول خوب HDL و کلسترول بد LDL یا VLDL نامیده می‌شود.

کاهش سریع کلسترول چگونه امکان پذیر است؟
با ورزش کردن و تغذیه مناسب می‌توان آن را کنترل کرد.

غذاهای مفید برای کلسترول بالا کدامند؟
غذاهای دریایی مانند ماهی‌های چرب، فیبر که در میوه‌ها و سبزیجات موجود است، برنج و نان سبوس‌دار و بسیاری مواد غذایی دیگر

صبحانه مناسب برای کلسترول بالا چیست؟
میوه‌ها و سبزیجات را در کنار صبحانه‌ی خود قرار دهید. از لبنیات کم‌چرب استفاده کنید.

درمان کلسترول بالا در طب سنتی چیست؟
از خاکشیر استفاده می‌شود. البته که اولین راهکار در درمان کلسترول بالا برای طب سنتی، کاهش وزن است. از برخی دمنوش‌ها مانند چای آلبالو برای این مسئله استفاده می‌شود. گل نسترن هم یکی از روش‌های درمانی موثر در کلسترول بالا است.