به یاد داشته باشید که قبل از شروع هر رژیم غذایی و یا برنامه تمرینی با دکتر خود مشورت کنید.
همه روزه انبوهی از مکملها روانه بازار شده و تنوع فراوان این محصولات انتخاب مکمل مناسب را دشوار میسازد، بنابراین چگونه تشخیص خواهید داد که الف) مکملهای پایه که به آنها احتیاج دارید کدامند، و ب) بهترین مکملها که میتوانند به شما در جهت عضله سازی کمک کنند کدام مکملها می باشند؟ در این مقاله قصد داریم مرور مختصری داشته باشیم بر چهار مکمل مهم و اصلی که هر بدنساز و ورزشکاری باید از آنها استفاده کند؛ پروتئین، کراتین، کافئین و مولتی ویتامین.
پروتئین
اول از همه، اجازه دهید در مورد اینکه پروتئین چیست صحبت کنیم و سپس دلیل اینکه چرا رژیم غذایی شما باید سرشار از پروتئین باشد، را بررسی خواهیم کرد. پروتئین یکی از مواد مغذی اصلی است که از آمینو اسیدها ساخته شده است. آمینو اسیدها برای بدن به جهت ترمیم و ساخت عضلات به ویژه در زمانهای قبل و بعد از تمرین ضروری میباشند.
برای ساختن عضله، رسیدن به بالانس مثبت نیتروژن ضروری است (با مصرف مقادیر کافی از پروتئین میتوان به این بالانس رسید). رسیدن به بالانس مثبت نیتروژن برای بدن نه تنها برای ترمیم بافتهای عضلانی بلکه برای ساخت عضلات جدید بسیار حیاتی میباشد. نتیجه دریافت نکردن مقادیر کافی از پروتئین (که بالانس منفی نیتروژن نامیده میشود) موجب میشود که عضلات با تجزیه کردن خود سوخت مورد نیاز خود را تامین کنند که به این روند کاتابولیسم یا تجزیه و تخریب عضله گفته میشود. پس هیچوقت نگذارید که این اتفاق برای شما بیافتد!
چهار مکمل اصلی برای ورزشکاران
وقتی خودم در سالهای اول بدنسازی بودم، اولین مکملی که امتحان کردم همین پروتئین وی بود. آن زمان، رژیم غذاییام پروتئین کافی نداشت و بعد از تمرین، سه روز تمام عضلاتم کوفته بود.
دو هفته بعد از شروع مصرف وی، متوجه شدم که ریکاوریام سریعتر شده است؛ درد عضلاتم زودتر از بین میرفت و میتوانستم با انرژی بیشتری دوباره تمرین کنم. بعد از حدود یک ماه هم تغییر محسوسی در حجم عضلاتم دیدم.
نمونه شاگردم مهدی را هم هیچوقت فراموش نمیکنم. او ۲۳ ساله بود و بدن لاغری داشت. با تمرین اصولی و مصرف وی، در سه ماه اول وزنش از ۶۵ کیلو به ۷۱ کیلو رسید، بدون اینکه درصد چربیاش بالا برود.
پروتئین وی
پروتئین وی یکی از محبوب ترین پروتئینها بین ورزشکاران و بدنسازان است و در واقع همان آب پنیر است. در گذشته ارزش غذایی این مایع کشف نشده بود و آن را دور میریختند. اما حالا این مایع ارزشمند را به خاطر طعم ناخوشایند فرآوری کرده و بعد در اختیار افراد قرار می دهند.
پروتئین وی
پروتئین وی در طعمهای مختلفی (توت فرنگی، وانیل و شکلاتی) وجود دارد. هنگام خرید این پروتئین به ترکیبات و افزودنیهای آن توجه کنید. چرا که بعضی از این ویتامینها دارای افزودنیهای غیرمجاز و تقلبی هستند. پروتئین وی فواید زیر را میتواند داشته باشد:
کاهشِ فشار و قند خون
افزایش وزن بدون افزایش چربی
افزایش انرژی و بهبود عملکرد ورزشی
افزایش عضلهسازی در ورزشکاران و بدنسازان
سرعت بالا در جذب به دلیل حل شدن پروتئین در آب و پی اچ پایین
زمان و مقدار دوز پیشنهادی پروتئین وی
۱۰ تا ۳۰ گرم، حداقل ۳۰ دقیقه قبل از تمرین
۱۰-۳۰ گرم بعد از تمرین
✅ چرا پروتئین وی نیاز دارید؟
تأمین آمینواسیدهای ضروری برای عضلهسازی
ریکاوری سریعتر پس از تمرین
✅ نوع مناسب برای مبتدیان:
کنسانتره وی (ترکیب مناسب قیمت و کیفیت)
ایزوله وی (اگر مشکل هضم لاکتوز دارید)
✅ دوز روزانه: 1-1.5 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
پروتئین وی، بهترین پروتئین برای افزایش حجم عضلات
بدون شک دریافت میزان کافی پروتئین نقش موثری در افزایش حجم عضلات دارد. ورزشکارن بایستی روزانه 1/2- 2 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن پروتئین دریافت نمایند. مکمل های حاوی پروتئین وی، کازئین، پروتئین سویا و آلبومین ( پروتئین سفیده تخم مرغ ) در افزایش حجم عضلات موثرند.
کراتین
کراتین
کراتین یکی از پرفروشترین و معتبرترین مکملهای ورزشی دنیاست. من در شاگردانم دیدهام که حتی مبتدیها هم بعد از چند هفته مصرف، پیشرفت محسوسی در رکوردهایشان دارند.
مثلاً حسین که فقط دو ماه بود باشگاه میآمد، با مصرف کراتین توانست رکورد پرس سینهاش را از ۴۰ کیلو به ۵۰ کیلو برساند و در اسکوات هم پیشرفت مشابهی داشته باشد.
اگر هدفت افزایش قدرت است، حتماً برنامه تمرینت را هم هوشمند انتخاب کن. مقاله برنامه تمرین افزایش قدرت برای مبتدی ها 🚀 سریعتر قوی شو و رکورد بزن! میتواند مسیرت را خیلی سریعتر کند.
کراتین یکی از ترکیبات طبیعی است که در بدن یافت شده و مسئولیت تولید ترکیبی شیمیایی به نام فسفوکراتین (phosphocreatine) را برعهده دارد. این ترکیب به پر شدن مجدد ذخایر آدنوزین تری فسفات (ATP که یکی از منابع اولیه برای تامین انرژی عضلات در حین تمرینات پرفشار است)، در عضلات کمک میکند. هر زمان که شما به سراغ وزنهها رفته، بدوید، جست و خیز کنید و یا هر فعالیت بدنی دیگری انجام دهید، بدن شما برای تامین انرژی عضلات به سراغ این ذخایر انرژی میرود. در نتیجه، کراتین موجب بهبود عملکرد بدن در فعالیتهای فیزیکی میشود.
مکمل کراتین
کراتین یک مادهای شبیه به اسید آمینه است و به طور طبیعی از اسیدهای آمینه گلیسین و آرژنین در بدن تولید میشود.
کراتین یکی از انواع مکمل بدنسازی است. این ماده به بهبود و تقویت عملکردهای مغزی منجر میشود. اگر بخواهید عضلات بزرگتر و حجیمتری داشته باشید. مسلما باید بیشتر ورزش کنید. ورزش بیشتر برابر با تحرک بیشتر و صرف انرژی بیشتر است. بنابراین با مصرف کراتین میتوانید به مدت بیشتری ورزش کنید. برخی از فواید کراتین عبارتند از:
افزایش آبرسانی سلولها
کمک به عضلهسازی و چربیسوزی
بالا بردن سطح هورمونهای آنابولیک
بهبود کیفیت تمرینات، افزایش قدرت و عملکرد بیشتر
زمان و دوز مصرف مکمل کراتین
در هفته اول به صورت روزانه به مقدار ۲۰ گرم و از هفتههای بعد روزانه به میزان ۱۰ گرم مصرف شود.
کراتین ارزان ترین و بهترین مکمل برای حجم
کراتین به صورت طبیعی در بدن تولید شده و تامین کننده انرژی برای عضلات و سایر بافت ها است. مصرف مکمل کراتین منجر به افزایش سطح کراتین داخل سلولی تا 40 % می شود که باعث افزایش فشار اسمزی داخل سلولی و ورود آب به داخل سلول های عضلانی می شود.
همچنین این مکمل ترشح هورمون هایی نظیر IGF-1 (فاکتور رشد شبه انسولین )که در افزایش رشد عضلات مفیدند را نیز افزایش می دهد و مانع از تجزیه پروتئین در عضلات می گردد.
مطالعات مختلف نشان داده اند که مصرف مکمل کراتین در افزایش حجم، بهبود قدرت عضلات و افزایش عملکرد ورزشی موثر است
✅ فواید اثباتشده:
افزایش قدرت 5-10%
کمک به رشد عضلات
✅ نکات مهم:
نیاز به دوره لودینگ ندارد
همان مونوهیدرات ساده بهترین گزینه است
✅ دوز: 3-5 گرم روزانه (همراه با آب زیاد)
کافئین
✅ کراتین + پروتئین وی
بدون شک ترکیب کراتین و پروتئین وی پادشاه مکملهای بدنسازی است.
کراتین، منبع انرژی سریع برای انقباضات شدید عضلانی است و وی پروتئین، ماده خام برای ترمیم بافتهای آسیبدیدهی عضله.
📖 مطالعات علمی مثل تحقیق منتشرشده در Journal of Strength and Conditioning Research نشان دادهاند که مصرف همزمان وی و کراتین پس از تمرین باعث افزایش توده بدون چربی، قدرت و ریکاوری بهتر عضلات میشود.
📚 مطالعه علمی درباره اثر ترکیب وی و کراتین بر عضلهسازی (PubMed)
من این ترکیب را اولین بار سال ۱۳۹۶ امتحان کردم. در کمتر از سه هفته متوجه شدم نهتنها قدرت اسکواتم از ۱۱۰ به ۱۳۵ کیلو رسید، بلکه ریکاوریام هم سریعتر شد و احساس پمپ عضلانی بعد تمرین کاملاً متفاوت بود.
از آن زمان به بعد، این ترکیب پایهی اصلی بیشتر برنامههای افزایش حجم من و شاگردانم شد — بهویژه در برنامه مکمل دوره حجم بدنسازی.
چطور مصرف کنیم:
۵ گرم کراتین بعد از تمرین + ۳۰ گرم وی پروتئین در آب یا شیر کمچرب
در روزهای استراحت فقط کراتین بعد از ناهار
کافئین
مکمل کافئین
کافئین یک محرک است، به این معنی که فعالیت مغز و سیستم عصبی شما را افزایش میدهد. همچنین گردش مواد شیمیایی مانند کورتیزول و آدرنالین را در بدن بالا میبرد. کافئین در دوزهای متعادل، میتواند به شما احساس شادابی، تمرکز و انرژی بیشتری بدهد.
نیاز به گفتن نیست که کافئین احتمالأ یکی از پرمصرف ترین مواد در سرتاسر دنیاست و مردم زیادی روزانه حداقل یک فنجان قهوه و یا چای میل میکنند. بنابراین چه چیز خوبی در کافئین وجود دارد که باعث شده مردم این همه از این ماده استفاده کنند؟ و این ماده چه مزایایی به ویژه برای بدنسازان و ورزشکاران دارد؟
کافئین به عنوان محرک برای سیستم مرکزی عصبی، به بازگشت هوشیاری در زمانهای خواب آلودگی کمک کرده و موجب افزایش انرژی میشود. پس بسیار مفید است که قبل از تمرین برای بالا بردن سطح انرژی بدن از مقداری کافئین استفاده نمایید.
مکمل کافئین
کافئین (که در چای، قهوه و گیاه کاکائو وجود دارد) یک محرک طبیعی است که باعث هشیاری و بیداری شما میشود. مکملهای کافئین بین ورزشکاران و بدنسازان برای خاصیت انرژیزایی و چربی سوزیشان محبوب هستند. مکمل کافئین میتواند به دلایل زیر تا حد کمی اثرات مثبتی برای کاهش وزن و چربی سوزی داشته باشد:
تحریک گرمازایی
سرکوب اشتها و کاهش موقت میل به خوردن
بالا بردن متابولیسم و سوختوساز بدن
نکته اینجاست که در کوتاه مدت، کافئین میتواند متابولیسم را بالا برده و باعث چربی سوزی شود، اما پس از مدتی بدن شما نسبت به این مکمل مقاوم میشود. نکته مهم دیگر اینکه، حتی وقتی مکمل کافئین اثرگذار است، بازهم اثر چشمگیر و زیادی روی کاهش وزن ندارد.
مکمل کافئین
قرص کافئین
استفاده از قرص کافئین نه تنها باعث افزایش متابولیسم بدن می شود، بلکه تمرکز و انرژی شما را نیز افزایش می دهد. کم کردن درد و خستگی با استفاده از این دارو باعث رفع مشکلات زیادی در زمان افزایش حجم عضلانی می شود. برای تامین انرژی برای انجام حرکات ورزشی ذخیره ی گلیکوژن در قالب کربوهیدرات ضرورت دارد. کافئین کمک می کند با افزایش مصرف چربی سرعت مصرف کردن گلیکوژن کم شود. به دلیل افزایش چربی سوزی و حرکات سخت بدنسازی استفاده از این مکمل توصیه شده است.
مولتی ویتامین
مولتی ویتامین
خیلی از مبتدیها اهمیت ویتامینها و مواد معدنی را دستکم میگیرند. اما واقعیت این است که کمبود ریزمغذیها میتواند پیشرفتت را کند کند.
به خصوص وقتی تازه شروع کردهای، بدن به تعادل بیشتری نیاز دارد تا با فشار تمرین سازگار شود.
یک مولتیویتامین خوب، مثل بیمه برای بدن عمل میکند؛ حتی اگر رژیم غذاییات کامل نباشد، به تو کمک میکند عملکرد و ریکاوری بهتری داشته باشی.
مولتی ویتامینها شامل ویتامینها و مواد معدنی سودمند متعددی میباشند. ویتامینها ترکیبات آلی ضروریای میباشند که روند سوخت و ساز را تنظیم کرده، انرژی را افزایش داده و از تخریب سلول ها جلوگیری میکنند. مواد معدنی عناصر غیر آلی ضروریای میباشند که در مراحل مختلف سوخت و ساز، برای ساخت بافتهای عضلانی و اجزاء مهم آنزیمها و هورمونها و تنظیم متابولیسم ضروری میباشند.
مزایای مصرف مولتی ویتامین بیشمار است، و از آنجایی که بعضی از ویتامینهای موجود در مولتی ویتامینها محلول در چربی میباشند، ایده خوبی است که مولتی ویتامین خود را همراه با غذا مصرف نمایید. بسیاری از ورزشکاران روزانه یک عدد مولتی ویتامین همراه با صبحانه مصرف میکنند.
✅ چرا ضروری است؟
جبران کمبودهای تغذیهای
بهبود عملکرد کلی بدن
✅ ویژگیهای یک مولتیویتامین خوب:
حاوی زینک، منیزیم، ویتامین D باشد
دوزهای متعادل داشته باشد
زمانبندی درست مصرف مکملها
یکی از رازهای حرفهایها، زمان مصرف مکملهاست. نه فقط نوع و مقدار، بلکه “چه زمانی” مصرف میکنی، تفاوت بزرگی در نتیجه میسازد.
زمان مصرف
مکمل مناسب
هدف اصلی
نکته کلیدی
صبح
مولتیویتامین، امگا ۳
افزایش تمرکز و سلامت عمومی
همراه صبحانه میل شود
قبل تمرین
بتا آلانین، پریورکات، BCAA
افزایش انرژی و تمرکز
۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل تمرین
بعد تمرین
وی پروتئین، کراتین
ریکاوری و رشد عضله
بلافاصله بعد تمرین
شب
زینک، منیزیم، کلاژن
بهبود خواب و بازسازی بافتها
معده نیمهپر باشد
یکی از شاگردانم به نام سعید عادت داشت تمام مکملها را بعد تمرین بخورد تا راحت شود. بعد از اصلاح زمانبندی، خوابش بهتر شد و انرژی روز بعدش دو برابر شد.
مکملهایی که اثر همافزا دارند (Synergy Stack)
برخی مکملها اگر با هم مصرف شوند، اثر یکدیگر را تقویت میکنند.
این ترکیبها برای افرادی که به دنبال رشد سریع و هوشمندانه هستند، ایدهآلاند:
کراتین + بتا آلانین: افزایش قدرت، حجم تمرین و استقامت.
وی پروتئین + BCAA: افزایش سرعت بازسازی عضله و جلوگیری از تحلیل.
مکملها زمانی موثرند که با یک برنامه تمرینی دقیق و رژیم غذایی مناسب همراه شوند. مبتدیانی که صرفا به مکملها تکیه کنند، خیلی زود ناامید میشوند. پس اگر میخواهید از بهترین مکمل بدنسازی برای مبتدیان بیشترین بهره را ببرید، باید سبک زندگیتان را هم به همان اندازه ارتقا دهید.
طریقه مصرف مکمل های پروتئینی
طریقه مصرف مکمل های پروتئینی
با توجه به نتایج تحقیقات انجامشده، بین 10 تا 35 درصد از انرژی دریافتی روزانه شما باید از پروتئین تأمین شود تا توده عضلانی حفظ شود. برای یک فرد عادی که یک رژیم غذایی 2000 کالری دارد، به این معنی است که 700 کالری (حدود 100 گرم) باید از یک منبع پروتئین تأمین شود که انجام این کار همیشه آسان نیست.
مصرف بیش از 3 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن توصیه نمیشود.
بیش از 3 بار پروتئین در روز مصرف نکنید زیرا میتواند بیشتر از اینکه مفید باشد ضرر داشته باشد.
بهترین زمان مصرف هر کدام از انواع مکملهای پروتئینی متفاوت است و کاملاً وابسته به سطح سلامت و هدف شما است؛ به طور مثال بهترین زمان مصرف کازئین با هدف افزایش سرعت ریکاوری، قبل خواب است.
در زمانهای خاصی، بهویژه بعد از تمرین، مکملهای پروتئینی حتی ممکن است مفیدتر از غذا باشند. از آنجایی که پروتئین وی به سرعت و به راحتی هضم میشود، منبع پروتئین ایده آل پس از تمرین است.
برای ریکاوری پس از ورزش، یک ورزشکار باید ظرف 60 دقیقه پس از تمرین پروتئین مصرف کند. در آن زمان است که عضلات شما بیشترین واکنش را به استفاده از پروتئین برای فرآیند ترمیم و رشد نشان میدهند.
پس با مصرف این 4 مکمل ضروری، میتوانید عملکرد ورزشی و همچنین سلامت کلی خود را ارتقا داده و یک پله بالاتر از دیگران بیاستید.