ویتامینها ترکیبات آلی هستند که به مقدار خیلی جزئی برای سوخت و ساز مواد غذایی و اعمال حیاتی بدن و رشد و نمو و تندرستی ضرورت دارند. تغذیه ناقص و رژیم غذایی نامناسب سبب کمبود یا فقدان یک یا چند ویتامین میشود و به بیماریهای مختلف مانند بری بری و پلاگر میانجامد.
ویتامینها سبب تسهیل دگرگشت (سوخت و ساز بدن)، اسیدهای آمینه، چربیها و کربوهیدراتها میشوند و رشد و نمو و ترمیم سلولهای بدن را میسر میسازند. برخی از ویتامینها سبب جذب مواد غذایی در روده میشوند و بعضی نیز به عنوان کاتالیزور عمل میکنند. عمل آنها بر روی بافتهای اپی تلیال و همچنین استخوان بوده و در مجموع هر کدام از آنها از بروز یک عارضه جلوگیری میکند.
کلمهٔ ویتامین از واژه یونانی ویتا به معنی «زندگی» است. فونک نام Vitalamine، یعنی آمینی که حیاتی بوده و برای ادامه زندگی ضرورت دارد، را به موادی که سبب بهبود بیماری بری بری میشد و از گروه آمین بوده اطلاق کرد. پس از آنکه معلوم شد بسیاری از ویتامینها از گروه آمین نیستند حرف e از آخر واژه ویتامین حذف و واژه Vitamin مورد قبول واقع شد.


انواع
ویتامینها را به دو دسته مهم، شامل ویتامینهای محلول در آب و ویتامینهای محلول در چربی، تقسیم کردهاند. ویتامین E، ویتامین K، ویتامین D، ویتامین A را محلول در چربی و ویتامین C و ویتامینهای گروه B را محلول در آب دانستهاند.
علاوه بر مواد معدنی، ویتامینها نیز مورد نیاز بدن هستند؛ زیرا بدون حضور آنها در غذا، سلامتی و تعادل اعضای بدن ناپایدار میشود و در اعمال حیاتی اختلالاتی ایجاد میگردد و عوارضی بروز میکند که گاه منجر به مرگ میشود.
ویتامینها سوخت و ساز بدن را تنظیم میکنند و تنها کمبود یک ویتامین میتواند، تمام بدن انسان را به مخاطره اندازد. بیشتر ویتامینها از منابع اصلی طبیعی استخراج میشوند.

فایل پیوست 353

مقدار مصرف ویتامینها
گرچه هر ویتامینی به مقدار بسیار اندکی برای رفع نیاز بدن کافی است، ولی باید گفت که نگرانی مردم از کمبود ویتامین، چندان هم بیپایه نیست. غذایی که میخوریم اگر متنوع باشد، ویتامینهای ضروری را خود به خود به بدنمان میرساند (گویا فقط به استثنای ویتامین د)؛ اما اشکال این است که بسیاری از مردم در انتخاب خوراک خود، عاقلانه رفتار نمیکنند؛ یعنی رعایت نمیکنند که غذایشان متنوع باشد. همچنین از غذاهای اساسی و مهمی که ویتامینها را برایشان تأمین کند، غافلند. به چنین افرادی باید مقداری ویتامین اضافی بخورانیم تا جبران کمبودشان بشود. بسیاری از ویتامینها قابل ذخیره شدن در بدن نیستند؛ از اینرو میتوان گفت که بدن ویتامینهای افزون بر نیاز خود را به راحتی دفع میکند. با این وصف اگر بخواهیم پیوسته یک یا چند ویتامین خاص را به افراط وارد بدن بکنیم، کاری زیانبخش خواهد بود. این گفته به ویژه درباره ویتامین آ و ویتامین د کاملاً صحت دارد. پس نباید دایماً از کپسول یا شربت ویتامین آ و ویتامین د استفاده کرد. چه غذاهایی چه ویتامینهایی را فراهم میآورند؟ اکنون نگاهی سریع به خواص ویتامینها و غذاهایی که آنها را برایمان تأمین میکنند، خواهیم افکند. ویتامین «آ» برای سلامت چشم، پوست، دندان و استخوانها مفید است. آن را میتوان از ترهبار سبز و برگدار، ترهبار زرد، میوهها، تخممرغ، جگر و کره بهدست آورد. ویتامین «ب ـ ۱» برای دستگاه گوارش و اعصاب مفید است و مانع پیدایش برخی بیماریها میشود. آن را در نان کامل، جبوبات و جگر خواهید یافت. ویتامین «ب ـ ۲» در شیر، تخممرغ، سبزیجات و گوشت بیچربی یافت میشود. ویتامین «ث» مدد بخش بافتها، استخوانها و دندانهاست و در میوههای ترش، گوجهفرنگی و کدوی خام وجود دارد.

انواع ویتامین
انواع ویتامینها:
• ویتامین آ
• ویتامین ث
• ویتامین دی
• ویتامین ای
• ویتامین کا
• ویتامین اف ۱
• انواع ویتامینهای گروه ب:
• ویتامین ب۱ یا تیامین ویتامین
• ویتامین ب۲ یا ریبوفلاوین
• ویتامین ب۳ یا نیاسین
• ویتامین ب۵ یا نیکوتینامید
• ویتامین ب۶ یا پیریدوکسین
• ویتامین ب۹ یا اسید فولیک
• ویتامین ب۱۲ یا کوبالامین
همه ما می دانیم که باید یکسری املاح و مواد معدنی را از طریق رژیم غذایی روزانه خود دریافت نماییم بنابراین وقتی صحبت از مواد معدنی می شود حتما دوست دارید بفهمید که در نهایت به چه میزان دریافت نیاز دارید و منابع غذایی این ریزمغذی ها کدامند؟ لذا به همین منظور برای کمک به شما جدولی را تهیه نموده ایم که با مطالعه آن به جواب سوال هایتان برسید. دقت داشته باشید واحد های دریافت ویتامین و مواد معدنی متفاوت هستند و برخی از آنها به گرم و برخی به میلی گرم و برخی به میکرو گرم می باشند.



ویتامین یا ماده معدنی منابع غنی غذایی عملکرد ریزمغذی مقدار توصیه شده دریافت روزانه (RDA) حداکثر مقدار دریافت بدون خطر

کلسیم شیر، ماست، پنیر سفت، غلات غنی شده، اسفنا رشد و تقویت استخوان ، انعقاد خون، انقباض عضلانی و انتقال سیگنال های عصبی بزرگسالان 19-50 سال: 1000 میلی گرم/روز
بزرگسالان بیش از 51 سال: 1200 میلی گرم/روز

2500
میلی گرم/روز

کولین
( در ارتباط با ویتامین ب-کمپلکس)

شیر، جگر، تخم مرغ، بادام زمینی نقش مهم در تولید سلول ها و نوروترنس میترها مردان: 550 میلیگرم/روز
زنان: 425 "
زنان باردار: 450 "
زنان شیرده:550 "

3500
میلی گرم/روز

کروم گوشت،ماکیان، ماهی، برخی از غلات کمک به کنترل سطوح قند خون مردان 19-50سال: 35 میکروگرم/روز
مردان 51 سال و بیشتر: 30 "
زنان 19-50 سال: 25 "
زنان 51 سال به بالا:25 "
زنان باردار: 30 "
زنان شیرده: 45 "

نا شناخته
مس غذاهای دریایی ، مغزها ، بذرها، غلات گندم سبوس دار، غلات کامل مهم در متابولیسم آهن
بزرگسالان بالغ: 900 میکروگرم/روز
زنان باردار:1000"
زنان شیرده: 1300 "

10000 میکروگرم/روز
فلوراید آب فلوردار، برخی ماهی های دریایی، برخی خمیردندان ها و دهان شویه ها پیشگیری از تشکیل کرم خوردگی دهان و تحریک رشد استخوان4 مردبالغ: 4 میلی گرم / روز
زن بالغ (اعم از باردار یا شیرده: 3 "

10 میلی گرم/روز
ید غذاهای فرآوری شده و نمک های ید دار مهم در تولید هورمونهای تیروئیدی بزرگسالان: 150 میکرو گرم/روز
زنان باردار: 220 "
شیردهی: 290 "

1100 میکروگرم/روز
آهن غلات غنی شده، حبوبات، عدس، گوشت گوساله ، تخم مرغ عنصر کلیدی برای گلبول های قرمز خون و بسیاری آنزیم ها مردان: 8 میلیگرم/روز
زنان سن 19-50 سال: 18 میلیگرم/روز
زنان 51 سال به بالا: 8 میلیگرم/روز
زنان باردار: "27

45 میلیگرم/روز
منیزیم سبزیجات برگ سبز
آجیل، بادام، لوبیای سویا، ماهی هالیبوت

کمک به ریتم قلبی، کمک به عملکرد عضلانی و عصبی، تقویت استخوان مردان بالغ19-30 سال: 400 میلی گرم /روز
مردان سن 31 سال و بالاتر: 420 "
زنان بالغ 19-30 سال: 310 "
زنان 31 سال به بالا: 320 "
زنان باردار: 350-360"
زنان شیرده:310-320

برای منیزیم در غذا و آب ، هیچ محدودیت حد بالایی وجود ندارد.

برای منیزیم در مکمل ها و غذاهای غنی شده: 350 میلیگرم/روز

منگنز
آجیل، لوبیا و دیگر حبوبات، چای، غلات کامل

مهم در تشکیل استخوان و برخی آنزیم ها مردان:2.3 میلیگرم/روز
زنان بالغ: 8/1 "
زنان باردار : 2 "
زنان شیرده:6/2 "

11 میلیگرم/روز
مولیبدن حبوبات، غلات، آجیل عنصر کلیدی در سنتز برخی از آنزیم ها بزرگسالان:45 میکروگرم /روز
زنان باردار و شیرده: 50 میکروگرم در روز

2000 میکروگرم/روز
فسفر شیر و دیگر محصولات لبنی، نخودفرنگی، گوشت، تخم مرغ، برخی غلات و نانها کمک به عملکرد طبیعی سلولها، کمک به تولید انرژی در بدن، عنصر کلیدی در رشد استخوانی بزرگسالان: 700 میلیگرم/روز بزرگسالان 70 سال به بالا: 4000 mg/d
بزرگسالان بالای 70 سال :3000 "
زنان باردار: 3500 "
زنان شیرده:400

پتاسیم سیب زمینی شیرین، موز، ماست، ماهی تن، لوبیای سویا کمک به حفظ تعادل مایعات طبیعی بدن، کمک به کنترل فشار خون، کاهش ریسک سنگ های کلیوی بزرگسالان: 4700 mg/d
شیردهی: 5100 mg/d

ناشناخته
سدیم غذاهایی که به آنها سدیم کلراید(نمک) اضافه شده باشد مانند گوشت های نمک زده شده، آجیل، کره و طیف وسیعی از غذاهای فرآوری شده مهم برای تعادل مایعات بدن بزرگسالان 19-50 سال: 1500 mg/d
بزرگسالان 51-70 سال: 1300 mg/d
بزرگسالان 71 سال به بالا: 1200 mg/d

2300
میلی گرم/روز

سلنیوم گوشت های احشایی، غذاهای دریایی، آجیل، برخی از گیاهان( گیاهانی که در خاک سلنیوم دار رشد نموده اند) پیشگیری از تخریب سلولی-
تنظیم هورمون تیروئیدی

بزرگسالان:55 میکروگرم/ روز
زنان باردار: 60
زنان شیرده: 70

400
میکروگرم/ روز

روی گوشت های قرمز، برخی غذاهای دریایی، غلات غنی شده حمایت از سیستم ایمنی و اعصاب بدن، مهم در تولید مثل مردان: 11 میلیگرم/روز
زنان : 8 میلیگرم/روز
زنان باردار: 11 "
زنان شیرده: 12 "

40
میلی گرم /روز

فارماتون یکی از انواع مولتی های وارداتی است که سالهاست در داروخانه های ایران با مجوز در حال ارائه است این دارو که در کشور ما با توجه به وجود مارک فارماتون بر روی کپسول ها و درشیـشه ها به نام “فارماتون” شناخته می شود، یکی از محصولات مشهور شرکت فارماتون می باشد. این دارو به دلیل فرم خاص دارویی، سوسپانسیون درون کپسول نرم، دارای فراهمی زیستی بسیار خوبی است و جزو مقبول ترین ویتامین ها در کشور است.



ژریاتریک فارماتون دارای چهار گروه ماده ی فعال است:
۱ عصاره جینسنگ با غلظت بالا.
۲ دی متیل آمینو اتانول بی تارتارات.
۳ مواد دخیل در متابولیسم. (ویتامین ها، مواد معدنی، عناصر کمیاب)
۴ مواد موثر در متابولیسم چربی ها که سبب برداشت یا کاهش ذخابر چربی کبد می شوند. (کولین،x اینوزیتول، لینولئیک اسید)
ژریاتریک فارماتون به دلیل مواد تشکیل دهنده ی آندر افراد میانسال و جوانتر که به دلیل فعالیتهای بیش از اندازه فکری وبدنی دچار استرس می باشند، نیز مورد استفاده است.
جین‏سنگ (جین‏سینگ) دارای انواعی از پاناکسوزیدها و پاناگزاتریول و پاناگزادیول است. این ترکیب دارای اثر محرک نسبی بر روی مغز و بدن می باشد که باعث احساس افزایش تمرکز و احتمالا بهبود حافظه میگردد.
به دلیل وحود دی متیل آمینو اتانول بی تارتارات، ژریاتریک فارماتون یک ترکیب بهبود دهنده ی خلق و خوی بسیار ضعیف است.
در این ترکیب دارویی حدود ۲۰ نوع ویتامین و ماده یمعدنی مناسب برای بدن انسان وجود دارد که می تواند کمبود ویتامین های ناشی از سو تغذیه یا سو جذب را برطرف نماید.
منع مصرف و عوارض جانبی
با توجه به عدم وجود مستندات کافی در مورد مصرف جینسینگ و در متیل آمینو اتانول دی تارتارت در دوران حاملگی و شیردهی بهتر است در دوران حاملگی و شیردهی استفاده نشود. همچنین مصرف این دارو در کودکان توصیه نمیشود. در افراد دیابتیک با توجه به وجود ترکیبات گلوکوژن در این دارو باید،مصرف آن با احتیاط صورت گیرد.
مقدارمصرف (دوز)
ابتدا روزی دو کپسول فارماتون ، یکی همراه صبحانه و یکی همراه ناهار، برای دو تا سه هفته، بعد از این مدت روزی یک کپسول همراه صبحانه مصرف می شود.
توصیه های عمومی:
بهتر است کپسولهای فارماتون همراه با مقدار کمی از مایعات مصرف شوند. در صورتی که بلع کپسول مشکل است می توان آن را برش داد و محتویات آن را همراه مقداری مربا یا عسل میل نمود. مصرف این دارو ساعت خاصی ندارد، در صورت فراموشی یک دوز آن دوز را حذف نمایید. این دارو باید در جای خشک وخنک نگهداری شود