تاریخچه رشته رزمی جودو

تاریخچه رشته رزمی جودو

معرفی پرفسورکانو و تاریخچه جودو در زادگاه (ژاپن):

استاد کانو درتاریخ ۲۸ اکتبر سال ۱۸۶۰ در ژاپن به دنیا آمد نام پدرش جیروساکومارش۠ باکانو و نام مادرش ساراکو بود.
کانو بعداز تحصیلات ابتدائی زبان های انگلیسی و آلمانی را فرا گرفت . بعد به مدرسه زبان های خارجه رفت و سر انجام به دانشگاه امپراطوری توکیو راه یافت و در رشته ادبیات ، سیاست و اقتصاد  تحصیل نمود و در سال ۱۸۸۱ فارغ تحصیل و برای فوق دکترا در رشته تربیت بدنی مشغول به تحصیل شد.

ادامه مطلب: تاریخچه رشته رزمی جودو

کانو اولین باشگاه جودو را درسن ۲۲ سالگی بنام کودوکان جودو افتتاح کرد.در همان زمان مسابقه ای برای تعیین هنر برتر برگزار شد، از هر کلاس ۱۵ نفر ورزشکار اجازه داشت تا در این مسابقه شرکت کند. وشاگردان کانو توانستنددر۱۳ مسابقه موفق شوند.این رویداد باعث شد تا باشگاه کانو به عنوان باشگاه برتر در ژاپن معرفی شود.
وکانو صاحب کمربند دان ۱۲ شد و او تنها جودوکاری بود که به این سطح رسید.
زندگی کانو از آن زمان به بعد صرف مسافرت ،تحصیل و تعلیم جودوی کودوکان شد. در سال ۱۹۰۹ وی اولین فرد ژاپنی بود که به عضویت کمیته بین المللی المپیک در آمد. درسال ۱۹۲۲ به مجلس اعیان راه یافت کانو در سال ۱۹۲۸ در مسابقات المپیک آمستردام به عنوان عضو کمیته بین المللی المپیک شرکت کرد.
سرانجام استاد پرفسور کانو در سال ۱۹۳۸ چشم از دنیا فرو بست اما هنوز با گذشت حدود۶۷ سال از در گذشت وی جودوکاران و همه هنرجویان رزمی تحت تاثیر تعالیم مثبت وی قرار می گیرند.
استاد کانو را می توان استاد ملایمت و مهربانی ،امید همان گونه که سراسر زندگی خود را با این روش زندگی کرد.
سرانجام با توجه به فعالیت پرفسور کانو در کمیته بین المللی المپیک ، جودو در سال۱۹۶۴ به عنوان اولین رشته رزمی رسما وارد المپیک شد.

بنیانگذار جودو: جیگورو کانو
تاریخچه‌ی ورزش جودو با زندگی و اندیشه‌های بنیان‌گذار آن، جیگورو کانو (۱۸۶۰–۱۹۳۸) گره خورده است. کانو در خانواده‌ای فرهیخته و مرفه به دنیا آمد. پدرش، جیروساکو، از یک خاندان سنتی بود که بعدها به مقامات دولتی رسید. از همان کودکی، آموزش‌های آکادمیک و اخلاقی سختگیرانه‌ای را تجربه کرد و در کنار تحصیل زبان انگلیسی و متون کلاسیک کنفوسیوسی، به خوشنویسی ژاپنی نیز پرداخت.

جستجوی کانو برای یادگیری جوجوتسو از دوران نوجوانی آغاز شد. در آن زمان، هنرهای رزمی سنتی ژاپن، به‌ویژه جوجوتسو، تحت تأثیر مدرنیزاسیون کشور کم‌رونق شده بودند. بسیاری از اساتید این هنر یا از تدریس کناره‌گیری کرده یا به مشاغل دیگر روی آورده بودند. باوجود دشواری‌های بسیار، کانو سرانجام توانست نزد فوکودا هاچینوسوکه، استاد سبک تنجین شینیو-ریو جوجوتسو، آموزش ببیند. برخلاف بسیاری از سبک‌های سنتی که بر کاتا (فرم‌های از پیش تعیین‌شده) تأکید داشتند، فوکودا روش راندوری (مبارزه آزاد) را در تمرینات خود برجسته می‌کرد، رویکردی که تأثیر عمیقی بر فلسفه‌ی بعدی جودو گذاشت.

پس از درگذشت فوکودا، کانو نزد اساتید دیگری مانند ایسو ماساتومو و ایکوبو تسونه‌توشی به یادگیری ادامه داد. ترکیب آموزه‌های آن‌ها در زمینه‌ی فنون پرتابی (ناگه‌وازا) و اصول مبارزه آزاد، او را به این نتیجه رساند که برای ایجاد یک سیستم کارآمدتر، باید از روش‌های سنتی فراتر رود. بنابراین، در سال ۱۸۸۲، او با اصلاح و تلفیق تکنیک‌های مختلف، جودو را بنیان نهاد—یک سبک رزمی که نه‌تنها بر مهارت‌های فیزیکی، بلکه بر رشد ذهنی، استفاده‌ی بهینه از انرژی، و روحیه‌ی همکاری متقابل تأکید داشت.

ورزش جودو خیلی زود به‌عنوان یک هنر رزمی علمی و مدرن شناخته شد و در حوزه‌های مختلف از آموزش‌های پلیسی و نظامی گرفته تا ورزش‌های رقابتی، گسترش یافت. امروز، این سبک نه‌تنها یکی از پرطرفدارترین ورزش‌های رزمی جهان است، بلکه در شکل‌گیری رشته‌هایی مانند جوجیتسو برزیلی، سامبو و کراو ماگا نیز تأثیر بسزایی داشته است.

در سال ۱۹۱۵، جیگورو کانو تعریف خود از جودو را این‌گونه بیان کرد:
«جودو راهی است برای بهره‌برداری بهینه و مؤثر از انرژی فیزیکی و ذهنی. از طریق تمرین تکنیک‌های حمله و دفاع در جودو، فرد نه تنها قدرت جسمانی و ذهنی خود را تقویت می‌کند، بلکه به تدریج به جوهره واقعی این راه دست می‌یابد. هدف نهایی آموزش جودو، استفاده از آن به‌عنوان ابزاری برای تکامل فردی و در نهایت مشارکت در بهبود جامعه است.»

سه سال بعد، در سال ۱۹۱۸، کانو با تأکید بیشتر افزود:
«به این فکر نکنید که پس از قوی شدن چه باید کرد. بارها گفته‌ام که هدف نهایی جودو، رسیدن به کمال شخصی و خدمت به جامعه است. در گذشته، تمرین‌کنندگان جوجوتسو تنها بر قوی شدن تمرکز داشتند و کمتر به این می‌اندیشیدند که چگونه از این قدرت استفاده کنند. امروز نیز بسیاری از جودوکاران به‌درستی هدف نهایی جودو را درک نمی‌کنند. آن‌ها بیش‌ازحد بر فرایند قوی شدن و شکست دادن حریفان متمرکز شده‌اند. البته، من اهمیت قدرت و مهارت را نفی نمی‌کنم، اما باید به خاطر داشته باشیم که این‌ها تنها بخشی از مسیر هستند، نه هدف نهایی.»

این سخنان کانو نه‌تنها فلسفه جودو را به‌روشنی بیان می‌کند، بلکه نگاه عمیق او به زندگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را نیز نشان می‌دهد. در دیدگاه کانو، جودو تنها یک هنر رزمی نیست، بلکه راهی برای رشد فردی و خدمت به جامعه است.

جودو چیست؟

منشا جودو از هنر رزمی جوجیتسو می باشد . لغت جوجیتسو در قرن ۱۶ میلادی در ژاپن به وجود آمد . این کلمه به همه هنرهای رزمی که با دست خالی انجام می گرفت اطلاق می شد .

جوجیتسو در واقع مادر ورزشهای رزمی معمول در جهان امروزی است.

جودو ریشه در هنرهای رزمی سامورایی دارد که با دست خالی مبارزه می کردند و بر اساس دست به یقه شدن می باشد.

جودو در سال  ۱۹۶۴ در بازیهای المپیک پذیرفته شد و هم اکنون میلیونها نفر در سراسر جهان به تمرین این ورزش می پردازند. داشتن تناسب اندام، افزایش اعتماد به نفس، شرکت در مسابقات رسمی و … از دلایل اصلی پرداختن مردم به جودو می باشند. اما بیشتر مردم فقط بخاطر مفرح بودن جودو آنرا انتخاب می کنند.
هنر رزمی جودو که بر خاسته از ژاپن است جزء هنر های رزمی مثل کاراته ، تکواندو و کونگ فو می باشد با این وجود بسیار متفاوت از سایر هنرهای رزمی می باشد چرا که در آن مشت زدن و لگد زدن ممنوع است .

مزایای جودو
اولین مزیت جودو ایجاد آمادگی جسمانی فوق العاده در فرد است . از این طریق فرد می تواند هم انعطاف پذیری و هم قدرت بدنی خود را بالا ببرد . تمرین فنون مربوط به جودو باعث می شود بدن قوی تر شده و مقاومت دستگاه های قلبی _ عروقی بیشتر گردد

تاریخچه جودو در ایران:

در اواخر دهه ۱۳۳۰ دو نفر افسر پلیس به نام بهروز سرشار و انوشیروان شهیدی (مرحوم) جهت بازدید به آکادمی پلیس سوئد اعزام شدند و درآنجا با تمرینات جودو که توسط دانشجویان انجام می شد آشنا شدند.

پس از مراجعت آقای سرشار با مراجعه به بخش فرهنگی سفارت ژاپن در تهران با این ورزش بیشتر آشنا گردید و از این محل متوجه شد که دو نفر ژاپنی جهت شناسانیدن جودو به کشورهای مختلف به مصر و کشورهای همسایه از طریق کودوکان جودو ژاپن اعزام خواهند شد با تمهیداتی موافقت آقای فریدون صادقی مسئول تربیت بدنی شهربانی را اخذ و با پشتیبانی ایشان ترتیب دعوت دو هفته‌ای این دو مربی ژاپنی را داد و بالاخره در سال ۱۳۴۵ آقایان ایکیدا و ناکامورا به ایران آمده و درسالن ورزش دانشگاه پلیس با انجام نمایشاتی جودو را برای افسران ورزیده و ورزشکار دانشگاه و تنی چند از پرسنل سایر نیروها معرفی کردند

فواید ورزش جودو
افزایش قدرت و استقامت بدنی
بهبود تعادل
تقویت سیستم قلبی-عروقی
افزایش تمرکز و استقامت ذهنی
تقویت مهارت‌های دفاع شخصی
افزایش اعتماد به نفس و انضباط فردی
تقویت توانایی حل مسئله و تصمیم‌گیری سریع
افزایش انرژی مثبت و کاهش استرس
ورزش جودو نه تنها به تقویت قدرت و استقامت بدنی کمک می‌کند، بلکه با استفاده از حرکات متنوع و تکنیک‌های پرتاب و کنترل، انعطاف‌پذیری و تعادل را نیز بهبود می‌بخشد. تمرینات جودو باعث افزایش ظرفیت قلبی-عروقی شده و استقامت عمومی بدن را بالا می‌برد. این ورزش، به دلیل نیاز به تمرکز و تصمیم‌گیری لحظه‌ای، مهارت‌های ذهنی فرد را تقویت کرده و استرس را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، یادگیری دفاع شخصی و نحوه مدیریت برخوردهای فیزیکی، حس امنیت و اعتماد به نفس را در افراد افزایش می‌دهد.

از نظر اجتماعی، ورزش جودو محیطی پر از تعامل و همکاری است که به افراد کمک می‌کند مهارت‌های ارتباطی خود را تقویت کرده و دوستان جدیدی پیدا کنند. رعایت اصول اخلاقی و احترام به حریف در این ورزش، روحیه‌ی همکاری و انضباط فردی را ارتقا می‌دهد. علاوه بر این، جودو حس موفقیت و پیشرفت را در افراد تقویت می‌کند و تجربه‌ای پرنشاط و لذت‌بخش برای شرکت‌کنندگان فراهم می‌آورد.

جودو و کاهش وزن
ورزش جودو برای لاغری بسیار موثر است. جودو یک ورزش پرفشار و پرتحرک است که ترکیبی از حرکات انفجاری، پرتاب‌ها، درگیری‌های بدنی و کار با وزن بدن را شامل می‌شود. این نوع تمرینات باعث افزایش ضربان قلب و بالا رفتن مصرف کالری در هر جلسه تمرینی می‌شود. یک جلسه جودو می‌تواند بین ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ کالری بسوزاند که این مقدار، بسته به شدت تمرین و وزن فرد متغیر است.

علاوه بر این، تمرینات جودو به تقویت عضلات کمک کرده و متابولیسم بدن را حتی در حالت استراحت بالا نگه می‌دارد. افزایش توده عضلانی باعث می‌شود بدن کالری بیشتری بسوزاند و روند چربی‌سوزی تسریع شود. همچنین، جودو به بهبود کنترل ذهنی و کاهش استرس کمک می‌کند که در نتیجه، رفتارهای غذایی را اصلاح کرده و از پرخوری عصبی جلوگیری می‌کند. این ترکیب از فعالیت بدنی شدید و کنترل ذهنی، جودو را به گزینه‌ای عالی برای کاهش وزن و حفظ تناسب اندام تبدیل می‌کند.

 

 

مشخصات تخصصی ورزش نجیب جودو

در ورزش جودو، محیط کل تشک ها ۱۴ در ۱۴ متر می باشد و فاصله انتهای تشک قرمز از انتهای تشک ۳ متر است. تشک قرمز (تاتامی) دارای ابعاد ۸ در ۸ متر است که جنس آن از اسفنج فشرده با روکش پلاستیک نرم می باشد. محیط مسابقه تشکیل می شود از ۱۸ عدد تشک ۱x2 به رنگ سبز (محوطه اصلی) و ۱۴ عدد تشک ۱x2 به رنگ قرمز (محوطه خطر) و ۶۶ تشک سبز رنگ هم، محوطه ایمنی را تشکیل می دهند.
تعداد داوران: هر مسابقه جودو زیر نظر ۳ داور انجام می شود که ۲ داور در کنار یک داور در وسط تشک قرار دارند. همچنین یک منشی و یک وقت نگهدار، داوران را در امر قضاوت یاری می کنند. صدور رأی به این شکل است که داورهای کنار، نظرشان را در مورد فن اجرا شده می دهند که چه امتیازی به آن تعلق می گیرد و در نهایت داور وسط با توجه به نظرات داورها نظر نهایی را اعلام می کند.
ادای احترام: ادای احترام به دو صورت انجام می شود: ایستاده و نشسته.
او که می: شیوه های زمین خوردن در جودو را «او که می» می گویند.
کومی کاتا: گرفتن گارد در جودو «کومی کاتا» نام دارد.
تای ساباکی: تغییر جهت دادن و تغییر وضعیت دادن جودوکار، با حفظ تعادل کامل «تای ساباکی» نامیده می شود.
رانه وازا: فعالیت جودوکاران را در حالت غیر ایستاده گویند.

تکنیکهای جودو در سه گروه اصلی تقسیم می شوند:
۱- ناگه وازا یا تکنیکهای پرتابی که به ۵ دسته ۸ تایی تقسیم می شود که به آنها گوکیونووازا می گویند که در سال ۱۸۹۵ دسته بندی شده و در سال ۱۹۲۰ با تعدادی تکنیک جدید به نام شیمی شونووازا توسعه یافته است که ۱۷ تکنیک دارد.
۲- گاتامه وازا (نه وازا) یا فنون درگیری در خاک
۳- آته می وازا یا فنون مرگ
فنون ۱ و ۲ را مجموعاً «رندوری وازا» گویند.

تفاوت جودو و جوجیتسو
در فلسفه جودو که توسط کانو بنیان‌گذاری شد، دو اصل اصلی مورد توجه قرار داشت: حداکثر کارایی با حداقل تلاش و منفعت متقابل. کانو معتقد بود که برای غلبه بر حریف نیازی به مقابله مستقیم با قدرت او نیست، بلکه باید از نرمی برای کنترل حملات حریف و کاهش نیروی او استفاده کرد. این اصل باعث می‌شود حتی افراد ضعیف‌تر نیز قادر به شکست حریفان قوی‌تر با استفاده از تکنیک‌های هوشمندانه‌تر باشند.

کانو متوجه شد که این اصول که ابتدا در جوجوتسو مطرح شده بودند، کاربرد فلسفی گسترده‌تری دارند. او این مفاهیم را به شکلی تحول‌گرا گسترش داد و ورزش جودو را نه تنها به عنوان یک هنر رزمی بلکه به عنوان یک راه زندگی با هدف رشد فردی و اجتماعی معرفی کرد. به همین دلیل، جودو را از جوجوتسو که بیشتر بر تکنیک‌های فیزیکی تمرکز داشت، جدا کرد و آن را به راه نرم تبدیل نمود. این تغییر نام، تغییر نگرش و فلسفه‌ای عمیق را به همراه داشت که ورزش جودو را به یک هنر رزمی کامل‌تر و با تأثیر اجتماعی بیشتر تبدیل کرد.

تفاوت جودو و کشتی
جودو و کشتی، هر دو از ورزش‌های پرطرفدار هستند که بر مهارت‌های درگیری فیزیکی و کنترل حریف تمرکز دارند، اما در اصول، قوانین و تکنیک‌ها تفاوت‌های اساسی دارند. ورزش جودو ریشه در ژاپن دارد و بر اساس اصول پرتاب، کنترل و قفل مفاصل بنا شده است. این ورزش بر استفاده از نیروی حریف و هدایت آن تأکید دارد، به‌طوری‌که تکنیک‌های پرتابی و زمین‌گیر کردن نقش کلیدی در کسب امتیاز دارند. در جودو، پوشیدن کیُمونو (گی جودو) ضروری است و گرفتن یقه و آستین لباس حریف بخشی از استراتژی مبارزه محسوب می‌شود.

در مقابل، کشتی که به اشکال مختلف در فرهنگ‌های مختلفی توسعه یافته، بیشتر بر نیروی بدنی، کنترل و خاک کردن حریف متمرکز است. در کشتی، پرتاب‌ها و تکنیک‌های گرفتن نیز وجود دارند، اما برخلاف جودو، ضربات قفل مفاصل و خفه کردن مجاز نیستند. کشتی‌گیران هم لباس مخصوصی می‌پوشند و گرفتن لباس حریف در این ورزش غیرقانونی است. همچنین، مسابقات کشتی بر اساس امتیازات تکنیکی و خاک کردن حریف تعیین می‌شود، درحالی‌که در جودو، اجرای صحیح یک پرتاب قدرتمند (ایپون) می‌تواند به‌طور مستقیم مبارزه را به پایان برساند.

تفاوت جودو و ووشو
جودو و ووشو هر دو از هنرهای رزمی هستند، اما ریشه‌ها، سبک مبارزه و قوانین آن‌ها تفاوت‌های چشمگیری دارند. در جودو، هدف اصلی استفاده از نیروی حریف برای غلبه بر اوست و مبارزان با اجرای تکنیک‌های پرتابی (ناگه‌وازا) یا تکنیک‌های کنترل روی زمین (کاتامه‌وازا) امتیاز کسب می‌کنند. پوشیدن لباس مخصوص جودو (گی) و گرفتن یقه و آستین حریف بخش مهمی از استراتژی مبارزه است. در جودو، ضربات مشت و لگد وجود ندارد و تمرکز روی درگیری نزدیک و پرتاب‌های مؤثر است.

در مقابل، ووشو که از چین سرچشمه گرفته است، شامل سبک‌های مختلفی مانند ساندا (مبارزه فول‌کنتاکت) و تالو (اجرای فرم و حرکات نمایشی) می‌شود. در سبک ساندا، مبارزان مجاز به اجرای مشت، لگد، پرتاب و حتی گرفتن‌های کوتاه‌مدت برای برهم زدن تعادل حریف هستند. برخلاف جودو، در ساندا، مبارزان لباس مخصوصی شامل شرت و تی‌شرت ورزشی و دستکش بوکس می‌پوشند و ضربات به سر، بدن و پاها بخش کلیدی مبارزه محسوب می‌شود. در تالو، رزمی‌کاران حرکات زیبای نمایشی را اجرا می‌کنند که شامل حرکات پرشی، چرخشی و تکنیک‌های سنتی ووشو است.

به طور خلاصه، ورزش جودو بیشتر بر پرتاب و کنترل حریف با درگیری نزدیک تمرکز دارد، در حالی که ووشو (ساندا) ترکیبی از ضربات مشت، لگد و پرتاب است و در سبک تالو، جنبه‌های نمایشی و آکروباتیک نیز وجود دارد.

سوال‌های متداول درباره جودو
بهترین سن برای شروع جودو
جودو یک ورزش انعطاف‌پذیر و مناسب برای تمام گروه‌های سنی است، اما بهترین زمان برای آغاز این رشته معمولاً از سن ۵ تا ۷ سالگی در نظر گرفته می‌شود. در این سن، کودکان مهارت‌های حرکتی پایه‌ای مانند تعادل، هماهنگی و چابکی را بهتر فرا می‌گیرند و ذهن آن‌ها آماده پذیرش اصول اولیه جودو مانند کنترل بدن، احترام به حریف و رعایت قوانین است. همچنین، یادگیری در سنین پایین باعث می‌شود که کودکان به تدریج تکنیک‌های جودو را بدون استرس و با لذت بیشتری بیاموزند.

با این حال، هیچ محدودیت سنی برای یادگیری جودو وجود ندارد. نوجوانان و بزرگسالانی که به این ورزش علاقه‌مند هستند نیز می‌توانند با تمرین منظم و راهنمایی یک مربی حرفه‌ای، پیشرفت چشمگیری داشته باشند. جودو علاوه بر تقویت قدرت و استقامت بدنی، مهارت‌های ذهنی مانند صبر، تصمیم‌گیری سریع و مدیریت استرس را نیز پرورش می‌دهد. بنابراین، چه در کودکی و چه در بزرگسالی، جودو می‌تواند راهی مؤثر برای حفظ تناسب اندام، تقویت ذهن و بهبود کیفیت زندگی باشد.

صدمات و خطرات ورزش جودو
در جودو، بسیاری از آسیب‌ها هنگام اجرای پرتاب‌های ایستاده رخ می‌دهند. این نوع صدمات در میان جودوکاران حرفه‌ای، به‌ویژه در مسابقات و کمپ‌های تمرینی فشرده، شایع‌تر است. یکی از جدی‌ترین آسیب‌ها، ضربه مغزی و صدمات وارده به سر است که معمولاً به دلیل افتادن نادرست یا برخوردهای شدید اتفاق می‌افتد.

این خطر در میان مبتدیان بیشتر است، زیرا هنوز مهارت‌های صحیح افتادن (اوکِمی) را به طور کامل نیاموخته‌اند. آسیب‌های این‌چنینی نباید نادیده گرفته شوند و نیاز به توجه فوری دارند. درمان سریع و مناسب، همراه با رعایت دوره استراحت توصیه‌شده، نقش مهمی در جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت دارد.

یکی دیگر از آسیب‌های شایع، گوش گل‌کلمی است که به دلیل تماس‌های مکرر و ضربات پی‌درپی به گوش ایجاد می‌شود. در این حالت، خون بین پوست و غضروف گوش تجمع یافته و در صورت عدم درمان، منجر به تغییر شکل دائمی گوش می‌شود. برای پیشگیری، استفاده از محافظ گوش توصیه می‌شود و در صورت بروز این آسیب، تخلیه سریع خون و اعمال فشار مناسب روی ناحیه آسیب‌دیده ضروری است.

سایر صدمات متداول در جودو شامل پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL)، آسیب‌های منیسک زانو، دررفتگی مفاصل، شکستگی ساعد و پیچ‌خوردگی مچ پا هستند. رعایت اصول ایمنی، یادگیری صحیح تکنیک‌های جودو و توجه به استراحت و ریکاوری، کلیدهای اصلی در پیشگیری از این آسیب‌ها هستند.