تقویت حافظه به کمک یوگا

۱) روش منطقی:
در این روش با توجه به مفاهیم و ارتباط میان شباهتها و تفاوتها و روابط کلامی موضوع مورد نظر در ذهن سازمان دهی می شود.

۲) درک مفهومی موضوع:
اگر به مفهوم درس توجه بیشتری مبذول شود، شکی نیست که موضوع بهتر در ذهن باقی خواهد ماند. این پدیده را حافظه منطقی می نامند. با این وجود این مطلب در تمام موارد قابل تعمیم نیست. به عنوان نمونه جدول ضرب قابل درک مفهومی نیست.

۳) فرا یادگیری Over Learning:
هنگامی که فرد بتواند درس آموخته شده را بدون کوچکترین اشتباهی پس دهد می توان گفت آن را یاد گرفته است. فرا یادگیری عبارت است از یادگیری به مراتب فراتر از این حد. این روش باعث می شود که داده های آموخته شده در ذهن کاملاً مستقر شوند. بسیاری از مهارتهای حرکتی مانند دوچرخه سواری یا شنا هرگز فراموش نمی شوند چراکه ما اغلب آنها را بسیار فراتر از سطح اجرای بی غلط تمرین کرده ایم.

۴) یادگیری بی فاصله و با فاصله Unspaced & Spaced Learning:
درس خواندن بی وقفه و بدون فواصل استراحت را یادگیری بی فاصله و مطالعه با فواصل استراحت را یادگیری با فاصله می نامند. نتایج کار آزماییها حاکی از آن است که روش یادگیری با فاصله بسیار بهتر از یادگیری بی فاصله است.

۵) روش تقویت هوش و حافظه از راه قیاس منطقی Mnemonics:
نوعی هنر است که به کمک آن به خاطر سپردن مطالب و اشکال جدای از هم آسان تر می شود. در این روش اولین حرف کلمات را در قالب شعر یا ترکیبی زیبا به خاطر می سپاریم.
به طور کلی حافظه از دو بخش حافظه کوتاه مدت و بلند مدت تشکیل شده است.
حافظه کوتاه مدت در تکرار مطالبی مانند شماره تلفن برای مدت کوتاه به ما کمک می کند اما در بلند مدت کارایی ندارد. در حافظه بلند مدت اطلاعات در بخشهایی از مغز ثبت و گاه به طور دائم ضبط می شوند. در یوگا اعتقاد بر آن است که تقویت حافظه در رسیدن به آگاهی کل و مرحله رهایی مؤثر است.

یوگا از راههای گوناگونی در تقویت حافظه نقش دارد:
▪ عمق بخشیدن به ادراک به دلیل محدودیتهای حاکم بر حواس پنج گانه،ادراک بشری حتی در حالت فعالیت آرمانی خود نیز گاه محدود و نارسا است. بنابر این نخستین گام برای دستیابی به ادراک بهتر افزایش حساسیت گیرنده های ادراکی است. در آیین یوگا برای این کار از روش تحریک و رها سازی استفاده می شود. تحریک از طریق روشهای پاک سازی یا کریا Kriya و رها سازی از طریق تمرینهای تنفسی، شاواسانا Shavasana (رها سازی و آرامش کل بدن) و بسیاری از تمرینهای دیگر امکان پذیر است.

▪ کاهش میزان پرش افکار و افزایش توان تمرکز تمرینهای یوگا به گونه ای طراحی شده اند که در نهایت منجر به افزایش توان تمرکز و رسیدن به حالت رهایی ذهن از افکار ناخواسته می شوند. یکی از دستاوردهای این حالت رسیدن به توان مهار ارادی فعالیتهای ذهنی است. با اجرای تمرینهای یوگا حتی اگر فرد امکان رسیدن به ابر آگاهی را پیدا نکند نیز دست کم به نیروی تسلط بر ذهن خود دست خواهد یافت و می تواند از میان موضوعات گوناگون به طور ارادی ذهن خود را بر موضوع مورد نظر متمرکز کند و آن را به خوبی یاد بگیرد بدون آن که افکار مزاحم مانع راه او شوند.

▪ فعال سازی بخشهای نهفته مغز بد نیست بدانید حتی مشهور ترین نوابغ تاریخ بشر نیز بیش از ۱۰ درصد ظرفیت مغز خود را به کار نگرفته اند. اغلب ما کمتر از ۵ درصد ظرفیت مغزی خود را استفاده می کنیم. با کمک تمرینهای یوگا می توان نواحی خفته و غیر فعال مغز را نیز به کار گرفت.

▪ جدا سازی خاطرات سودمند از خاطرات بی فایده هدف غایی بهبودی حافظه در اصل شناخت منشأ افکار و پی بردن به سرچشمه وجودی انسان است. به این منظور می بایست خاطرات سودمند و درس آموز را از خاطرات رنج آور و بی فایده جدا ساخت. یکی از اهداف تمرینهای یوگا نظم بخشیدن به خاطرات ضبط شده در ذهن انسان است. یادآوری خاطرات بی فایده تنها انرژی روانی انسان را به هدر می دهد. تمرینهای تنفسی مؤثر در تقویت حافظه پیش از شروع مطالعه می توانید با کمک تمرینهای تنفسی ذهن خود را از افکار متفرقه رها کنید.

تاثیر یوگا بر حافظه
یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ درباره تاثیر ورزش برای حافظه منتشر شد، نشان داد که افراد ۵۵ ساله یا بالاتر که در یک برنامه ۱۲ هفته‌ای یوگا شرکت کرده بودند، پیشرفت‌های قابل توجهی در عملکرد مغز داشتند. این برنامه تمرینی باعث شد آن‌ها هم در حافظه کلامی (توانایی به خاطر سپردن فهرست کلمات) و هم در حافظه دیداری-فضایی (توانایی یافتن و به خاطر سپردن مکان‌ها) پیشرفت‌های قابل توجهی نشان دهند.

به گفته کارشناسان این نوع تغییرات زمانی اتفاق میفتد که ما حرکات ناآشنا و جدید را تمرین می‌کنیم، زیرا وقتی مهارت‌های جدید یاد می‌گیریم، در واقع مسیرهای عصبی جدیدی در مغز خود ایجاد می‌کنیم.

تاثیر تای چی بر عملکرد مغز
پژوهشگران برای اینکه از اثر ورزش‌های کششی بر عملکرد مغز مطمئن شوند بازهم تحقیقات دیگری انجام دادند. طبق یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ که در مجله Frontiers in Aging Neuroscience منتشر شد، افراد مسنی که به مدت ۱۲ هفته تای چی تمرین کردند، نسبت به افرادی که آن را تمرین نمی کردند، توانایی بیشتری در انجام چند کار داشتند.

همچنین فعالیت بیشتری در قشر جلوی مغز داشتند، (بخشی از مغز که در آن تفکر سطح بالاتر رخ می‌دهد). تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که تای چی می‌تواند به بهبود استدلال، برنامه‌ریزی، حل مسئله و حافظه در میان سالمندان کمک کند. بزرگسالان مبتلا به اختلال شناختی خفیف به دلیل زوال عقل نیز شاهد افزایش توانایی شناختی بودند.

تای چی یک ورزش عالی است زیرا تمرکز ذهنی را با حرکات بدنی ترکیب می‌کند. به عبارت دیگر، در حالی که بدن فعال است، مغز باید به اتفاقات بعدی فکر کند. به طور کلی از ورزش برای حافظه و تقویت آن نباید غافل شد.

تمرین با وزنه برای خواب بهتر و عمیق‌تر
تمرین با وزنه می‌تواند به کیفیت خواب کمک فراوانی کند. هنگامی که تمرینات قدرتی انجام می‌دهید، بدن شما یک فشار فیزیکی را تجربه می‌کند که باعث واکنش‌های دیگر مانند افزایش قدرت و رشد عضلانی می‌شود. این پاسخ‌ها نیاز به استراحت دارند که معمولاً از طریق خواب کافی برطرف می‌شود.

تحقیقات نشان داده است که تمرین با وزنه می‌تواند با کاهش علائم بی‌خوابی، افزایش زمان کل خواب و ارتقای مراحل عمیق‌تر خواب، تأثیر مثبتی بر کیفیت خواب داشته باشد. اعتقاد بر این است که این اثر به دلیل ترشح اندورفین در حین ورزش به وجود می‌آید و می‌تواند احساس استرس و اضطراب را که اغلب با خواب تداخل دارد، کاهش دهد. پس به طور کلی، تمرین با وزنه می‌تواند یک راهِ موثر برای بهبود آمادگی جسمانی و کیفیت خواب باشد و در نتیحه انتخاب خوبی به عنوان ورزش برای حافظه و تقویت آن به حساب بیاید.

توضیح تخصصی: یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که شش ماه تمرین قدرتی می‌تواند به جلوگیری از کوچک شدن هیپوکامپ کمک کند. وقتی وزنه‌ها را بلند می‌کنیم، واقعاً روی فرم و انجام حرکات خاص متمرکز می‌شویم که به نوبه‌ی خود مدارهای عصبی مغز ما را تمرین می‌دهد.